Rodzice apelują do Sejmu o więcej informacji o smogu. Chodzi o zdrowie dzieci

Ruch Rodzice dla Klimatu złożył w Sejmie apel, domagając się rzetelnej i systemowej informacji o wpływie smogu na zdrowie dzieci. Eksperci medyczni podkreślają, że zanieczyszczenia powietrza szczególnie zagrażają najmłodszym, zwiększając ryzyko astmy i chorób alergicznych. 

1500 podpisów pod apelem „To wzięło się z powietrza?! Chcemy wiedzieć” trafiło 6 października 2026 r. do Ministerstwa Zdrowia oraz Ministerstwa Klimatu i Środowiska (MKiŚ). Podczas posiedzenia parlamentarnego zespołu „Rodzice dla Klimatu” w Sejmie eksperci przekonywali, że Polacy wiedzą o smogu za mało – a państwo informuje o nim nieskutecznie.

Apel przygotowała fundacja Rodzice dla Klimatu. Dotyczy zmiany sposobu, w jaki obywatele dowiadują się o jakości powietrza i jej konsekwencjach zdrowotnych – zwłaszcza dla grup wrażliwych, takich jak dzieci.

REKLAMA

REKLAMA

Państwo samo uznało to za priorytet

Punktem wyjścia było stanowisko Rady ds. Zdrowia Publicznego z października 2024 r. Jako pierwsze działanie priorytetowe wskazała ona zapewnienie szeroko dostępnej informacji o zdrowotnych skutkach zanieczyszczenia powietrza i zmiany klimatu. Resortem wiodącym jest Ministerstwo Zdrowia, a MKiŚ jednym ze współpracujących.

Apel ma być zestawem konkretnych pomysłów, jak to zobowiązanie zrealizować. Rodzice wiążą je także z wdrażaniem nowej unijnej dyrektywy w sprawie jakości powietrza (AAQD). W imieniu rodziców głos zabrała m.in. Elżbieta Lemańska-Błażowska, koordynatorka obszarów Powietrze i Zdrowie w fundacji.

Czujniki w szkołach działają – i ludzie chcą więcej

Barbara Leśniczak, kierowniczka Edukacyjnej Sieci Antysmogowej (ESA) prowadzonej przez NASK podkreśliła, że program czujników zanieczyszczeń działa w ponad 2300 szkołach w Polsce, łącząc pomiary jakości powietrza z edukacją społeczności szkolnej.

Z ankiety wśród odbiorców programu – w 84,9 proc. rodziców – wynika, że oczekują oni jego dalszego rozwoju. Wśród postulatów znalazło się rozszerzenie monitoringu o zanieczyszczenia pochodzące z transportu.

Smog to nie tylko płuca

Dr Joanna Wieczorek z IMGW, specjalistka od analiz wpływu czynników atmosferycznych na zdrowie, pokazała, że złe powietrze szkodzi daleko poza układem oddechowym. Przywołane przez nią badania wiążą narażenie na zanieczyszczenia m.in. z chorobami metabolicznymi, w tym cukrzycą typu 1 i otyłością u dzieci, chorobami zapalnymi oraz chorobami układu nerwowego.

To właśnie dr Wieczorek odwróciła znane powiedzenie, które dało tytuł apelowi: wiele dolegliwości rzeczywiście bierze się z powietrza, choć rzadko łączymy je ze smogiem.

Wiemy, że smog szkodzi. Nie wiemy skąd się bierze

Prof. Mateusz Jankowski z Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego przedstawił wyniki badania postaw społecznych wobec zanieczyszczeń powietrza, którego jest współautorem. Podkreślił, że ogólna świadomość zagrożenia jest wysoka, ale wiedza szczegółowa – niska.

Źródło: CMKP, raport z badania postaw społecznych wobec zanieczyszczeń powietrza w Polsce

REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA

W społeczeństwie wciąż pokutuje przekonanie, że głównym trucicielem jest przemysł. Badani mają też kłopot z nazwaniem konkretnych substancji szkodzących zdrowiu.

Mniej niż połowa dorosłych stosuje podstawową profilaktykę, czyli rezygnuje z wietrzenia i aktywności na zewnątrz w dni smogowe. Niewielu regularnie sprawdza jakość powietrza. Zdaniem eksperta przekłada się to na zbyt niską akceptację polityk publicznych, które realnie ograniczają emisje.

Smog w gabinecie lekarza rodzinnego

Część ekspercką zamknęła dr n. med. Magdalena Muras-Skudlarska, lekarka podstawowej opieki zdrowotnej z Łodzi. Na co dzień tłumaczy pacjentom, że przeciągające się infekcje i inne dolegliwości mogą mieć związek z narażeniem na pyły zawieszone.

Opisała, jak smog wydłuża kolejki do gabinetów i zwiększa liczbę zwolnień lekarskich. Przekłada się też na skierowania do szpitali oraz poradni pulmonologicznych i psychiatrycznych.

Jej główny postulat dotyczy samych lekarzy. Uważa, że powinni częściej stosować kod ICD-10 Z58.1 „Narażenie na zanieczyszczenie atmosfery” obok rozpoznań z nim związanych. To jednocześnie sygnał dla pacjenta i źródło danych o skali problemu.

Ministerstwo Zdrowia nieobecne, MKiŚ zaprasza do konsultacji

Przedstawiciele Ministerstwa Klimatu i Środowiska odnieśli się do prezentacji. Zaprosili też uczestników do udziału w konsultacjach projektu nowej ustawy o jakości powietrza, które mają wkrótce ruszyć.

Ministerstwo Zdrowia – formalnie wiodące w realizacji priorytetu Rady ds. Zdrowia Publicznego – nie wzięło udziału w posiedzeniu.  Fundacja dostarczyła apel do resortu osobiście jeszcze tego samego dnia.

W dyskusji głos zabrali także przedstawiciele organizacji pozarządowych, samorządu i organów państwowych. Podniesiono m.in. temat procedowanych przepisów określanych jako „LEX Smród”, które zdaniem uczestników mogą zaszkodzić jakości powietrza w Polsce.

Najbliższe miesiące pokażą, czy postulaty rodziców trafią do projektu ustawy wdrażającej dyrektywę AAQD. Dane CMKP sugerują, że bez lepszej informacji trudno będzie zbudować społeczne poparcie dla skutecznych działań antysmogowych.