Kryzys na rynku ropy kosztował Polskę miliardy. Fundacja Instrat przedstawia wyliczenia

Fundacja Instrat opublikowała analizę, w której oszacowała koszty poniesione przez polskich kierowców i przedsiębiorstwa w związku z wojną w Iranie oraz wynikającymi z niej zakłóceniami na rynku ropy i gazu.

Konflikt na Bliskim Wschodzie doprowadził do wzrostu cen surowców energetycznych, co przełożyło się na wyższe koszty funkcjonowania wielu sektorów gospodarki, w tym transportu. W odpowiedzi na sytuację polski rząd wprowadził tzw. Pakiet CPN, obejmujący obniżki VAT i akcyzy oraz maksymalne ceny paliw na stacjach.

Według wyliczeń autorów raportu „Rachunek za uzależnienie” przygotowanego przez fundację Instrat, łączny koszt kryzysu dla Polski wyniósł co najmniej 10 mld zł.

REKLAMA

Największe obciążenia dla firm transportowych

Z analizy Fundacji Instrat wynika, że skutki wzrostu cen paliw najmocniej odczuły przedsiębiorstwa korzystające z pojazdów z silnikami Diesla. Cena oleju napędowego wzrosła dla nich o 1,77 zł za litr.

Dla porównania kierowcy samochodów benzynowych odnotowali wzrost cen benzyny o około 40 groszy za litr. Autorzy raportu podkreślają, że korzyści wynikające z Pakietu CPN były dla przedsiębiorstw ograniczone, ponieważ firmy będące podatnikami VAT mogą odliczać ten podatek, przez co jego czasowa obniżka nie przyniosła im takich samych oszczędności jak gospodarstwom domowym.

Koszty dla budżetu państwa

Według danych przedstawionych przez Fundację Instrat od początku wojny w Iranie do połowy maja 2026 r. budżet państwa poniósł straty sięgające blisko 2 mld zł. Kwota ta obejmuje zarówno skutki kryzysu energetycznego, jak i koszty wdrożenia Pakietu CPN.

Fundacja zwraca uwagę, że środki te nie zostały przeznaczone na działania mające zwiększyć odporność kraju na podobne kryzysy w przyszłości.

REKLAMA

Propozycje wykorzystania wpływów z podatku od nadzwyczajnych zysków

Think-tank rekomenduje przeznaczenie szacowanych na 6 mld zł wpływów z planowanego podatku od nadzwyczajnych zysków sektora paliwowego (windfall tax) na na rozwój transportu opartego na krajowej energii i inwestycje ograniczające zależność Polski od importowanych paliw kopalnych.

Wśród proponowanych działań znalazły się:

• rozwój programu społecznego leasingu europejskich samochodów elektrycznych z miesięczną opłatą do 450 zł,
• obniżenie stawki VAT do 8 proc. na ładowanie pojazdów elektrycznych w domu i na publicznych stacjach,
• rozbudowa infrastruktury ładowania,
• wprowadzenie jednolitego biletu lokalnego i regionalnego na transport publiczny, wzorowanego na rozwiązaniu funkcjonującym w Niemczech.

Elektryfikacja transportu jako sposób na ograniczenie zależności od ropy

Fundacja Instrat podkreśla, że obecny kryzys uwidocznił skalę uzależnienia polskiej gospodarki od importowanych paliw. Autor analizy Michał Grabka podkreśla, że przedłużający się konflikt zwiększa znaczenie działań prowadzących do ograniczenia importu ropy i gazu oraz rozwoju transportu opartego na energii elektrycznej produkowanej w kraju. Według raportu szersze wykorzystanie samochodów elektrycznych zasilanych energią ze źródeł krajowych mogłoby zwiększyć przewidywalność kosztów transportu i pozostawić większą część wydatków energetycznych w polskiej gospodarce.

Podobne stanowisko przedstawił Aleksander Rajch z Polskiego Stowarzyszenia Nowej Mobilności. Jak wynika z jego wypowiedzi przytoczonej przez Fundację Instrat, napięcia polityczne w regionach produkujących surowce energetyczne mają bezpośredni wpływ na sytuację gospodarczą Polski. W jego ocenie rozwój elektromobilności może stopniowo ograniczać tę zależność.

Zgodnie z przywołanymi prognozami, w ciągu najbliższych pięciu lat wzrost liczby samochodów elektrycznych w Unii Europejskiej może zmniejszyć popyt na ropę o co najmniej 1 mln baryłek dziennie, co odpowiada blisko 10 proc. obecnego zużycia ropy na terenie UE.