Jak sfinansować termomodernizację? Kredyt 0% uzupełnieniem dla dotacji z Czystego Powietrza

Program Czyste Powietrze pozostaje dziś jedynym ogólnopolskim instrumentem dotacyjnym wspierającym kompleksową termomodernizację domów jednorodzinnych. Zdaniem Forum Energii osiągnięcie celów modernizacji budynków będzie jednak wymagało odejścia od modelu opartego niemal wyłącznie na bezzwrotnych dotacjach. Think tank proponuje uruchomienie nowego instrumentu – Kredytu 0% na Ciepły Dom, który miałby połączyć środki publiczne z finansowaniem bankowym i umożliwić realizację inwestycji bez wkładu własnego.

Sam system dotacyjny nie wystarczy

Według analiz Forum Energii do 2050 r. termomodernizacji wymaga ponad 3 mln domów jednorodzinnych. Oznacza to konieczność co najmniej dwukrotnego zwiększenia liczby realizowanych inwestycji w porównaniu z obecnym tempem programu Czyste Powietrze.

Eksperci Forum Energii zwracają uwagę, że choć dotacje pozostają ważnym narzędziem wspierania inwestycji, ich możliwości są ograniczone wysokością środków publicznych. Przy tak dużej skali potrzeb coraz większego znaczenia nabiera wykorzystanie kapitału prywatnego i sektora bankowego.

REKLAMA

W opublikowanej koncepcji Kredyt 0% na Ciepły Dom Forum Energii proponuje stworzenie nowej ścieżki finansowania skierowanej do właścicieli domów posiadających zdolność kredytową. Miałaby ona uzupełnić, a nie zastąpić, obecny system dotacyjny.

Termomodernizacja wymaga dużych nakładów na początku inwestycji

Jak podkreśla Forum Energii, kompleksowa termomodernizacja nie jest jedynie kosztem, ale inwestycją przynoszącą korzyści przez wiele lat. Obejmuje ona nie tylko poprawę efektywności energetycznej budynku, ale również wzrost jego wartości, większy komfort mieszkańców oraz niższe wydatki na ogrzewanie i energię.

Jednocześnie dla wielu gospodarstw domowych podstawową barierą pozostaje konieczność sfinansowania inwestycji przed uzyskaniem jakichkolwiek oszczędności. W praktyce oznacza to potrzebę zgromadzenia kilkudziesięciu (często ponad stu) tys. zł jeszcze przed rozpoczęciem prac.

Zdaniem Forum Energii właśnie tę lukę powinien wypełnić nowy instrument finansowy.

Koncepcja opracowana przez Forum Energii zakłada stworzenie nowej ścieżki bankowej finansowania termomodernizacji. W przeciwieństwie do obecnych rozwiązań inwestor nie musiałby angażować własnych pieniędzy na rozpoczęcie prac.

Na czym polega Kredyt 0% na Ciepły Dom?

Proponowany model opiera się na połączeniu finansowania publicznego i komercyjnego.

Połowę kosztów inwestycji stanowiłby kredyt udzielony przez bank, natomiast drugą połowę preferencyjna pożyczka publiczna oprocentowana na 2 proc. Dla inwestora oba elementy tworzyłyby jeden produkt finansowy, umożliwiający sfinansowanie całej inwestycji bez konieczności wniesienia wkładu własnego.

Forum Energii proponuje również objęcie komercyjnej części kredytu gwarancją publiczną. Taki mechanizm ograniczałby ryzyko po stronie banków, a tym samym zwiększał dostępność finansowania.

Kolejnym elementem byłoby częściowe umorzenie zobowiązania po zakończeniu inwestycji i potwierdzeniu osiągnięcia zakładanych efektów energetycznych. Według koncepcji umorzeniu podlegałoby 42 proc. komercyjnej części kredytu, co odpowiada około 21 proc. kosztów całej inwestycji.

Model zakłada również wynagrodzenie dla banków za dystrybucję i obsługę produktu. Forum Energii proponuje jednorazową prowizję w wysokości 3 proc. za uruchomienie finansowania oraz coroczną opłatę wynoszącą od 1 do 1,5 proc. za obsługę części publicznej. Zdaniem Forum Energii jest to warunek aktywnego zaangażowania sektora finansowego w realizację programu.

