Fundusze Norweskie otwierają nowe możliwości dla zielonych inwestycji

Magazyny energii, rozwój OZE, geotermia, technologie wychwytywania CO₂ oraz gospodarka o obiegu zamkniętym – to tylko część obszarów, które znalazły się w nowym programie Funduszy Norweskich i EOG. Pierwsze nabory mają ruszyć jeszcze w 2026 roku. Dla przedsiębiorstw planujących inwestycje w energetykę i ochronę środowiska oznacza to pojawienie się kolejnego źródła finansowania.

Polska wchodzi w kolejną perspektywę Funduszy Norweskich i EOG. Jednym z najważniejszych instrumentów będzie program „Zielona Transformacja”, którego celem jest wsparcie działań związanych z ograniczaniem emisji, transformacją energetyczną, ochroną środowiska i rozwojem gospodarki o obiegu zamkniętym.

Program ma objąć zarówno projekty publiczne i samorządowe, jak i przedsięwzięcia realizowane przez przedsiębiorstwa. Wśród zaplanowanych naborów znalazły się projekty dotyczące m.in. lokalnych społeczności energetycznych, magazynowania energii, technologii CCUS, geotermii, gospodarowania wodą oraz gospodarki cyrkularnej w budownictwie.

Nowa pula środków na zieloną transformację

Program „Zielona Transformacja” jest finansowany w ramach Funduszy EOG. Łączna wartość programu wynosi prawie 190 mln euro, z czego ponad 160 mln euro stanowią środki grantowe.

Zakres programu obejmuje cztery główne obszary: klimat, energię, ochronę przyrody oraz gospodarkę o obiegu zamkniętym. Zaplanowano zarówno nabory konkursowe, jak i projekty realizowane w formule pozakonkursowej.

W Programie pojawiają się możliwości wsparcia projektów, które mogą być realizowane między innymi przez przedsiębiorstwa prywatne, spółki komunalne oraz społeczności energetyczne.

Pierwsze konkursy mają zostać ogłoszone jeszcze w 2026 roku. Na obecnym etapie znane są już podstawowe założenia poszczególnych instrumentów, jednak szczegółowe warunki będą określane w dokumentacji konkursowej dla poszczególnych naborów.

Magazyny energii przy istniejących źródłach OZE

Jednym z cieszących się największym zainteresowaniem naborów, jeszcze przed ich ogłoszeniem jest 2.3 – Magazynowanie energii dla rozwoju OZE.

Program skierowany będzie do przedsiębiorstw już działających w sektorze odnawialnych źródeł energii. Wsparcie ma dotyczyć magazynów energii o mocy zainstalowanej od 1 do 10 MWe, zlokalizowanych przy istniejących źródłach OZE.

Podkreślenia wymaga fakt, że nie będzie to konkurs finansujący projekty typu stand alone. Wsparcie, w postaci dotacji do 65%, będzie dotyczyło wyłącznie magazynów energii powiązanych z istniejącymi już źródłami odnawialnymi.

Preferowane mają być rozwiązania, które pozwalają na aktywne wykorzystanie magazynu na rynku energii, m.in. poprzez świadczenie usług elastyczności czy bilansowania.

Planowany budżet konkursu wynosi około 19,7 mln euro, co oznacza, że realnie na wsparcie liczyć będzie mogła niewielka liczba projektów.

CCUS – dofinansowanie dla przygotowania inwestycji

Drugim instrumentem, który może zainteresować przedsiębiorstwa realizujące duże projekty przemysłowe i energetyczne jest nabór 2.2 – Wsparcie przygotowania projektów CCUS w Polsce.

Technologie CCUS, czyli wychwytywanie, wykorzystanie i składowanie dwutlenku węgla, wymagają zazwyczaj bardzo dużych nakładów i wieloetapowego przygotowania. Zanim powstanie sama instalacja, konieczne jest przeprowadzenie szeregu analiz, opracowanie koncepcji technologicznej, przygotowanie dokumentacji i przeprowadzenie wymaganych procedur.

