Wyłączenia fotowoltaiki. Czy na pewno dostaniesz rekompensatę?

Ograniczenia produkcji energii z OZE są dla właścicieli farm realnym ryzykiem prawnym i biznesowym. Tegoroczne polecenia operatora pokazują, dlaczego warto wcześniej sprawdzić, czy projekt zachowuje prawo do rekompensaty.

Polskie Sieci Elektroenergetyczne w ostatnich miesiącach regularnie wydawały polecenia ograniczenia produkcji instalacji fotowoltaicznych i farm wiatrowych. Pytanie nie brzmi więc już wyłącznie: „czy nas to spotka?”, lecz przede wszystkim: „czy i jaką część utraconego przychodu rzeczywiście odzyskamy?”.

Samo wykonanie polecenia nie przesądza o wypłacie. Znaczenie mają przepisy o rekompensacie, umowa przyłączeniowa, umowa sprzedaży energii oraz zasady systemu wsparcia. Ich łączna analiza pozwala ustalić, czy rekompensata przysługuje i co może ograniczyć jej wysokość.

REKLAMA

REKLAMA

Nie każda redukcja to redysponowanie

Art. 9c ust. 7a Prawa energetycznego pozwala PSE wydać polecenie ograniczenia produkcji w celu bilansowania lub zapewnienia bezpieczeństwa systemu. Rekompensata za redysponowanie nierynkowe dotyczy energii niewyprodukowanej wskutek wykonania polecenia, z uwzględnieniem właściwych wyłączeń.

Awaria, niedostępność instalacji albo własna decyzja o zmniejszeniu produkcji same w sobie nie stanowią podstawy takiej rekompensaty. Nie obejmuje ona również redukcji poza okresem wskazanym w poleceniu.

Warto zachować treść polecenia, czas jego otrzymania i wykonania oraz dane o pracy instalacji przed ograniczeniem, w jego trakcie i po nim. Ułatwi to wykazanie, jaka część niewyprodukowanej energii wynikała z polecenia operatora.

Jedna klauzula sprzed lat może wyłączyć rekompensatę

Zgodnie z art. 13 ust. 7 rozporządzenia (UE) 2019/943 za ograniczenie wytwarzania energii w ramach redysponowania nierynkowego wytwórcy co do zasady przysługuje rekompensata finansowa. Przepis przewiduje jednak wyjątek od tej zasady: rekompensata może nie przysługiwać wytwórcy, który zaakceptował umowę przyłączeniową niegwarantującą niezawodnych dostaw energii. Zakres tego wyłączenia zależy od treści postanowień umowy i przyczyny ograniczenia.

Jeżeli klauzula obejmuje przyczyny bilansowe, może wyłączyć prawo do rekompensaty za ograniczenia objęte jej zakresem, nawet po prawidłowym wykonaniu polecenia. Przy rozpatrywaniu wniosków PSE weryfikują ten zakres z właściwym operatorem systemu dystrybucyjnego.

Klauzula może brzmieć niepozornie i technicznie. Sprawdzić trzeba całość dokumentacji: umowę, warunki przyłączenia, aneksy i późniejszą korespondencję.

Dlaczego sama umowa sprzedaży energii może nie wystarczyć?

Niektóre umowy przyłączeniowe wyłączają rekompensatę w zakresie mocy, która nie jest objęta ani ofertą na energię bilansującą, ani umową sprzedaży energii. Umowa sprzedaży i sposób bilansowania mogą więc decydować o spełnieniu warunków wyłączenia przewidzianego w umowie przyłączeniowej.

Samo zawarcie umowy sprzedaży energii (PPA) nie przesądza o ochronie. Przy stosowaniu takiej klauzuli znaczenie ma niezbilansowanie podmiotu odpowiedzialnego za bilansowanie instalacji w kierunku odbioru energii z rynku bilansującego. Chodzi o niedobór energii rozliczany na tym rynku. Ocena może obejmować portfel wielu instalacji, dlatego dane dotyczące sprzedaży jednej farmy mogą nie wystarczyć.

REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA

Jeżeli w określonych sytuacjach, np. przy niskich lub ujemnych cenach, nie zgłasza się wolumenu sprzedaży, należy sprawdzić skutki dla bilansowania. Brak odpowiedniego niezbilansowania może prowadzić do uznania ograniczanej mocy za nieobjętą umową sprzedaży na potrzeby tej klauzuli.

Ryzyko jest szczególnie istotne przy rozliczeniu pay as produced, czyli za faktycznie wytworzoną energię. Jeżeli PPA nie przewiduje odrębnej zapłaty za skutki ograniczeń, a jednocześnie spełnione są warunki wyłączenia rekompensaty, wytwórca może nie otrzymać ani zapłaty od kupującego, ani rekompensaty. Sam model pay as produced nie przesądza jednak o takim skutku.

Ocena wymaga dokumentów i danych z poszczególnych okresów rozliczeniowych; na rynku bilansującym są to okresy 15-minutowe. Rekompensata może zatem przysługiwać tylko za część okresu objętego poleceniem. Warto też przeanalizować możliwość zmiany zasad sprzedaży i rozliczania skutków ograniczeń.

Spóźnione zgłoszenie może pozbawić rekompensaty za utracone wsparcie

Dla wytwórców w systemie aukcyjnym istotny jest art. 93 ust. 18 ustawy o OZE. W ciągu 14 dni od daty wydania polecenia trzeba poinformować operatora, do którego sieci instalacja jest przyłączona, czy i jaka część zredukowanej energii powinna zostać rozliczona w systemie wsparcia. To zgłoszenie jest odrębne od wniosku o rekompensatę.

Niedochowanie terminu oznacza, że energia nie zostanie zaliczona do realizacji zobowiązania aukcyjnego. Zgodnie z zasadami PSE nie będzie też uwzględniona w rekompensacie za utracone przychody z tego wsparcia. Pozostałe składniki wymagają odrębnej oceny i mogą wynosić zero.

Wadliwy wniosek opóźnia wypłatę

Wniosek składa się przez portal WOZE, a gdy nie jest to możliwe – na aktualnym formularzu PSE. Samodzielna modyfikacja wzoru skutkuje odrzuceniem wniosku. Trzeba również zadbać o prawidłową reprezentację i odpowiednie umocowanie pełnomocnika.

Braki formalne same w sobie nie powodują wygaśnięcia roszczenia, ale opóźniają rozpatrzenie wniosku i wypłatę do czasu ich usunięcia. PSE nie określają granicznej daty składania wniosków w swojej procedurze, lecz zalecają działać niezwłocznie. Nie oznacza to możliwości dochodzenia roszczenia bez ograniczeń czasowych.

Co z tego wynika?

Poszczególne ryzyka mają różne skutki. Klauzula przyłączeniowa może wyłączyć rekompensatę, a sposób sprzedaży i bilansowania może decydować o zastosowaniu tego wyłączenia. Brak podstawy do uznania ograniczenia za redysponowanie również może wykluczyć rekompensatę. Spóźnione zgłoszenie dotyczące wsparcia wyłącza odpowiedni składnik, natomiast usuwalne braki formalne opóźniają rozpatrzenie wniosku.

Ocena wymaga zestawienia dokumentów przyłączeniowych, umowy sprzedaży oraz danych z okresu objętego ograniczeniem.

Autor: Krzysztof Nowak-Folkierski, kosinskiadvisors.com