Szykujemy się na kryzys energetyczny. Polska wprowadza cenę maksymalną gazu, Niemcy tną podatek od prądu
Napięta sytuacja na rynkach energii sprawia, że podwyżki cen prądu i gazu w przyszłym roku są coraz bardziej realne. Rządy europejskich państw zaczynają podejmować działania, które mają ograniczyć wpływ wzrostu hurtowych cen gazu i energii elektrycznej na rachunki odbiorców. Pierwsze decyzje w tej sprawie podjęły rządy Polski i Niemiec.
Wysokie ceny gazu i energii elektrycznej, wywołane kryzysem na Bliskim Wschodzie, grożą podwyżkami dla odbiorców końcowych. Tegoroczne zakłócenia w transporcie gazu LNG przez cieśninę Ormuz ograniczyły dostawy gazu ziemnego z regionu Zatoki Perskiej i wywołały silną presję na wzrost cen gazu w Europie i Azji. Według Ministerstwa Energii w pierwszych tygodniach października 2026 r. ceny gazu na rynku TTF wynosiły średnio ok. 85 euro/MWh, czyli ponad dwa razy więcej niż przed rozpoczęciem kryzysu. Rosną też ceny w kontraktach terminowych na przyszły rok, co widać również na polskiej giełdzie. Cena kontraktu GAS_BASE_Y-27 na dostawy gazu w 2027 r. na Towarowej Giełdzie Energii wzrosła z ok. 132 zł/MWh w styczniu 2026 r. do ok. 307 zł/MWh w pierwszej połowie października.
Presja na przeniesienie tych wzrostów na rachunki odbiorców końcowych jest coraz większa. Dotyczy to nie tylko gazu, ale także energii elektrycznej, bo jej ceny na europejskich rynkach w dużej mierze zależą od cen gazu.
Fala podwyżek może nadejść już niedługo, na początku 2027 r., gdy zaczną obowiązywać nowe taryfy i cenniki sprzedawców gazu i prądu. Rządy reagują na tę sytuację, planując mechanizmy osłonowe, podobnie jak w czasie poprzedniego kryzysu energetycznego, wywołanego atakiem Rosji na Ukrainę.
Jak reaguje Warszawa?
Polski rząd zaczął od zabezpieczenia cen gazu na 2027 r. W ubiegłym tygodniu Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy wprowadzającej na przyszły rok cenę maksymalną gazu dla gospodarstw domowych, wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych oraz instytucji użyteczności publicznej, na poziomie ceny z taryfy na 2026 r. Różnicę między ceną gazu w taryfie a ceną maksymalną sprzedawcy otrzymają w formie rekompensat, finansowanych ze specjalnej daniny gazowej. Więcej na ten temat w artykule: Rząd zamraża cenę gazu. Gospodarstwa domowe zapłacą nawet o 1,8 tys. zł mniej.
Polski rząd zapowiada przygotowanie mechanizmów osłonowych także dla odbiorców energii elektrycznej. Szczegóły mamy poznać wkrótce. Można się spodziewać rozwiązań podobnych do tych z poprzedniego kryzysu energetycznego, gdy wprowadzono maksymalną cenę energii elektrycznej dla odbiorców końcowych.
Jak reaguje Berlin?
W tym tygodniu o mechanizmie osłonowym dla odbiorców energii zdecydowały też władze Niemiec. W ubiegłym roku niemiecki rząd obniżył podatek od energii elektrycznej tylko dla wybranych sektorów gospodarki, tłumacząc, że trudna sytuacja budżetowa nie pozwala na szerszą ulgę. Teraz jednak coraz bardziej napięta sytuacja na rynkach energii skłoniła Berlin do decyzji o wprowadzeniu mechanizmów osłonowych dla gospodarstw domowych i małych firm.
Wcześniejsze rozmowy o obniżce dla wszystkich odbiorców kończyły się fiaskiem, ale teraz partie koalicji rządzącej, CDU/CSU i SPD, osiągnęły porozumienie w tej sprawie. W efekcie w 2027 r. podatek od energii elektrycznej (niem. Stromsteuer, odpowiednik polskiej akcyzy) dla wszystkich gospodarstw domowych i firm zostanie obniżony do minimalnego poziomu wymaganego przez Unię Europejską, czyli do 0,1 eurocenta/kWh (ok. 0,4 grosza/kWh).
