ZPUE kontra były pracownik. Lekcja dla branży energetycznej
Sąd Okręgowy w Kielcach prawomocnie skazał byłego pracownika ZPUE z Włoszczowy na 6 tys. zł grzywny za wykorzystanie wbrew zobowiązaniu informacji, które poznał w pracy. Uznał jednak, że nie było to przestępstwo naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa z ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, za które skazał go sąd pierwszej instancji. Apelację ZPUE, która domagała się surowszej kary, oddalił. Pełnomocnik firmy uważa karę za zbyt łagodną. ZPUE zapowiada, że chce wzmocnić ochronę know-how.
Wyrok ogłoszono w poniedziałek, 16 listopada. Sąd wymierzył byłemu pracownikowi grzywnę w wysokości 200 stawek dziennych po 30 zł. Uznał, że mężczyzna wbrew zobowiązaniu wobec pracodawcy wykorzystał informacje, które poznał w związku z wykonywaną pracą.
Sąd odwoławczy zmienił kwalifikację czynu. Sąd Rejonowy w Jędrzejowie wyrokiem z 26 lutego 2026 r. (sygn. II K 3334/25) uznał oskarżonego za winnego naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa z art. 23 ust. 1 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Kielecki sąd przyjął natomiast, że czyn stanowi przestępstwo z art. 266 § 1 kodeksu karnego, czyli wykorzystanie wbrew przyjętemu zobowiązaniu informacji uzyskanych w związku z pracą. Apelacje złożyli obrońcy oskarżonego oraz pełnomocnik ZPUE, która występowała w procesie jako oskarżyciel posiłkowy.
Oferta konkurencji wysłana z prywatnej skrzynki
Według ustaleń sądu oskarżony pracował w ZPUE na podstawie umowy o pracę, m.in. jako kierownik obszaru i inżynier sprzedaży. Miał dostęp do wiedzy przedsiębiorstwa, wszystkich istotnych elementów ofert składanych w imieniu firmy oraz do bazy klientów.
Na przełomie stycznia i lutego 2024 r. wysłał z prywatnego adresu e-mail do jednej z firm ofertę i schematy rozdzielnicy niskiego napięcia konkurencyjnego producenta, oferowanej za kwotę 61 tys. zł. Tej samej firmie ZPUE oferowała tożsamą rozdzielnicę za 64,7 tys. zł.
Oskarżony musi też zapłacić 600 zł opłaty za obie instancje i 20 zł wydatków za postępowanie odwoławcze. W pozostałej części wyrok sądu pierwszej instancji został utrzymany. Wyrok jest prawomocny. Strony mogą w ciągu 7 dni wnieść o pisemne uzasadnienie, a następnie złożyć kasację do Sądu Najwyższego.
Obrońcy strony skazanej i przedstawiciele Elenco nie komentują
Redakcja wystosowała pytania do obrońcy winnego pracownika – odmówił komentarza do wyroku.
Jak wskazał sąd ogłaszając wyrok, konkurencyjna oferta złożona przez skazanego do jednego z podmiotów pochodziła od Elenco Sp. z o.o. Jak czytamy w stanowisku przedstawicieli spółki przekazanym naszej redakcji, firma nie była stroną postępowania. W odpowiedzi na pytania Gramwzielone.pl Robert Wojciechowski z Elenco napisał, że spółka nie ma żadnej wiedzy o wyroku, nie wie, kogo dotyczyła sprawa ani jakie czyny zarzucano oskarżonemu.
Zaznaczył, że ani prokuratura, ani sąd nigdy nie informowały spółki o postępowaniu, i wyraził wątpliwość, czy sprawa faktycznie jej dotyczy.
