Zasady rozliczeń klastrów energii do zmiany. Bruksela zgłosiła zastrzeżenia
Do rozwijania działalności w formie klastrów energii miały zachęcić zwolnienia z części opłat za pobieraną energię, które zostały wprowadzone do ustawy o OZE jeszcze w 2023 r. Do tej pory nie weszły one jednak w życie, a teraz zakwestionowała je Komisja Europejska.
Model działalności na polskim rynku energetycznym w formie klastrów energii został wprowadzony do ustawy o odnawialnych źródłach energii już w 2016 roku. W kraju szybko pojawiło się wówczas kilkadziesiąt klastrów energii, które uzyskały specjalne rządowe certyfikaty. Jednak w praktyce inwestycje w klastrach nie były rozwijane – między innymi z powodu braku mechanizmów zapewniających atrakcyjność inwestycji w tym modelu. Miały to zmienić późniejsze nowelizacje przepisów – w tym przede wszystkim nowelizacja ustawy o OZE z 2023 r.
Klastry zwolnione z opłat
Nowelizacja ustawy o OZE z 2023 r. zawierała przede wszystkim przepisy wdrażające do polskiego prawa założenia unijnej dyrektywy o odnawialnych źródłach energii 2018/2001 (dyrektywa RED II). Uwzględniała jednak również regulacje mające zapewnić szerszy rozwój klastrów energii.
W nowelizacji z 2023 r. wprowadzono system wsparcia produkcji energii odnawialnej przez strony porozumienia klastra – wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej, a następnie pobranej z tej sieci w celu jej zużycia przez strony porozumienia klastra dla danej godziny okresu rozliczeniowego. Aby uatrakcyjnić działalność klastrów zaproponowano im m.in. zwolnienie z opłaty OZE, opłaty kogeneracyjnej, akcyzy oraz obowiązków związanych ze świadectwami pochodzenia i świadectwami efektywności energetycznej.
Bruksela kwestionuje zwolnienia dla klastrów
Zwolnienia z opłat doliczanych do energii pobieranej z sieci przez klastry nie weszły jednak dotąd w życie – mimo, że od wdrożenia ich do ustawy o OZE mijają już 3 lata. Wprowadzenie tych przepisów było bowiem uzależnione od zgody Komisji Europejskiej, która teraz zakwestionowała zwolnienia dla klastrów przewidziane w polskim prawie, o czym poinformowało Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
Z informacji przekazanej przez resort klimatu wynika, że Bruksela wniosła zastrzeżenia do preferencji przyznanych członkom klastrów energii i w efekcie ministerstwo rozpoczęło modyfikację systemu wsparcia dla tego rodzaju podmiotów.
Jak tłumaczy MKiŚ, Komisja ma zastrzeżenia zwłaszcza do obniżenia kosztów usług dystrybucji dla klastrów obejmującego składnik zmienny stawki sieciowej i stawki jakościowej, w związku z regulacjami zawartymi w Dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2019/944 oraz Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady 2019/943. Zgodnie z tymi regulacjami taryfy dystrybucyjne muszą odzwierciedlać koszty systemu elektroenergetycznego ponoszone przez użytkowników systemu.
Ile klastrów w rejestrze URE?
Zgodnie z nowelizacją ustawy o OZE z 2023 r. działalność klastrów energii ma wymagać wpisu do specjalnego rejestru prowadzonego przez Prezesa URE, a koordynatorzy klastrów powinni co roku składać sprawozdania ze swojej działalności. Brak takich sprawozdań lub złożenie niepełnych dokumentów będzie grozić karami finansowymi w wysokości nawet 1000 zł za każdy megawat mocy w klastrze.
Obecnie w rejestrze klastrów energii prowadzonym przez Urząd Regulacji Energetyki wpisanych jest 12 podmiotów. Ich lista jest dostępna na stronach URE pod tym linkiem.
Kolejne ułatwienia dla klastrów w ustawie … dla morskich wiatraków
Kolejne ułatwienia dla klastrów energii zostały wprowadzone w uchwalonej w październiku 2025 r. nowelizacji ustawy o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych.
Przepisy z nowelizacji ustawy dla offshore doprecyzowały kwestię zakupu energii przez jednostki samorządu terytorialnego w ramach klastra energii, zwalniając samorządy z obowiązków przewidzianych w ustawie Prawo zamówień publicznych w zakresie wyboru zwycięskiego wykonawcy i powierzając realizację zadania członkom klastra.
Tamta nowelizacja wprowadziła też istotne zmiany dla innego przewidzianego w prawie rodzaju podmiotów w obszarze energetyki rozproszonej, jakim są spółdzielnie energetyczne. Uchwalenie nowelizacji ustawy o morskiej energetyce wiatrowej umożliwiło tworzenie spółdzielni energetycznych również w miastach, podczas gdy wcześniej ta możliwość była zarezerwowana tylko dla gmin wiejskich lub miejsko-wiejskich. Członkowie spółdzielni mogą rozliczać się w ramach zmodyfikowanego systemu net-meteringu (opustów).
Pieniądze z KPO płyną do klastrów energii
Obecnie klastry energii mogą korzystać ze wsparcia inwestycyjnego dzięki dużym środkom wydzielonym dla tego rodzaju podmiotów z Krajowego Planu Odbudowy. Nabór dla klastrów w konkursie o dotacje z budżetem liczącym kilkaset milionów złotych Ministerstwo Klimatu i Środowiska rozstrzygnęło pod koniec zeszłego roku. Więcej na ten temat w artykule: Klastry energii otrzymają 264 mln zł z KPO. Kolejne umowy podpisane.
Piotr Pająk, redaktor Gramwzielone.pl
piotr.pajak@gramwzielone.pl
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.
