Ile kosztuje energia odnawialna? Najnowsze dane od IRENA
W ostatniej dekadzie kluczowe technologie OZE, takie jak fotowoltaika czy energetyka wiatrowa, zaliczyły kilkudziesięcioprocentowe spadki kosztów wytwarzania energii. Z jakimi kosztami produkcji energii ze słońca, wiatru, ale także geotermii, biomasy czy wody mamy do czynienia obecnie?
Najnowsze dane na temat kosztów wytwarzania energii odnawialnej przedstawia Międzynarodowa Agencja Energii Odnawialnej (ang. International Renewable Energy Agency, IRENA) w raporcie pt. Renewable Power Generation Costs in 2025.
Energia z ponad 90 proc. nowych mocy OZE tańsza niż energia z paliw kopalnych
Autorzy raportu podkreślają ogromny spadek kosztów wytwarzania energii z najważniejszych technologii w energetyce odnawialnej, czyli z fotowoltaiki i energetyki wiatrowej. W przypadku fotowoltaiki koszt wytwarzania energii w ujęciu LCOE (ang. Levelized Cost of Electricity) spadł w latach 2010–2025 przeciętnie o 89 proc. Mniejszy spadek kosztów – ale również bardzo wyraźny – zanotowała energetyka wiatrowa na lądzie (71 proc.) oraz energetyka wiatrowa na morzu (63 proc.).
Wskaźnik LCOE uwzględnia koszty inwestycji oraz eksploatacji w całym cyklu funkcjonowania instalacji wytwórczej, a także wolumeny energii, którą w tym czasie wyprodukuje ta instalacja. LCOE nie uwzględnia natomiast kosztów systemowych, czyli kosztów związanych z funkcjonowaniem danej instalacji w systemie elektroenergetycznym – w tym związanych z potrzebą stabilizowania systemu w przypadku pracy zależnych pogodowo źródeł OZE.
Dzięki odnotowanemu w ubiegłych latach spadkowi kosztów, obecnie fotowoltaika i elektrownie wiatrowe to najtańsze źródła energii elektrycznej. IRENA podkreśla, że ponad 90 proc. uruchomionych globalnie w 2025 r. wielkoskalowych mocy OZE zapewnia produkcję energii po niższym koszcie niż nowe elektrownie bazujące na spalaniu paliw kopalnych.
Koniec spadku kosztów fotowoltaiki
Jak przedstawiały się w 2025 r. średnie koszty wytwarzania energii dla poszczególnych technologii OZE? Autorzy raportu odnotowują, że po latach wyraźnych spadków koszty LCOE zaczynają się stabilizować. Najbardziej tę stabilizację widać w przypadku fotowoltaiki. W jej przypadku przeciętny koszt wytwarzania energii wyniósł w 2025 r. około 44 dolary/MWh i był na poziomie z wcześniejszego roku.
Obecny rok może przynieść nawet wzrost kosztów wytwarzania energii z fotowoltaiki z uwagi na notowany w tym roku wzrost cen paneli fotowoltaicznych.
Energia z wiatru na lądzie znacznie tańsza niż z offshore
Spadły natomiast koszty wytwarzania energii z wiatru. Oddane do użytku w 2025 r. farmy wiatrowe na lądzie mają produkować energię po średnim koszcie zaledwie 33 dolary/MWh. Znacznie wyższy LCOE występuje w przypadku uruchomionych w zeszłym roku morskich farm wiatrowych – wynosi on 78 dolarów/MWh.
Tym samym morska energetyka wiatrowa okazuje się globalnie droższą technologią niż energetyka wodna, w przypadku której średni koszt wytwarzania energii w zeszłym roku wynosił na świecie około 62 dolary/MWh.
Droższa niż energia z morskich wiatraków okazuje się natomiast energia z biomasy (86 dolarów/MWh), geotermii (89 dolarów/MWh) oraz ze skoncentrowanej energetyki słonecznej (ang. Concentrated Solar Power, CSP), w przypadku której IRENA wskazuje na przeciętny koszt wytwarzania na poziomie 115 USD/MWh. Te technologie, w przeciwieństwie do offshore, cechuje jednak pewna sterowalność, która stanowi dodatkową wartość dla systemów energetycznych.