ZPUE: wiedza firmy podlega realnej ochronie
„Przyjmujemy z satysfakcją prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach. Potwierdził on, że doszło do bezprawnego wykorzystania informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa ZPUE. Wymiar kary to wyłączna kompetencja sądu, a jego rozstrzygnięcie szanujemy” – przekazała w komentarzu dla Gramwzielone.pl, Joanna Maras, dyrektorka ds. komunikacji w Grupie Koronea, do której należy ZPUE S.A
Maras wyjaśnia, że były pracownik wykorzystał wiedzę o istotnych elementach ofert firmy oraz dokumenty techniczne i handlowe, do których miał dostęp w czasie zatrudnienia. Spółka przyznaje, że skutki takich działań są trudne do pełnego oszacowania. Jak podkreśla, jedną z jej głównych przewag jest know-how rozwijane od niemal 40 lat, za którym stoją wieloletnie inwestycje w badania i rozwój oraz certyfikacje.
Firma zapewnia, że sprawa nie ma wpływu na jej pozycję rynkową ani na realizację zobowiązań wobec klientów. Ochrona informacji obejmuje w ZPUE m.in. zobowiązania do zachowania poufności, w uzasadnionych przypadkach umowy o zakazie konkurencji, dostęp do informacji zależny od zakresu obowiązków, zabezpieczenia techniczne i szkolenia.
„Wiemy jednak, że żadne procedury nie zastąpią osobistej uczciwości. Dlatego gdy zasady zostają złamane, reagujemy konsekwentnie, także na drodze prawnej” – zaznacza Maras.
Rzeczniczka Koronea podkreśliła, że ochrona informacji jest w ZPUE procesem stałym, a nie reakcją na jedno zdarzenie.
„Fundamentem jest Kodeks Etyki Grupy Koronea, który zna każdy pracownik i który jasno określa zasady ochrony informacji firmy. Wiemy jednak, że żadne procedury nie zastąpią osobistej uczciwości – powiedziała Maras.
„Dlatego gdy zasady zostają złamane, reagujemy konsekwentnie, także na drodze prawnej. Rozwijamy te rozwiązania wraz ze wzrostem firmy i ekspansją zagraniczną”.
Podkreśliła, że sprawa nie ma wpływu na naszą pozycję rynkową ani na realizację zobowiązań wobec klientów.
„Infrastruktura energetyczna jest dziś jednym z fundamentów bezpieczeństwa kraju. Od niej zależy, czy w domach jest światło i ciepło, czy działają szpitale, szkoły i zakłady pracy, a także czy uda się przeprowadzić transformację energetyczną. Nasze stacje i rozdzielnice pracują w sieci przez dziesiątki lat, w każdych warunkach, a klienci od lat doceniają jakość produktów i usług ZPUE”.
Maras dodała, że know-how to dziś jeden z najcenniejszych zasobów każdej firmy, a jego utrata może dotknąć każdego, niezależnie od skali i branży.
„W ZPUE stale uczulamy naszych pracowników, że wiedza firmy to nasze wspólne dobro. To ona pozwala nam wygrywać kontrakty, rozwijać się i zapewniać stabilną pracę tysiącom osób, dlatego dbamy o nią razem. Warto konsekwentnie dochodzić swoich praw, nawet jeśli postępowanie wydaje się trwać długo. Nasza sprawa pokazuje, że opłaca się to nie tylko nam, ale całemu rynkowi, który działa uczciwie”.
Pełnomocnik ZPUE: kara zbyt łagodna
Kancelaria Olesiński i Wspólnicy, która reprezentowała ZPUE, ocenia wyrok skazujący jako naturalne zakończenie sprawy.
„Materiał dowodowy pokazał bardzo konkretny mechanizm: informacje o kliencie i ofercie, do których skazany miał dostęp dzięki pracy w ZPUE S.A., zostały wykorzystane przy przedstawieniu temu samemu klientowi konkurencyjnej, tańszej oferty” – wyjaśnia kancelaria w odpowiedzi na pytania redakcji Gramwzielone.pl
Przedstawiciele kancelarii nie kryją jednak, że uważa grzywnę za zbyt łagodną w stosunku do charakteru naruszenia i znaczenia wykorzystanych informacji. Kancelaria podkreśla, że kluczowe było rozgraniczenie doświadczenia zawodowego od tajemnicy przedsiębiorstwa.