Według Forum Energii nowy model obniży koszt finansowania

Autorzy opracowania porównali proponowane rozwiązanie z obecnym kredytem funkcjonującym w programie Czyste Powietrze. W ocenie Forum Energii proponowany model zmienia logikę wsparcia. Zamiast opierać się na kredycie komercyjnym, którego koszt jest częściowo rekompensowany dotacją po realizacji inwestycji, zakłada obniżenie kosztu finansowania już na etapie udzielania kredytu.

Na czym polega różnica, na którą zwraca uwagę Forum Energii? W obecnym modelu inwestor bierze kredyt komercyjny, ponosi koszty jego finansowania, a następnie otrzymuje dotację pokrywającą część kosztów kwalifikowanych (czyli de facto spłatę części kapitału).

W propozycji Forum Energii już konstrukcja finansowania ma obniżać koszt kredytu dzięki połączeniu preferencyjnej pożyczki publicznej, gwarancji państwowej i częściowego umorzenia po zakończeniu inwestycji.

REKLAMA

Z analizy wynika, że dzięki połączeniu preferencyjnej pożyczki publicznej, gwarancji oraz częściowego umorzenia możliwe byłoby znaczące obniżenie kosztów finansowania inwestycji.

Forum Energii szacuje, że dla przykładowej termomodernizacji o wartości około 143 tys. zł koszt finansowania spadłby z około 61 tys. zł do około 26 tys. zł. Choć poziom wsparcia publicznego byłby niższy niż w obecnym modelu dotacyjnym, całkowity koszt ponoszony przez inwestora po 10 latach miałby być niższy o około 12 tys. zł. Wyliczenia nie uwzględniają dodatkowo oszczędności wynikających z niższych rachunków za energię.

Według Forum Energii rzeczywista roczna stopa oprocentowania (RRSO) spadłaby z około 1,2 proc. do około -0,5 proc.

Mniejsze obciążenie budżetu państwa

Proponowany model ma przynieść korzyści nie tylko inwestorom, ale również finansom publicznym.

Jak wylicza Forum Energii, udział środków publicznych w finansowaniu pojedynczej inwestycji netto spadłby z około 20 proc. do niespełna 10 proc., natomiast każda złotówka zaangażowana przez państwo pozwalałaby wygenerować ponad 10 zł wartości inwestycji. W obecnym modelu wskaźnik ten wynosi około 5 zł.

Zdaniem autorów oznacza to możliwość zwiększenia liczby modernizowanych budynków bez proporcjonalnego wzrostu wydatków publicznych.

Kredyt nie zastąpi dotacji

Forum Energii podkreśla, że Kredyt 0% na Ciepły Dom nie powinien zastąpić programu Czyste Powietrze. Nowa ścieżka finansowania miałaby być kierowana przede wszystkim do gospodarstw domowych posiadających zdolność kredytową.

Natomiast osoby znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej oraz zagrożone ubóstwem energetycznym nadal powinny korzystać z systemu bezzwrotnych dotacji.

Zdaniem think tanku zastosowanie różnych instrumentów dla różnych grup odbiorców pozwoliłoby efektywniej wykorzystać środki publiczne, jednocześnie zwiększając liczbę realizowanych inwestycji.

Potrzebne są także zmiany na rynku usług

Forum Energii zwraca uwagę, że sam nowy mechanizm finansowania nie rozwiąże wszystkich problemów rynku termomodernizacji.

Zdaniem autorów koncepcji część środków zaoszczędzonych dzięki bardziej efektywnemu wykorzystaniu pieniędzy publicznych mogłaby zostać przeznaczona na rozwój systemu doradztwa energetycznego, szkolenie audytorów i wykonawców oraz skuteczniejszą kontrolę jakości realizowanych prac.

Według Forum Energii dopiero połączenie odpowiednio zaprojektowanego finansowania z wysoką jakością przygotowania i wykonania inwestycji może pozwolić na osiągnięcie skali termomodernizacji, której wymaga transformacja energetyczna polskich budynków.