Zmiany w projekcie ustawy o przyłączeniach. Branża apeluje do premiera

Przyjęty przez Radę Ministrów projekt zmian w ustawie Prawo energetyczne zakłada znaczące zwiększenie kosztów związanych z procesem wydawania warunków przyłączenia do sieci elektroenergetycznej. Obawy inwestorów z tym związane podzieliło Ministerstwo Klimatu i Środowiska, a branża OZE zaapelowała o dalsze zmiany w projekcie, który teraz będzie przedmiotem prac w Sejmie.

W czwartek 8 stycznia 2026 r. – już po przyjęciu projektu nowelizacji ustawy Prawo energetyczne przez Radę Ministrów – na stronie Rządowego Centrum Legislacji pojawił się zaktualizowany projekt nowelizacji (oznaczony jako UC84), w którym zmieniono część przepisów w zakresie obciążeń nakładanych na inwestorów ubiegających się o przyłączenie do sieci.

Co do zasady nowe regulacje zawarte w opracowanym przez Ministerstwo Energii projekcie UC84 mają udrożnić i przyspieszyć procesy przyłączeniowe, a także zwiększą możliwości inwestycji w magazyny energii dzięki włączeniu ich do koncepcji cable poolingu. Branża energetyki odnawialnej krytykuje jednak najnowszy projekt zmian w ustawie Prawo energetyczne z uwagi na zawarty w nim wzrost obciążeń finansowych, które zostaną nałożone na inwestorów ubiegających się o przyłączenie do sieci.

REKLAMA

Poziom dodatkowych zabezpieczeń będzie trudny do udźwignięcia

Obawy branży odnawialnych źródeł energii częściowo podzieliło Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ), które w uwagach do projektu UC84 zakwestionowało wzrost opłat nakładanych na inwestorów zgłaszających się do operatorów sieci po warunki przyłączenia. Resort klimatu wezwał do rezygnacji z podwyższenia dotychczasowych opłat oraz nowych obciążeń finansowych, które mają być stosowane również w odniesieniu do wniosków rozstrzygniętych lub wciąż procedowanych.

Jak zwrócił uwagę resort kierowany przez Paulinę Hennig-Kloskę, projekt nowelizacji nie tylko dwukrotnie zwiększa wysokość zaliczki za każdy kW wnioskowanej mocy przyłączeniowej (z 30 zł/kW do 60 zł/kW), ale także nakłada dodatkowe obciążenia finansowe na wytwórców w postaci opłaty za złożenie wniosku o określenie warunków przyłączenia.

Resort klimatu przedstawił przy tym kalkulację, zgodnie z którą w przypadku instalacji o mocy 10 MW kwota, którą wytwórca będzie musiał zapłacić, będzie około trzykrotnie wyższa od pierwotnej. Obecnie byłoby to 300 tys. zł, a po wejściu w życie nowelizacji będzie to aż 910 tys. zł. Dalej ministerstwo wyliczyło, że w przypadku instalacji o mocy 125 MW wytwórca byłby zobligowany zapłacić kwotę około trzyipółkrotnie wyższą od kwoty wynikającej z dotychczasowych przepisów – 10,6 mln zł w porównaniu z 3 mln zł obecnie. Jeszcze większy wzrost opłat – wynoszący ponad 500 proc. – wystąpiłby w przypadku wnioskowania o przyłączenie do sieci większej instalacji o mocy rzędu 251 MW, dla której wysokość opłat wzrosłaby z 3 mln zł aż do 18,1 mln zł.

W przypadku wytwórców rozwijających równolegle wiele projektów (co jest standardową praktyką, ponieważ z powodu szeregu czynników o charakterze technicznym, środowiskowym i społecznym tylko niektóre z nich kończą się energetyzacją) planowany poziom dodatkowych obciążeń będzie bardzo trudny do udźwignięcia

– zwrócił uwagę resort klimatu.

Dla projektów >100 MW zabezpieczenie będzie dwukrotnie wyższe

Ministerstwo Klimatu i Środowiska w uwagach do projektu UC84 postulowało dodanie dodatkowych przesłanek umożliwiających zwrot wniesionych zabezpieczeń na konta inwestorów wnioskujących o przyłączenie do sieci.

Ostatecznie zatwierdzony przez Radę Ministrów projekt nowelizacji Prawa energetycznego zakłada wprowadzenie zabezpieczenia w przypadku podmiotów ubiegających się o przyłączenie do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym wyższym niż 1 kV. W przypadku projektów o mocy do 100 MW najnowsza wersja projektu zakłada zabezpieczenie w wysokości 30 zł za każdy kilowat mocy przyłączeniowej wymienionej we wniosku o określenie warunków przyłączenia. Z kolei w przypadku projektów o mocy powyżej 100 MW przewidziano zabezpieczenie w wysokości 60 zł za każdy kilowat mocy przyłączeniowej.

Zabezpieczenie będzie mogło zostać złożone w formie:

• kaucji wniesionej na oprocentowany rachunek bankowy prowadzony dla przedsiębiorstwa energetycznego, do którego sieci dany podmiot ubiega się o przyłączenie,
• gwarancji ubezpieczeniowej lub bankowej,
• poręczenia spółki.

Zabezpieczenie będzie podlegało zwrotowi albo będzie zatrzymywane przez przedsiębiorstwo energetyczne w zależności od spełnienia określonych zobowiązań. Projekt określa okoliczności, w których mimo braku realizacji umowy o przyłączenie nastąpi zwrot zabezpieczenia. Jedną z takich okoliczności ma być odmowa zawarcia umowy przez operatora z powodu braku technicznych i ekonomicznych warunków przyłączenia, które mogą nastąpić w wyjątkowych sytuacjach.