Właśnie na ten etap ma odpowiadać planowany konkurs.

To istotna różnica w porównaniu z typowymi programami dotacyjnymi, w których głównym przedmiotem wsparcia jest zakup urządzeń i realizacja inwestycji. W przypadku CCUS finansowanie ma pomóc w przygotowaniu przedsięwzięć, które mogą być realizowane
w kolejnych etapach.

Budżet konkursu zaplanowano na około 20 mln euro, a maksymalne dofinansowanie dla jednego projektu może sięgać nawet 4 mln EUR. Pokazuje to, że instrument jest kierowany przede wszystkim do większych przedsięwzięć, dla których etap przygotowawczy sam w sobie może generować znaczące koszty.

Dla przedsiębiorstw posiadających pomysł na projekt CCUS może to być więc interesująca możliwość rozpoczęcia prac nad inwestycją, która bez odpowiedniego przygotowania pozostawałaby jeszcze na etapie koncepcji.

Geotermia – dla projektów z określonym potencjałem geotermalnym

Kolejny obszar to nabór 2.4 – Energia geotermalna.

Głównym celem naboru będzie zwiększenie produkcji energii ze źródeł odnawialnych poprzez budowę głębokich instalacji geotermalnych (czyli wykorzystujących ciepło z wnętrza Ziemi).

Instalacje te będą powstawać w miejscach, gdzie wcześniejsze odwierty poszukiwawcze (czyli badania polegające na wierceniu w ziemi w celu sprawdzenia zasobów) potwierdziły obecność zasobów opłacalnych do wykorzystania (czyli takich, które można wykorzystać w sposób ekonomicznie uzasadniony).

Zasoby te mogą być wykorzystywane do ogrzewania lub do produkcji energii.

Zakres inwestycji obejmować będzie realizację systemu grzewczego opartego na energii geotermalnej, w tym: 

• budowę nowego lub rozbudowę istniejącego źródła ciepła wykorzystującego zasoby geotermalne,
• adaptację istniejącego odwiertu geotermalnego (poszukiwawczego) do celów eksploatacyjnych (wydobywczych).

Z programu, którego budżet ustalono na 10 mln EUR będą mogły korzystać zarówno podmioty publiczne, jak i przedsiębiorstwa.

Wsparcie dla inwestycji realizowanych przez społeczności energetyczne

Program obejmuje również nabór 2.1 Wsparcie inwestycyjne dla lokalnych społeczności energetycznych.

Konkurs będzie wspierał projekty inwestycyjne związane z wytwarzaniem energii ze źródeł odnawialnych i zwiększaniem możliwości jej magazynowania. Dofinansowanie będzie można przeznaczyć również na działania wspierające rozwój i trwałość lokalnych inicjatyw związanych z OZE.

Nabór będzie skierowany do istniejących klastrów energetycznych, spółdzielni energetycznych oraz obywatelskich społeczności energetycznych. W ramach projektów możliwe będzie m.in. rozwijanie instalacji OZE, magazynów energii, lokalnych sieci energetycznych i inteligentnych systemów zarządzania energią. Przewidziano również środki na przygotowanie dokumentacji technicznej, analizy wykonalności czy doradztwo.

Planowany budżet naboru to 32,8 mln euro, a przewidywana wartość dofinansowania pojedynczego projektu wynosić ma od 2 do 4 mln euro.

Przyjmowanie wniosków ma rozpocząć się jeszcze w IV kwartale 2026 r.

Woda jako element gospodarki o obiegu zamkniętym

Fundusze Norweskie nie koncentrują się wyłącznie na energetyce.

W programie znalazł się również nabór 4.1 – Cyrkularne zarządzanie wodą, który może być bardzo interesującym źródłem dofinansowania dla przedsiębiorstw zużywających duże ilości wody w procesach technologicznych.

