KE dofinansuje inwestycje energetyczne. Pieniądze na ESP, wodór i inteligentne sieci

Komisja Europejska ogłosiła wyniki drugiego naboru w programie „Łącząc Europę”. Wsparcie ze środków UE otrzyma 14 projektów energetycznych o znaczeniu transgranicznym, w tym wspólna inicjatywa Polski, Litwy, Łotwy i Estonii.

Wyłonieni przez Komisję Europejską beneficjenci otrzymają w ramach instrumentu „Łącząc Europę” (Connecting Europe Facility – CEF) niemal 650 mln euro dofinansowania. Środki te mają zostać przeznaczone na realizację projektów transgranicznych, które szczególnie przyczyniają się do wzmocnienia bezpieczeństwa energetycznego UE, przyspieszają integrację OZE oraz zwiększają konkurencyjność unijnej gospodarki. Zostały one podzielone na dwie grupy: projekty elektroenergetyczne, w tym inteligentne sieci, oraz projekty wodorowe. W pierwszej Komisja przyznała dofinansowanie na realizację 6 projektów w kwocie prawie 470 mln euro, zaś w drugiej wyróżniono 8 projektów, które mogą liczyć na wsparcie w wysokości niemal 180 mln euro.

Ponad 112 mln euro dla Polski i państw bałtyckich

Jednym z kluczowych beneficjentów obecnego rozdania środków jest projekt realizowany wspólnie przez Polskę, Estonię, Łotwę i Litwę w ramach procesu synchronizacji systemów elektroenergetycznych państw bałtyckich z siecią kontynentalnej Europy. Na działania zwiększające odporność i ochronę infrastruktury krytycznej Komisja Europejska przeznaczy tu niemal 113 mln euro.

REKLAMA

Projekt obejmuje wzmocnienie zabezpieczeń fizycznych, cyfrowych i operacyjnych sieci przesyłowych – w tym systemów sterowania i nadzoru (SCADA) – w celu zwiększenia ochrony przed zagrożeniami cybernetycznymi, sabotażem czy atakami hybrydowymi. W praktyce oznacza to m.in. inwestycje w zaawansowane systemy monitoringu, redundancję kluczowych elementów infrastruktury oraz podniesienie standardów bezpieczeństwa operacyjnego.

Dla Polski projekt ma znaczenie strategiczne – wzmacnia stabilność krajowego systemu elektroenergetycznego w kontekście rosnącej integracji regionalnej i postępującej transformacji energetycznej. Zaś w krajach bałtyckich synchronizacja sieci elektroenergetycznych z Europejską Siecią Operatorów Systemów Przesyłowych Energii Elektrycznej (ENTSO-E) ma zwiększyć bezpieczeństwo całego regionu Morza Bałtyckiego i ograniczyć podatność na zakłócenia zewnętrzne.

To pierwszy przypadek, gdy instrument CEF finansuje na taką skalę działania dotyczące odporności i ochrony infrastruktury krytycznej w sektorze energii.

Największe środki dla projektów elektroenergetycznych

Oprócz wspomnianego projektu w grupie inicjatyw z zakresu rozwoju systemów elektroenergetycznych i inteligentnych sieci znalazło się jeszcze 5 projektów z siedmiu krajów.

Najwyższe dofinansowanie – 180 mln euro – otrzyma hiszpański projekt AGUAYO II, zakładający budowę elektrowni szczytowo-pompowej. Instalacja ma zwiększyć elastyczność systemu i efektywność wykorzystania energii z OZE przy jednoczesnym ograniczeniu wpływu na środowisko – m.in. dzięki innowacyjnej podziemnej konstrukcji.

Modernizację elektrowni szczytowo-pompowej ma na celu także słowacki projekt Čierný Váh. Elektrownia jako jedna z pierwszych w Europie połączy magazynowanie wodne z wielkoskalowym magazynem bateryjnym. Na jej rozbudowę inwestorzy otrzymają 63 mln euro z funduszy unijnych.

Z kolei projekt CARMEN realizowany wspólnie przez Rumunię i Bułgarię (ponad 103 mln euro) obejmuje cyfryzację i modernizację sieci przesyłowych oraz dystrybucyjnych w celu zwiększenia przepustowości i umożliwienia bezpiecznej integracji odnawialnych źródeł energii.

Granty na studia wykonalności otrzymają także projekt połączenia elektroenergetycznego na linii Grecja–Egipt (GREGY) oraz wewnętrzna linia elektroenergetyczna w Austrii.

REKLAMA

Silny impuls dla rynku wodoru w Europie

W obecnym naborze ponad 176 mln euro zdecydowano się przeznaczyć na rozwój infrastruktury wodorowej, niewspieranej dotąd w ramach CEF.

Największy grant w tym segmencie – 120 mln euro – otrzyma niemiecki projekt magazynowania wodoru Gronau-Epe. Inwestycja zakłada budowę wielkoskalowego, transgranicznego podziemnego magazynu wodoru w północno-zachodniej Europie, co ma zwiększyć bezpieczeństwo dostaw i umożliwić integrację odnawialnego wodoru na poziomie przemysłowym.

Pozostałe projekty w Austrii, Bułgarii, Francji, Niemczech, Niderlandach i na Słowacji otrzymają środki na prace badawczo-rozwojowe związane z budową terminali i krajowych sieci przesyłowych wodoru.

Infrastruktura napędza niezależność energetyczną UE

Wszystkie inwestycje wyłonione w zakończonym właśnie naborze uzyskały status Projektów Wspólnego Zainteresowania (PCI) oraz Projektów Wzajemnego Zainteresowania (PMI) w ramach polityki infrastrukturalnej w zakresie transeuropejskich sieci energetycznych (TEN-E). Projekty te mają kluczowe znaczenie dla integracji rynku energii, obniżenia kosztów dla odbiorców oraz osiągnięcia celów neutralności klimatycznej.

Jak podkreśla Komisja Europejska, zwiększenie poziomu połączeń międzysystemowych i odporności infrastruktury jest warunkiem utrzymania konkurencyjności europejskiej gospodarki oraz zapewnienia niezależności energetycznej UE.

Silna i niezależna unia energetyczna, która dostarcza konsumentom czystą i tanią energię, musi opierać się na zintegrowanej i bezpiecznej infrastrukturze energetycznej. Projekty, które wspieramy finansowo, wzmocnią konkurencyjność i bezpieczeństwo energetyczne Europy, prowadząc nas stabilną drogą ku niezależności

– tłumaczy Dan Jørgensen, komisarz ds. energii i mieszkalnictwa UE.

Formalne przyjęcie decyzji o przyznaniu grantów nastąpi w najbliższych tygodniach, po czym Europejska Agencja Wykonawcza ds. Klimatu, Infrastruktury i Środowiska (CINEA) podpisze umowy z beneficjentami. Kolejny nabór wniosków w ramach CEF Energy zaplanowano na drugi kwartał 2026 r.