Polska gotowa na blackout? Nowa Sarzyna zdała ważny test
Grupa energetyczna Axpo przetestowała w Polsce możliwość odbudowy funkcjonalności Krajowego Systemu Elektroenergetycznego (KSE) po poważnej awarii. Elektrociepłownia Nowa Sarzyna potwierdziła tym samym zdolność do rozruchu dużych bloków energetycznych.
Opisywany test zakończył się z wynikiem pozytywnym. Przeprowadzona 5 czerwca 2026 r. próba potwierdziła zdolność instalacji do udziału w procesie przywracania pracy krajowego systemu po wystąpieniu rozległej awarii sieciowej, czyli tzw. blackout-cie.
Test odbudowy KSE zakończył się sukcesem
W ramach testu wykorzystano turbozespół parowy o mocy osiągalnej 230 MW w Elektrowni Kozienice, który został uruchomiony dzięki energii elektrycznej dostarczonej z Elektrociepłowni Nowa Sarzyna. Kluczową rolę odegrały dwa samosterujące turbozespoły gazowe o mocy osiągalnej 48,8 MW każdy. Jednostki zostały uruchomione po całkowitym zaniku napięcia w zakładzie i odłączeniu elektrociepłowni od KSE. Następnie wytworzona przez nie energia została wykorzystana do zasilenia potrzeb własnych uruchamianego bloku w Kozienicach.
Test nie wpłynął na pracę krajowego systemu. Przesył energii odbywał się wydzielonym torem rozruchowym z wykorzystaniem infrastruktury sieciowej 110 kV oraz 220 kV.
Sprawdzono pracę systemu wyspowego
Jednym z najważniejszych elementów testu było zweryfikowanie stabilności pracy układu funkcjonującego w tzw. pracy wyspowej, czyli bez połączenia z krajowym systemem elektroenergetycznym. Podczas próby oceniono możliwości regulacji napięcia i częstotliwości w wydzielonym systemie. Następnie przeprowadzono synchronizację trójmaszynowej wyspy energetycznej z KSE. Proces ten zrealizowano przy pomocy wyłącznika w rozdzielni 110 kV w Nowej Sarzynie.
Nowa Sarzyna ważnym elementem planu odbudowy krajowej sieci
Testy odbudowy systemu elektroenergetycznego są prowadzone w Elektrociepłowni Nowa Sarzyna regularnie od 2016 r. i wynikają z zobowiązań wobec operatora systemu przesyłowego, czyli Polskich Sieci Elektroenergetycznych (PSE). Elektrociepłownia Nowa Sarzyna była pierwszą w Polsce elektrownią cieplną, której jednostki wytwórcze uzyskały zdolność do tzw. samostartu. Dzięki temu mogą być wykorzystywane jako źródło mocy rozruchowej podczas odbudowy systemu elektroenergetycznego.
Eksploatowane w zakładzie turbozespoły gazowe posiadają potwierdzoną w testach zdolność do wspierania uruchamiania innych dużych jednostek wytwórczych. Dotychczas udowodniono możliwość podania napięcia i mocy rozruchowej niezbędnej do uruchomienia Elektrowni Połaniec, Elektrowni Kozienice oraz Elektrociepłowni Stalowa Wola.
Przejęcie od Polenergii
Elektrociepłownia Nowa Sarzyna należy formalnie do grupy Axpo od 30 stycznia 2026 r. Inwestor to międzynarodowa grupa energetyczna i największy producent energii odnawialnej ze Szwajcarii. 8 grudnia 2025 r. grupa Axpo poinformowała o podpisaniu umowy przejęcia od Polenergii Elektrociepłowni Nowa Sarzyna wraz z towarzyszącą infrastrukturą. Transakcja objęła dokładnie jednostkę gazowo-parową (CCGT) o mocy 116 MW, zlokalizowaną w woj. podkarpackim.
Dla Axpo zakup jednostki oznaczał rozszerzenie i dywersyfikację portfolio aktywów wytwórczych w Polsce oraz wzmocnienie obecności na jednym z kluczowych rynków Europy Środkowo-Wschodniej. Spółka wskazywała, że elektrociepłownia stanowi strategiczne, elastyczne źródło mocy, zdolne do wspierania integracji OZE oraz utrzymania bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej. Z kolei dla Polenergii sprzedaż była elementem realizacji strategii skoncentrowanej na rozwoju projektów OZE, w tym lądowej i morskiej energetyki wiatrowej. Przejęcie wpisuje się także w szersze trendy transformacji energetycznej, w ramach których wysokosprawne bloki gazowo-parowe pełnią rolę technologii pomostowej między energetyką opartą na węglu a systemem opartym na rosnącym udziale źródeł odnawialnych. Dzięki wysokiej sprawności, możliwości szybkiego reagowania na zmiany zapotrzebowania oraz zdolności do stabilizowania pracy sieci, jednostki CCGT są uznawane za ważny element bezpieczeństwa energetycznego i bilansowania systemu w warunkach dynamicznego rozwoju energetyki wiatrowej i słonecznej.
Axpo w polskim sektorze magazynów energii. Celem stabilizacja systemu
Grupa Axpo od 25 lat działa na polskim rynku energii, należąc do grona największych niezależnych sprzedawców energii oraz odbiorców energii z OZE. Spółka Axpo Polska zarządza portfelem odnawialnych źródeł energii odpowiadającym za produkcję ok. 16 TWh energii rocznie, a także rozwija własne projekty fotowoltaiczne, magazyny energii (BESS) i instalacje biogazowe. Równolegle grupa rozwija i optymalizuje magazyny energii w całej Europie, koncentrując się na zwiększaniu elastyczności systemów elektroenergetycznych i maksymalizacji wartości aktywów należących do partnerów biznesowych. W Dzięgielewie w województwie mazowieckim prowadzony jest projekt jednego z największych bateryjnych magazynów energii w Europie. Jego optymalizacją zajęła się właśnie się Axpo Polska z grupy Axpo. Warunki umowy zwiększają zdolność inwestora do zabezpieczenia finansowania.
Patrycja Rapacka, redaktor Gramwzielone.pl
patrycja.rapacka@gramwzielone.pl
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.
