Powstanie Spółdzielnia Energetyczna Potęgowo. Filarem małe elektrownie wodne
Spółka Energa Wytwarzanie oraz Gmina Potęgowo podpisały akt założycielski Spółdzielni Energetycznej Potęgowo – pierwszego tego rodzaju podmiotu z udziałem spółki. Energia z dwóch małych elektrowni wodnych oraz lokalnej fotowoltaiki zasili budynki samorządowe, a wskaźnik autokonsumpcji energii w ramach spółdzielni osiągnie ok. 80 proc.
Akt założycielski nowego podmiotu podpisano wspólnie z Gminą Potęgowo oraz jej jednostkami – Gminnym Ośrodkiem Kultury i Gminną Biblioteką Publiczną. W ramach spółdzielni Energa Wytwarzanie przeznaczy na potrzeby samorządu energię produkowaną przez dwie małe elektrownie wodne: EW Poganice i EW Łupawę, o łącznej mocy zainstalowanej 170 kW. Uzupełnieniem systemu będzie energia z instalacji fotowoltaicznej, działającej już na terenie gminy.
Marek Bogacki, wiceprezes zarządu Energi Wytwarzania, wskazuje, że choć w skali kraju małe elektrownie wodne mają niewielką moc zainstalowaną, lokalnie mogą wnieść znaczący wkład w zaspokajanie potrzeb energetycznych gmin. Wiele z tych historycznych obiektów powstało właśnie po to, by zasilać okoliczne miejscowości lub zakłady. Jak podkreśla, przeznaczenie energii z hydroelektrowni w Poganicach i Łupawie na potrzeby spółdzielni przywraca im poniekąd pierwotny charakter, jednocześnie wspierając lokalne bezpieczeństwo energetyczne gminy.
Model uzupełniających się źródeł i wysoka autokonsumpcja
Profil produkcji małych elektrowni wodnych ma uzupełniać instalacje fotowoltaiczne gminy w momentach, gdy produkcja energii słonecznej będzie niewystarczająca do zaspokojenia potrzeb budynków urzędowych, w tym Ośrodka Kultury, biblioteki, szkół czy oczyszczalni ścieków. Połączenie stabilnych źródeł, jakimi są małe elektrownie wodne, z instalacjami PV ma zapewnić wysoki wskaźnik lokalnej autokonsumpcji energii, sięgający ok. 80 proc. Pozostałe nadwyżki energii, których na bieżąco nie zużyje spółdzielnia, trafią do systemu elektroenergetycznego i w razie zwiększonego zapotrzebowania będą mogły zostać w dużej części odebrane z powrotem bez dodatkowych kosztów.
Projekt w Potęgowie wpisuje się też w szerszy trend łączenia różnych, uzupełniających się technologii OZE w ramach jednego systemu lokalnego. Fotowoltaika, zależna od nasłonecznienia, oraz małe elektrownie wodne o bardziej stabilnym profilu produkcji, razem pozwalają osiągnąć wyższy poziom autokonsumpcji energii niż każde z tych źródeł osobno. Tego rodzaju rozwiązania, angażujące zarówno samorządy, jak i przedsiębiorstwa energetyczne, mogą stanowić powtarzalny model dla innych gmin dążących do zwiększenia lokalnego bezpieczeństwa energetycznego i ograniczenia kosztów zaopatrzenia w energię jednostek publicznych.
Dawid Litwin, wójt Gminy Potęgowo, zapowiada, że działalność spółdzielni ma obejmować nie tylko produkcję i bilansowanie energii, ale też szersze działania na rzecz lokalnej transformacji energetycznej. Tu wymienił inicjatywy edukacyjne dotyczące OZE oraz przygotowywanie projektów pozyskiwania funduszy zewnętrznych. Wójt wspomina również o ambicji utworzenia na terenie gminy Europejskiego Centrum Innowacji Energetycznych, jako miejsca współpracy samorządu, nauki, przedsiębiorców, sektora energetycznego i mieszkańców.
Kolejne kroki formalne i szersza strategia spółki
Podpisanie aktu założycielskiego oficjalnie inicjuje proces zakładania Spółdzielni Energetycznej Potęgowo. Kolejnymi etapami będą rejestracja w Krajowym Rejestrze Sądowym, a następnie w Wykazie Spółdzielni Energetycznych prowadzonym przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR). Według planów procedury te mają zakończyć się jeszcze w tym roku.
Energa Wytwarzanie rozwija współpracę spółdzielczą również w innych gminach. Najnowszym krokiem jest list intencyjny z gminą Główczyce w sprawie dołączenia spółki do istniejącej tam już spółdzielni energetycznej.
Spółka podpisała podobne dokumenty z gminami Damnica, Pelplin i Starogard Gdański, gdzie nowe podmioty mają powstać od podstaw, z udziałem innych elektrowni wodnych w regionie. Projekt w Potęgowie wpisuje się dodatkowo w działania realizowane wspólnie z Samorządem Województwa Pomorskiego w ramach przedsięwzięcia strategicznego „Pomorski Archipelag Wysp Energetycznych”.
Skala energetyki wodnej w Grupie Energa
Energa Wytwarzanie zarządza łącznie 44 małymi elektrowniami wodnymi, skupionymi w większości na północy Polski, o łącznej mocy zainstalowanej ok. 40 MW, a także największą w kraju elektrownią przepływową we Włocławku. W pierwszym kwartale 2026 r. wszystkie hydroelektrownie spółki wyprodukowały łącznie 164 GWh energii – więcej niż w tym samym okresie wygenerowały wszystkie elektrownie wiatrowe oraz farmy fotowoltaiczne należące do Grupy Energa. W całym 2025 r. produkcja w segmencie energetyki wodnej wyniosła 519 GWh, co było drugim najwyższym wynikiem spośród źródeł odnawialnych Grupy.
Spółdzielnie energetyczne, obok klastrów energii i obywatelskich społeczności energetycznych, stanowią jeden z filarów rozwoju energetyki rozproszonej w Polsce, umożliwiając lokalne bilansowanie produkcji i zużycia energii bez konieczności budowy nowej infrastruktury przesyłowej na dużą skalę. Włączenie do takich struktur istniejących, często wieloletnich instalacji – jak w przypadku małych elektrowni wodnych Energi Wytwarzania – pozwala efektywniej wykorzystać już posiadane zasoby wytwórcze i nadać im nową funkcję gospodarczą, jednocześnie budując nowy model biznesowy ograniczający wpływ zmienności cen na rynku hurtowym energii na rentowność tych jednostek.
Patrycja Rapacka
patrycja.rapacka@gramwzielone.pl
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.