„Doświadczenie zawodowe należy do pracownika. Poufne informacje pracodawcy już nie. Granica przebiega tam, gdzie kończą się ogólne kompetencje, a zaczynają niepubliczne dane o klientach, cenach, warunkach handlowych i konkretnych ofertach” – czytamy w stanowisku.
Według kancelarii prawomocny wyrok karny istotnie wzmacnia pozycję ZPUE przy ocenie dalszych środków ochrony prawnej. Spółka analizuje dostępne możliwości.
„Ten wyrok zamyka ważny etap, ale nie kończy działań ZPUE S.A. związanych z ochroną tajemnicy przedsiębiorstwa” – zapowiada kancelaria reprezentująca polskiego producenta.
Dlaczego sąd zmienił kwalifikację?
W ustnym uzasadnieniu sędzia podkreśliła, że same fakty nie budziły wątpliwości. Nie kwestionowała ich nawet obrona, bo zostały ujawnione i zabezpieczone w materiale dowodowym.
„Całe skomplikowanie dotyczy tego, jakiego przestępstwa dopuścił się oskarżony” – mówiła.
Według sądu okręgowego sąd rejonowy przyjął przestępstwo z art. 23 ust. 1 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, choć akt oskarżenia nie opisywał wszystkich znamion tego czynu. Sąd pierwszej instancji sam dokonał dodatkowych ustaleń, m.in. co do wyrządzenia ZPUE poważnej szkody i wykorzystania tajemnicy we własnej działalności gospodarczej. Tymczasem tylko w takich okolicznościach można przyjąć przestępstwo z tej ustawy. Dlatego apelacja obrony, kwestionująca ustalenia dotyczące szkody, okazała się częściowo skuteczna.
„Sąd przyjął, że było to zobowiązanie pracownicze, a oskarżony wykorzystał informacje uzyskane w związku z pracą” – wyjaśniała sędzia.
Jak dodała, tylko tyle można mu przypisać. Sąd nie zgodził się też z obroną, że art. 266 kodeksu karnego musi zawsze występować łącznie z art. 23 ust. 1 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.
Apelacja ZPUE oddalona
Pełnomocnik ZPUE domagał się surowszej kary, wskazując m.in. na wpływ wyroku na branżę i jego społeczny odbiór. Sąd nie przyznał mu racji.
„Okoliczności dotyczące społecznego odbioru wyroku nie mają wpływu na wymiar kary” – mówiła sędzia.
Przypomniała, że o wymiarze kary decydują m.in. stopień winy i społecznej szkodliwości czynu.
Sąd nie uwzględnił też argumentu, że oskarżony mógł popełnić inne czyny. Bez prawomocnego skazania za nie nie można ich podnosić w apelacji.
„W tym postępowaniu oceniamy wyłącznie jeden zarzucony czyn” – podkreśliła sędzia. Okolicznością obciążającą nie może być także brak skruchy. „Oskarżony ma prawo procesowe nie przyznawać się do winy” – mówiła.
Ponieważ apelację ZPUE oddalono, sąd nie zasądził na rzecz firmy zwrotu kosztów.
Tajemnica przedsiębiorstwa: dwa przepisy, różne wymagania
Tajemnicę przedsiębiorstwa chroni ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Przepisy zaostrzono nowelizacją z 5 lipca 2018 r., która wdrożyła unijną dyrektywę 2016/943 o ochronie niejawnego know-how i informacji handlowych. Zmiany obowiązują od 4 września 2018 r.
Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy ten, kto wbrew obowiązkowi wobec przedsiębiorcy ujawnia innej osobie lub wykorzystuje we własnej działalności gospodarczej tajemnicę przedsiębiorstwa i wyrządza tym poważną szkodę, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 2 lat. To właśnie te dwa warunki, poważna szkoda i wykorzystanie we własnej działalności, nie zostały według sądu okręgowego opisane w akcie oskarżenia.