Ubytek dochodów budżetowych ma zrównoważyć spadek kosztów dopłat dla producentów energii odnawialnej. Od kilku lat pokrywa je budżet państwa, a nie odbiorcy w ramach opłaty EEG. Ponieważ w przyszłym roku ceny energii mają pozostać wysokie, wsparcie dla wytwórców energii odnawialnej będzie mniej kosztowne. Niemieckie ministerstwo gospodarki zapowiada, że jeśli ceny energii spadną, a koszty dopłat wzrosną, koalicja znajdzie inne źródło finansowania obniżki podatku Stromsteuer.
Ile zaoszczędzą Niemcy?
Według analizy porównywarki cen energii Verivox niemieckie gospodarstwa domowe płacą obecnie za prąd średnio ok. 34,36 eurocenta/kWh brutto. Podatek od energii elektrycznej wynosi 2,05 eurocenta/kWh. Jego obniżka do 0,1 eurocenta/kWh zmniejszy cenę prądu o ok. 2,3 eurocenta, do ok. 32,04 eurocenta/kWh, bo spadnie także kwota VAT naliczanego od podatku.
Eksperci Verivox policzyli, że dla trzyosobowego gospodarstwa zużywającego 4000 kWh rocznie oznacza to oszczędność ok. 93 euro rocznie, czyli ok. 7 proc. Łącznie niemieckie gospodarstwa domowe zaoszczędzą ok. 3 mld euro.
Za mało, aby przyspieszyć elektryfikację?
Felix Heilmann z think tanku Dezernat Zukunft ocenia, że ulga w niemieckim podatku od energii może rozczarować odbiorców, bo w przeliczeniu na jedną osobę daje oszczędność zaledwie ok. 2 euro miesięcznie. Jego zdaniem obniżka mająca obowiązywać tylko przez rok nie zachęci do większych inwestycji w elektryfikację – do przesiadania się do samochodów elektrycznych czy inwestycji w pompy ciepła. W dłuższej perspektywie elektryfikacja uniezależniłaby Niemcy od szoków cenowych na rynkach paliw.
Federacja przemysłu niemieckiego BDI uznała porozumienie za ważny sygnał dla elektryfikacji, ale domaga się przewidywalności po 2027 r. – Holger Lösch, zastępca dyrektora zarządzającego BDI, podkreśla, że odbiorcy inwestujący w elektromobilność czy pompy ciepła potrzebują przewidywalności kosztów energii elektrycznej, które pozostaną konkurencyjne w dłuższej perspektywie.
Akcyza w Polsce jest niska, ale podatki i opłaty na rachunkach mamy wysokie
Niemcy mają jedne z najwyższych cen energii elektrycznej dla gospodarstw domowych w Unii Europejskiej. Według Eurostatu w pierwszym półroczu 2026 r. niemieckie gospodarstwa domowe płaciły średnio 0,362 euro/kWh brutto, czyli ok. 1,54 zł/kWh. Polskie gospodarstwa domowe płaciły w tym czasie średnio ok. 0,30 euro/kWh brutto, czyli ok. 1,27 zł/kWh, przy średniej unijnej na poziomie ok. 0,28 euro/kWh.
Obniżka podatku od energii elektrycznej zmniejszy cenę prądu w Niemczech o ok. 2,3 eurocenta/kWh brutto (2,05 eurocenta/kWh netto plus 19-procentowy VAT). Na podstawie danych Eurostatu oznacza to spadek ceny do ok. 0,34 euro/kWh, czyli ok. 1,44 zł/kWh. Nawet po obniżce prąd w Niemczech pozostanie więc o ok. 13 proc. droższy niż w Polsce.
Polska akcyza na energię elektryczną – odpowiednik niemieckiego Stromsteuer – wynosi 5 zł/MWh, czyli ok. 0,5 grosza/kWh, co odpowiada mniej więcej minimalnej stawce wymaganej przez UE (0,1 eurocenta/kWh dla gospodarstw domowych). Jednak w Polsce na wysokość rachunków w większym stopniu wpływają inne składniki: VAT, rosnące opłaty dystrybucyjne oraz opłaty doliczane z mocy prawa, takie jak opłata mocowa. Według Eurostatu podatki i opłaty stanowią w Polsce aż ok. 47 proc. ceny energii dla gospodarstw domowych, najwięcej w UE, wobec ok. 34 proc. w Niemczech.
Piotr Pająk
piotr.pajak@gramwzielone.pl
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.
Obserwuj nas w Google News