Duża różnica w LCOE dla gazu
Jak w porównaniu do powyższych źródeł OZE wypadają koszty wytwarzania z nowych elektrowni bazujących na spalaniu paliw kopalnych? Analitycy IRENA podają koszt wytwarzania z nowych elektrowni gazowych, który na takich rynkach jak Włochy, Niemcy i Japonia w ubiegłym roku wynosił około 100 dolarów/MWh. Autorzy raportu zaznaczają, że niedobór komponentów elektrowni gazowych w USA zwiększył koszt elektrowni CCGT aż dwukrotnie – do około 2,4 tys. dolarów za kW zainstalowanej mocy.
Na rynkach posiadających dostęp do tańszego gazu LCOE dla elektrowni gazowych był jednak w zeszłym roku wyraźnie niższy – wyniósł 50–60 dolarów/MWh.
Chiny najtańsze
Międzynarodowa Agencja Energii Odnawialnej podkreśla w swoim raporcie wyjątkowo niskie koszty wytwarzania energii dla projektów oddawanych do użytku w 2025 r. w Chinach. Bliskość łańcuchów dostaw i niskie koszty inwestycyjne w ubiegłym roku umożliwiały budowę farm wiatrowych na lądzie i morzu, zapewniających LCOE na poziomie wynoszącym odpowiednio 27 dolarów/MWh i 49 dolarów/MWh. Dla porównania – koszt produkcji energii z elektrowni wiatrowych uruchamianych w ubiegłym roku u wybrzeży USA został oceniony przez analityków IRENA aż na 140 dolarów/MWh.
IRENA wskazuje też na bardzo niski koszt wytwarzania energii dla elektrowni fotowoltaicznych, który wynosił w Chinach w zeszłym roku zaledwie 36 dolarów/MWh. Na równie niskim poziomie były wskaźniki LCOE dla fotowoltaiki uruchamianej w 2025 r. w Indiach (35 dolarów/MWh) czy w Brazylii (37 dolarów/MWh). Na niskie LCOE dla tych państw wpływa bardzo dobre nasłonecznienie, które zapewnia wysoką produkcję energii z PV.
Ogromny udział Chin w oddawanych do użytku globalnie mocach OZE, przy notowanych w tym państwie wyjątkowo niskich kosztach inwestycji w fotowoltaikę czy farmy wiatrowe, to z pewnością jeden z głównych czynników wpływających na średnie globalne wskaźniki cenowe, które w swoim najnowszym raporcie podała IRENA.
Spadają inwestycje w fabryki czystych technologii
Międzynarodowa Agencja Energii Odnawialnej podkreśla, że na kształtowanie się kosztów energii odnawialnej w kolejnych latach będzie wpływać trajektoria potencjału produkcyjnego kluczowych komponentów instalacji OZE.
W tym kontekście IRENA zaznacza, że wydatki na nowe zdolności produkcyjne w przemyśle czystych technologii energetycznych spadły od 2023 r. o połowę, co wynika przede wszystkim z dążenia Chin do ograniczenia nadpodaży zdolności produkcyjnych w swoim przemyśle PV – ale także ze zmiany polityki USA wspierającej rozwój fabryk produkujących panele fotowoltaiczne czy baterie, którą wcześniej prowadziła administracja Joe Bidena w ramach ustawy Inflation Reduction Act. Jak wnioskuje IRENA, te zmiany w przyszłości mogą negatywnie wpływać na łańcuchy dostaw, ceny komponentów oraz tempo wdrażania inwestycji w OZE.
Niemniej ważnym czynnikiem dla kształtowania się kosztów wytwarzania energii odnawialnej jest koszt pozyskania kapitału. Jak odnotowują analitycy IRENA, coraz częściej większe znaczenie dla kosztów ma to, gdzie powstaje instalacja, niż to, jaka technologia została zastosowana. Lokalne uwarunkowania makroekonomiczne odpowiadają za ponad 2-krotnie większą zmienność kosztów finansowania niż zastosowana technologia, co zdaniem autorów raportu podkreśla wagę oceny ryzyka dla poszczególnych rynków czy stabilności politycznej.
Z drugiej strony, jak odnotowują autorzy raportu, na dalsze spadki kosztów energii odnawialnej powinno wpływać wdrażanie nowych technologii, takich jak ogniwa fotowoltaiczne z perowskitów – a w obniżeniu kosztów stabilizowania systemów energetycznych z dużym udziałem OZE powinna pomóc komercjalizacja technologii długoterminowego przechowywania energii, takich jak magazyny energii bazujące na sprężonym powietrzu czy na bateriach przepływowych.
Piotr Pająk, redaktor Gramwzielone.pl
piotr.pajak@gramwzielone.pl
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.