Art. 266 § 1 kodeksu karnego jest szerszy. Dotyczy każdego, kto wbrew przepisom ustawy lub przyjętemu zobowiązaniu ujawnia lub wykorzystuje informację, z którą zapoznał się w związku z pełnioną funkcją lub wykonywaną pracą. Niezależnie od procesu karnego firma może dochodzić od byłego pracownika roszczeń cywilnych, np. odszkodowania.
Podobne sprawy w Polsce
Spory o wiedzę wyniesioną przez pracowników nie są w polskich sądach nowością. W 2014 r. Sąd Rejonowy w Olsztynie skazał byłą pracownicę, która przed odejściem do konkurencji skopiowała zawartość służbowego laptopa, w tym chroniony hasłem plik z recepturami mieszanek paszowych. Wymierzył jej 30 tys. zł grzywny i zasądził 25 tys. zł nawiązki na rzecz byłego pracodawcy (sygn. II K 404/13).
W tym samym roku Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze utrzymał wyrok Sądu Rejonowego w Zgorzelcu wobec spedytorki, która przesłała listę kontrahentów z firmowej skrzynki na prywatną, a w nowej pracy wykorzystała ją do pozyskania klienta (sygn. VI Ka 195/14). Ponieważ proceder wykryto, zanim pracodawca poniósł poważną szkodę, sąd przypisał jej usiłowanie przestępstwa.
Ważne dla pracodawców jest też orzeczenie Sądu Najwyższego z 25 września 2019 r. (sygn. III CSK 217/17). SN uznał, że koniec zakazu konkurencji nie daje byłemu pracownikowi swobody korzystania z tajemnic dawnego pracodawcy. Jeśli firma wykaże, że dane informacje były jej tajemnicą, to były pracownik musi udowodnić, że ich nie wykorzystał.
Lekcja dla branży. ZPUE chce wzmocnić ochronę know-how
Wyrok pokazuje, jak trudno wykazać przestępstwo naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa w rozumieniu ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Nie wystarczy udowodnić, że pracownik wykorzystał poufne dane. Trzeba też wykazać poważną szkodę i wykorzystanie informacji we własnej działalności gospodarczej, a te okoliczności muszą być opisane już w akcie oskarżenia. W tej sprawie chodziło o jedną ofertę tańszą o 3,7 tys. zł od propozycji ZPUE.
Kancelaria Olesiński i Wspólnicy zwraca uwagę w stanowisku, że w takich sprawach kluczowe jest „połączenie kropek”: ustalenie, do jakich informacji dana osoba miała dostęp, dlaczego były one poufne i jak zostały wykorzystane. W tej sprawie pozwoliły na to przede wszystkim dokumenty pozyskane przez organy ścigania oraz zeznania świadków. Kancelaria radzi firmom, by precyzyjnie identyfikowały informacje poufne, ograniczały i dokumentowały dostęp do nich oraz jasno określały obowiązki pracowników.
Sprawa ma znaczenie dla całej branży urządzeń dla energetyki. Transformacja energetyczna zwiększa popyt na rozdzielnice, stacje i aparaturę sieciową, a wraz z nim konkurencję o inżynierów i handlowców, którzy znają klientów i ceny ofert. Dla wielu firm to właśnie wiedza handlowa, a nie tylko dokumentacja techniczna, jest jednym z najcenniejszych aktywów. Kielecki sąd przypomniał jednak, że o wymiarze kary decydują wina i szkodliwość konkretnego czynu, a nie to, jak wyrok zostanie odebrany przez rynek.
Patrycja Rapacka
patrycja.rapacka@gramwzielone.pl
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.
Obserwuj nas w Google News
Dobrze że podaliście nazwę firmy konkurencyjnej do ZPUE. Będę wiedział gdzie robić zamówienia, bo ta pierwsza firma po przejęciu zarządzania przez kolejne pokolenie potrafi tylko windować ceny.