Taryfy dla prosumentów tylko w wybranych godzinach. Nowe zasady rozliczeń na Ukrainie
Ukraińskie władze zmieniają system rozliczeń energii wprowadzanej do sieci przez prosumentów. Za energię z mniejszych instalacji fotowoltaicznych będzie można dostać taryfę gwarantowaną, ale tylko w wybranych porach dnia – różnych dla okresu letniego i zimowego.
Wynagrodzenie za energię wprowadzaną do sieci przez prosumentów w formie stałej, gwarantowanej ceny, niezależnej od bieżących cen rynkowych, jest stosowane już tylko w nielicznych krajach. W Unii Europejskiej należą do nich Niemcy, których rząd jednak planuje zakończenie systemu taryfy gwarantowanej po ponad dwóch dekadach jego funkcjonowania. Inne kraje odeszły od stałej stawki za energię eksportowaną do sieci przez prosumentów i przeszły m.in. na net-metering – umożliwiający pomniejszenie na rachunku liczby kilowatogodzin pobranych z sieci adekwatnie do wolumenu kWh wprowadzonych do sieci przez prosumenta, ewentualnie z uwzględnieniem współczynnika korekcyjnego (jak w „starym” systemie rozliczeń prosumentów w Polsce). Następnie kraje UE – w tym Polska – zaczęły przechodzić z rozliczeń ilościowych na rozliczenia wartościowe (net-billing), uwzględniające w rozliczeniu bieżące rynkowe ceny energii.
Nowe zasady rozliczeń prosumentów
Do państw, które pozostają przy taryfach gwarantowanych, jako modelu wynagradzania mniejszych producentów energii odnawialnej, należy Ukraina. Teraz ukraiński regulator rynku energetycznego NKREKP ogłosił istotne zmiany, jeśli chodzi o rozliczenia za energię wytwarzaną przez gospodarstwa domowe za pomocą instalacji fotowoltaicznych.
Taryfy gwarantowane będą przysługiwać za energię wprowadzoną do sieci przez właścicieli domowych instalacji PV o maksymalnej mocy 30 kW tylko w określonych godzinach. Od 1 kwietnia do 31 października wynagrodzenie będzie naliczane prosumentom za energię wprowadzoną do sieci wyłącznie w godzinach 4:00 – 23:00, natomiast w pozostałych miesiącach wynagrodzenie będzie przysługiwać tylko w godzinach 6:00 – 21:00.
Jednocześnie doprecyzowano zasady rozliczeń tak, aby wykluczyć sytuacje, w których prosument wprowadza do sieci więcej energii niż umożliwiałaby to moc należącej do niego instalacji fotowoltaicznej.
Wprowadzone zasady mogą utrudnić otrzymanie taryfy gwarantowanej w przypadku działalności polegającej na przechowaniu nadwyżki energii z PV w magazynie i wprowadzenie jej do sieci w późniejszych godzinach, w których produkcja energii z fotowoltaiki byłaby ograniczona, albo w ogóle nie byłaby już możliwa.
Co stanie się, jeśli prosument wprowadzi energię do sieci poza godzinami wyznaczonymi przez NKREKP, w których nie będą przysługiwać taryfy gwarantowane? Energia ma być wówczas rozliczana zgodnie z cenami występującymi na giełdowym rynku dnia następnego. To może oznaczać gorsze warunki rozliczeń i zniechęcić prosumentów do działalności polegającej na przechowywaniu energii produkowanej w ciągu dnia i wprowadzaniu jej do sieci w porze nocnej.
Ile za energię mogą dostać prosumenci na Ukrainie?
W dniu 30 czerwca 2026 r. ukraiński regulator rynku energetycznego ogłosił nowe stawki taryfy gwarantowanej (tzw. zielonej taryfy). Ich wartość jest zróżnicowana w zależności od rodzaju i mocy posiadanej instalacji (poniższe stawki nie uwzględniają podatku VAT):
- Dla systemów fotowoltaicznych o mocy do 30 kW uruchomionych w zeszłym roku taryfa gwarantowana wynosi 6,79 UAH/kWh (ok. 0,57 PLN/kWh), a dla instalacji uruchomionych w okresie od początku 2026 r. od końca 2029 r. stawka została wyznaczona na poziomie 6,13 UAH/kWh (ok. 0,51 zł/kWh).
- Dla elektrowni wiatrowych o mocy do 50 kW uruchomionych w okresie od początku 2025 r. do końca 2029 r. taryfa wynosi 4,8 UAH/kWh (ok. 0,4 zł/kWh).
- Dla instalacji hybrydowych (wiatr + fotowoltaika) o mocy do 50 kW uruchomionych w okresie od początku 2025 r. do końca 2029 r. stawka wynosi 5,49 UAH/kWh (ok. 0,46 zł/kWh).
Co do zasady nowe, niższe taryfy gwarantowane nie obejmują prosumentów, którzy rozpoczęli działalność przed ich wprowadzeniem. Zmiany dotyczą tylko właścicieli instalacji uruchomionych po wdrożeniu nowych stawek. Starsi prosumenci zachowują prawo do rozliczeń według stawek, które obowiązywały w okresie uruchomienia przez nich produkcji energii.
Podobnie jak w innych państwach stosujących taryfy gwarantowane, ukraiński system taryf przewiduje systematyczną obniżkę wynagrodzenia zapewnianego prosumentom. I tak właściciele instalacji PV uruchomionych na Ukrainie przed dekadą są objęci znacznie wyższą taryfą w wysokości ponad 16 hrywien/kWh (ok. 1,4 zł/kWh). Dla prosumentów wchodzących w tym roku do ukraińskiego systemu taryf gwarantowanych wynagrodzenie za eksport energii do sieci jest już kilkakrotnie niższe.
Rynek fotowoltaiki na Ukrainie przyspiesza
Całkowita zainstalowana moc fotowoltaiki na Ukrainie wynosiła na koniec 2025 r. około 8,5 GW, z czego w zeszłym roku przyłączono ok. 1,5 GW wobec mocy ok. 0,8 GW dodanej rok wcześniej.
Na Ukrainie coraz szybciej rozwija się sektor bateryjnych magazynów energii. Według danych europejskiego stowarzyszenia branżowego SolarPower Europe, w zeszłym roku uruchomiono tam magazyny energii o pojemności około 3 GWh, co zapewniło Ukrainie 4. pozycję w rankingu największych europejskich rynków magazynowania energii pod względem inwestycji zrealizowanych w 2025 r. Więcej na ten temat w artykule: Europejski rynek magazynów energii przebił 100 GWh. Ukraina dołączyła do liderów
Piotr Pająk
piotr.pajak@gramwzielone.pl
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy Gramwzielone.pl Sp. z o.o.
