Litwa przekroczyła 1 GW mocy w magazynach energii. Cel na 2028 r. chce osiągnąć jeszcze w tym roku
Łączna moc magazynów bateryjnych podłączonych do sieci na Litwie przekroczyła 1 GW, a ich pojemność 2 GWh. Dane ogłoszono podczas otwarcia nowego magazynu energii w Anyksciai. Litewskie Ministerstwo Energetyki chce, by cel 1,5 GW mocy w technologii bateryjnej, wyznaczony na 2028 r., został osiągnięty i przekroczony jeszcze przed końcem tego roku.
Pierwszy komercyjny magazyn energii litewski operator systemu przesyłowego Litgrid przyłączył do sieci w grudniu 2025 r. Litewska spółka Energy Cells, w 100 proc. należąca do grupy EPSO-G i założona w styczniu 2021 r., jeszcze niecały rok temu miałam w swoich strukturach cztery identyczne parki bateryjne po 50 MW i 50 MWh, zlokalizowane w Wilnie, Szawlach oraz w rejonach olickim i uciańskim. W niespełna rok moc baterii w systemie wzrosła więc z 200 MW do ponad 1 GW.
Od października 2023 r. spółka świadczy z pełną mocą usługę rezerwy na wypadek pracy wyspowej litewskiego systemu elektroenergetycznego. Jej odbiorcą jest operator systemu przesyłowego Litgrid, a usługa miała zapewnić stabilną pracę sieci do czasu zakończenia synchronizacji z siecią kontynentalnej Europy. Magazyny są nadzorowane całodobowo z centrum sterowania w Wilnie. W razie zakłóceń w sieci przesyłowej system w ciągu 1 sekundy automatycznie oddaje moc do sieci lub ją pobiera, stabilizując częstotliwość. Rezerwa pracuje do momentu, w którym włączą się instalacje innych uczestników rynku zdolnych do świadczenia tej usługi.
Według ministerstwa magazyny o mocy 1 GW i pojemności 2 GWh mogłyby przy przeciętnym zużyciu zasilać Utenę przez ok. sześć dni, Olitę i Mariampol przez ok. pięć dni, a Kowno przez ok. 18 godzin.
– Litwa przekroczyła próg 1 GW mocy magazynowania energii. Jeszcze niedawno zaczynaliśmy praktycznie od zera, a dziś jesteśmy wśród państw Europy najszybciej zwiększających moce magazynowe. To pokazuje, że litewska transformacja energetyczna wchodzi w kolejny etap. Teraz naszym celem jest, by jak najwięcej zielonej energii wyprodukowanej na Litwie zachować, zużyć na miejscu i przekształcić w przewagę konkurencyjną litewskiej gospodarki – mówi minister energetyki Lukas Savickas.
Według ministerstwa dzięki przekroczeniu progu 1 GW litewski system elektroenergetyczny staje się stabilniejszy, a bezemisyjna energia jest wykorzystywana efektywniej. Magazyny mają też pomóc poprawić bilans handlu energią elektryczną, tak aby tania energia pozostawała w kraju.
Więcej mocy niż w elektrowni Kruonis
Szef Litgrid Andrius Semeskevicius podkreśla, że magazyny zwiększają elastyczność systemu i konkurencję na rynku bilansującym.
– W niecały rok magazyny osiągnęły znaczącą moc, która zapewnia systemowi elektroenergetycznemu elastyczność, zwiększa konkurencję na rynku bilansującym, gwarantuje bezpieczeństwo i niezawodność systemu, a także sprzyja dalszemu rozwojowi energetyki słonecznej i wiatrowej. Próg 1 GW jest znaczący – pokazuje, że mamy już na Litwie więcej mocy w bateriach niż cała moc elektrowni szczytowo-pompowej Kruonis, która wynosi 900 MW – mówi Šemeškevičius.
Pierwszy magazyn European Energy w krajach bałtyckich
Duńska firma European Energy otworzyła w Anyksciai swój pierwszy magazyn energii w krajach bałtyckich. Bateria ma 25 MW mocy i 65 MWh pojemności i działa razem z farmą fotowoltaiczną o mocy 78,5 MW jako hybrydowa instalacja OZE. Całość zajmuje ok. 120 ha. Projekt będzie wytwarzać rocznie ok. 80 tys. MWh energii, czyli tyle, ile zużywa w ciągu roku ok. 34 tys. gospodarstw domowych.
Przy realizacji projektu dużo uwagi poświęcono testom systemów technologicznych i sygnałów oraz integracji baterii z siecią przesyłową. Inwestor ściśle współpracował przy tym z Litgrid.
– Transformacja energetyczna wchodzi w nowy etap. Samo wytwarzanie większej ilości zielonej energii już nie wystarcza. Musimy umieć elastyczniej nią zarządzać, magazynować ją i wykorzystywać wtedy, gdy jest najbardziej potrzebna. Projekt w Anyksciai pokazuje, jak energetyka słoneczna i technologie bateryjne mogą działać jako jeden system – mówi Thorvald Spanggaard, wiceprezes wykonawczy i szef rozwoju projektów w European Energy.
Firma zapowiada dalsze inwestycje w odnawialne źródła energii i magazyny na Litwie i w całym regionie bałtyckim. W otwarciu uczestniczyli m.in. minister Savickas, ambasador Danii na Litwie Grete Sillasen i szef Litgrid.
Mały rynek, szybki rozwój
Tempo litewskiego rynku magazynów robi wrażenie. W niespełna rok od przyłączenia pierwszego komercyjnego magazynu moc baterii w systemie przekroczyła moc jedynej w kraju elektrowni szczytowo-pompowej, a cel na 2028 r. ma zostać osiągnięty z dwuletnim wyprzedzeniem. Skala jest istotna dla systemu, w którym, jak pokazuje przykład Kowna, 2 GWh wystarcza na kilkanaście godzin zasilania dużego miasta. Dla krajów bałtyckich, które od lutego 2025 r. pracują synchronicznie z siecią Europy kontynentalnej, szybkie zasoby elastyczności mają też wymiar bezpieczeństwa.
Dla Polski litewski przykład jest ciekawym punktem odniesienia. Część dużych magazynów bateryjnych w Polsce, jak budowane przez Northland Power w Mieczysławowie i Kamionce, ma ruszyć dopiero w 2028 r. Litwa pokazuje, że przy jasnym celu, sprawnym przyłączaniu do sieci i współpracy z operatorem systemu przesyłowego rynek magazynów może rosnąć znacznie szybciej, niż zakładały oficjalne plany. Szybki przyrost baterii na małym rynku oznacza jednak także silną konkurencję o przychody z usług bilansujących. To ryzyko, które inwestorzy w całym regionie będą musieli uwzględniać.
Patrycja Rapacka
patrycja.rapacka@gramwzielone.pl
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.
Obserwuj nas w Google News