REKLAMA

Zwrot zabezpieczenia

Zwrot zabezpieczenia nastąpi również w przypadku rozwiązania albo odstąpienia od umowy o przyłączenie na wniosek podmiotu ubiegającego się o przyłączenie – w takim przypadku wartość zwracanego zabezpieczenia będzie zależna od czasu, który upłynął od dnia jej zawarcia – im szybciej podmiot przyłączany podejmie decyzję o rozwiązaniu albo odstąpieniu od umowy, tym większą otrzyma wartość zwracanego zabezpieczenia. Jednak gdy podmiot wystąpi z wnioskiem o rozwiązanie lub odstąpienie od umowy w terminie dłuższym niż 36 miesięcy od dnia jej zawarcia, wówczas nie otrzyma zwrotu wniesionego zabezpieczenia.

W ostatniej wersji projektu UC84, który zatwierdziła Rada Ministrów, pojawił się przepis określający zasady zatrzymania przez operatora zabezpieczenia wniesionego przez inwestora ubiegającego się o przyłączenie. Zgodnie z proponowanym przepisem rozwiązanie albo odstąpienie od umowy o przyłączenie na wniosek podmiotu ubiegającego się o przyłączenie będzie miało następujący skutek – w zależności od terminu złożenia wniosku przez inwestora:

• do 6 miesięcy od dnia jej zawarcia – przedsiębiorstwo energetyczne zatrzymuje lub realizuje 10 proc. wniesionego zabezpieczenia,
• od 6 do 12 miesięcy od dnia jej zawarcia – przedsiębiorstwo energetyczne zatrzymuje lub realizuje 25 proc. wniesionego zabezpieczenia,
• od 12 do 24 miesięcy od dnia jej zawarcia – przedsiębiorstwo energetyczne zatrzymuje lub realizuje 50 proc. wniesionego zabezpieczenia,
• od 24 do 36 miesięcy od dnia jej zawarcia – przedsiębiorstwo energetyczne zatrzymuje lub realizuje 75 proc. wniesionego zabezpieczenia.

Dwukrotny wzrost zaliczki

Przyjęte przez Radę Ministrów propozycje zmian w ustawie Prawo energetyczne zakładają zwiększenie kwoty zaliczki na poczet opłaty za przyłączenie z 30 zł do 60 zł za każdy kilowat mocy przyłączeniowej wymienionej we wniosku o określenie warunków przyłączenia i jednocześnie podniesienie maksymalnej wartości zaliczki z 3 mln zł do 6 mln zł (zaliczka w wysokości 30 zł/kW została wpisana do Prawa energetycznego w 2010 r.).

Ponadto projekt rozszerza obowiązek wnoszenia zaliczki na wszystkie podmioty ubiegające się o przyłączenie do sieci o napięciu znamionowym wyższym niż 1 kV. Zgodnie z proponowanymi rozwiązaniami inwestorzy, którzy dotychczas nie byli do tego zobowiązani, zostaną zobligowani do złożenia zaliczki, a inwestorzy, którzy uiścili zaliczkę w wysokości 30 zł/kW, zostaną zobowiązani do uzupełnienia zaliczki do wysokości 60 zł/kW.

Dodatkowa opłata za rozpatrzenie wniosku

Nowe przepisy zakładają także nałożenie na inwestorów bezzwrotnej opłaty za rozpatrzenie wniosku o określenie warunków przyłączenia w wysokości 1 zł za każdy kilowat mocy przyłączeniowej wskazanej we wniosku, jednak nie większej niż 100 tys. zł. Taka opłata ma być wnoszona odrębnie dla każdego miejsca przyłączenia wskazanego we wniosku o określenie warunków przyłączenia.

Branża OZE apeluje do premiera

Powyższe rozwiązania, jeśli ostatecznie zostaną wprowadzone do ustawy Prawo energetyczne, będą oznaczały znaczący wzrost kosztów ponoszonych przez inwestorów już na samym początku procesu inwestycyjnego. Z tego względu przedstawiciele rynku energetyki odnawialnej apelowali o odstąpienie od podwyższania opłat związanych z uzyskiwaniem warunków przyłączenia. Jak na razie – na etapie rządowych prac nad projektem UC84 – apele te nie przyniosły większego skutku. Jednak dalsze zmiany w projekcie nowelizacji Prawa energetycznego mogą pojawić się, gdy zajmą się nim posłowie i senatorowie.

W apelu do premiera podpisanym przez kilka czołowych organizacji reprezentujących krajowy rynek OZE i magazynów energii czytamy, że przyjęty przez Radę Ministrów projekt ustawy „zawiera nadal zapisy chybione, które nie przyczynią się do rozwiązania problemów z przyłączaniem OZE do sieci”, a zaproponowane regulacje, które z założenia miały wspierać bezpieczeństwo dostaw energii i konkurencyjność polskiej gospodarki, będą miały odwrotny skutek.

Popieramy uporządkowanie rynku, ale domagamy się przyjęcia uczciwych i przemyślanych rozwiązań, które chronią prawa nabyte i wprowadzą racjonalne kryteria realizacji projektu w umowach przyłączeniowych (kamienie milowe), zamiast przenosić koszty ryzyka spekulacji na wszystkich uczestników rynku OZE, a ostatecznie na odbiorców końcowych energii. Jako branża jesteśmy przekonani, że możliwe jest nadal wypracowanie rozwiązania kompromisowego, które pozwoli w sposób cywilizowany, z poszanowaniem zaufania obywateli do państwa i prawa, na osiągnięcie zakładanych celów projektowanej ustawy

– czytamy w apelu skierowanym do premiera.

Piotr Pająk

Piotr.pajak@gramwzielone.pl

© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy Gramwzielone.pl Sp. z o.o.