W gospodarce o obiegu zamkniętym coraz większe znaczenie ma nie tylko ograniczenie ilości odpadów, ale również efektywne wykorzystanie zasobów. W przypadku wody oznacza to przede wszystkim zamykanie obiegów technologicznych, oczyszczanie i ponowne wykorzystanie ścieków czy odzysk wody wykorzystywanej w procesach przemysłowych.

W ramach planowanego instrumentu przewidziano możliwość wsparcia projektów dotyczących m.in. wykorzystania oczyszczonych ścieków oraz odzysku i recyrkulacji wody w procesach przemysłowych.

Planowany budżet naboru to około 8 mln euro, a wartość dofinansowania pojedynczego projektu ma wynosić od 100 tys. do 1 mln euro. Ogłoszenia naboru można spodziewać się w IV kwartale 2026 roku.

Nie warto czekać z przygotowaniem projektu

Choć szczegółowe zasady konkursów nie są jeszcze znane, już dziś można wskazać jeden element, który będzie miał znaczenie dla potencjalnych beneficjentów – przygotowanie inwestycji.

W przypadku wielu projektów energetycznych, środowiskowych czy GOZ samo ogłoszenie naboru jest dopiero początkiem kilkumiesięcznego procesu. Wnioskodawca może potrzebować dokumentacji technicznej, decyzji administracyjnych, analiz środowiskowych, warunków przyłączenia czy innych dokumentów potwierdzających możliwość realizacji przedsięwzięcia.

W planowanych konkursach Funduszy Norweskich przygotowanie projektu może mieć dodatkowe znaczenie również dlatego, że zapowiadane jest premiowanie na etapie oceny gotowości inwestycji.

Jak Fundusze Norweskie wyglądają z perspektywy przedsiębiorcy?

Nowa perspektywa jest interesująca przede wszystkim dlatego, że pojawiają się w niej instrumenty odpowiadające na bardzo konkretne potrzeby przedsiębiorstw.

Magazyn energii przy istniejącej instalacji OZE, przygotowanie dużego projektu CCUS, wykorzystanie energii geotermalnej czy ograniczenie zużycia wody w procesie przemysłowym to przedsięwzięcia, które wymagają znacznych nakładów, ale jednocześnie wpisują się w kierunki transformacji energetycznej i środowiskowej.

W METROPOLIS specjalizujemy się w pozyskiwaniu dofinansowań wyłącznie dla projektów związanych z energetyką i środowiskiem. Dlatego Fundusze Norweskie analizujemy przede wszystkim pod kątem tego, jakie możliwości mogą stworzyć dla potencjalnych Beneficjentów planujących konkretne inwestycje w tych obszarach.

Fundusze Norweskie – szczegóły programów podczas webinaru METROPOLIS

Powyżej przedstawiliśmy najważniejsze założenia wybranych instrumentów, które mogą być interesujące dla przedsiębiorstw planujących inwestycje w energetykę i ochronę środowiska. Każdy z omawianych programów ma jednak własne założenia, grupę potencjalnych beneficjentów i zakres możliwych do sfinansowania działań.

Dlatego podczas webinaru METROPOLIS „Fundusze Norweskie – nowe możliwości finansowania inwestycji energetycznych i środowiskowych”, który odbędzie się 16 października 2026 roku o godzinie 11:00, szerzej omówimy poszczególne programy
i planowane nabory.

Przedstawimy ich najważniejsze założenia, zakres wsparcia oraz informacje istotne z punktu widzenia przedsiębiorstw planujących konkretne inwestycje. Porozmawiamy również o tym, na co warto zwrócić uwagę już na etapie przygotowania projektu.

Spotkanie poprowadzi Paulina Walczak – Project Manager w METROPOLIS Doradztwo Gospodarcze.

Zapisy na webinar: https://metropolisdg.pl/webinar/pl/home

Jeżeli planują Państwo inwestycję w obszarze energetyki lub ochrony środowiska, pomożemy już teraz sprawdzić, czy któryś z nowych instrumentów Funduszy Norweskich może odpowiadać na potrzeby planowanego przez Państwa projektu.

Metropolis – materiał sponsorowany