Dłużej nie zawsze znaczy lepiej. Jakich magazynów energii potrzebuje Polska?
W Polsce i na świecie przybywa magazynów energii, które często opisuje się przez czas, przez jaki mogą pracować z pełną mocą. W mediach czytamy o magazynach „jednogodzinnych”, „czterogodzinnych” czy „ośmiogodzinnych”. Czy to znaczy, że instalacja zdolna do dłuższej pracy jest lepsza? Agnieszka Szot-Pokrzywka z Greenvolt Power wyjaśnia, że kluczowe jest pytanie, do czego dany magazyn ma służyć.
Wielkoskalowe bateryjne magazyny energii (BESS) często określa się przez czas, przez jaki mogą oddawać energię z pełną mocą. Magazyn o mocy 500 MW i pojemności 2 GWh jest więc magazynem czterogodzinnym, a magazyn o tej samej mocy i pojemności 4 GWh ośmiogodzinnym.
Czym, poza stosunkiem mocy do pojemności, różnią się poszczególne typy magazynów i do czego służą? O to redakcja Gramwzielone.pl zapytała Agnieszkę Szot-Pokrzywkę, Head of Commercial and Project Management, US BESS w Greenvolt Power, spółce rozwijającej m.in. wielkoskalowe projekty magazynów energii.
Kluczowy jest cel działania BESS
Ekspertka, odpowiadając na pytanie redakcji, wyjaśnia, że więcej nie zawsze znaczy lepiej. Magazyn ośmiogodzinny nie jest automatycznie lepszy od instalacji zdolnej do pracy z pełną mocą przez cztery godziny. Odpowiedź, jak to często bywa, brzmi: „to zależy”, w tym przypadku od tego, do czego magazyn ma służyć.
Jeżeli od magazynu oczekuje się szybkiej reakcji na zmiany częstotliwości czy bilansowania systemu, kluczowe są moc i szybkość reakcji. Dodatkowe godziny pojemności mogą wtedy nie przynosić proporcjonalnych korzyści. Inaczej jest, gdy chcemy przenieść dużą ilość energii ze środka dnia, kiedy fotowoltaika produkuje najwięcej, na wieczór albo zabezpieczyć system podczas kilkugodzinnych niedoborów produkcji z OZE. Wtedy dłuższy magazyn, czyli taki o większej pojemności w stosunku do mocy, zyskuje na wartości.
Dlatego magazynu nie powinno się oceniać, pytając ‘ile ma godzin?’, tylko ‘jaką potrzebę systemu ma zaspokoić?’. Pamiętajmy również, że dobór czasu pracy magazynu, wyrażanego w godzinach, jest ściśle związany z potrzebami danego krajowego systemu elektroenergetycznego – wyjaśnia Szot-Pokrzywka.
Jak zarabiają magazyny o różnym czasie pracy?
Do czego zatem najlepiej służy magazyn zdolny do pracy przez godzinę, a do czego taki, który może pracować przez osiem godzin? Na czym mogą zarabiać? Ekspertka Greenvolt Power dzieli magazyny pod względem czasu pracy na cztery kategorie, zaznaczając, że jest to pewne uproszczenie.
- Magazyny jednogodzinne służą przede wszystkim do świadczenia szybkich usług systemowych, regulacji częstotliwości i krótkotrwałego bilansowania.
- Magazyny dwugodzinne przeznaczone są do świadczenia usług systemowych oraz arbitrażu na krótszych różnicach cenowych. Magazyny jedno- i dwugodzinne mogą bardzo szybko reagować na sygnały operatora i wielokrotnie zmieniać poziom mocy.
- Magazyn czterogodzinny to rozwiązanie bardzo uniwersalne. Może jednocześnie uczestniczyć w usługach systemowych i rynku mocy, przenosić energię między kilkugodzinnymi okresami niskich i wysokich cen, a także świadczyć usługi elastyczności czy współpracować ze źródłami OZE. Pozwala więc efektywnie łączyć kilka źródeł przychodów. Agnieszka Szot-Pokrzywka wyjaśnia, że jest to magazyn charakterystyczny dla polskiego rynku – taki czas pracy jest wymagany również w ramach rynku mocy.
- Magazyny sześcio- i ośmiogodzinne służą do przesuwania dużych wolumenów produkcji OZE między różnymi porami dnia. Ładuje się je, gdy energii jest dużo i jest tania, a rozładowuje kilka godzin później, gdy energii brakuje i jej wartość rośnie.
W uproszczeniu: im „krótszy” magazyn, tym bardziej zarabia na mocy i szybkości reakcji, a im „dłuższy”, tym większe znaczenie ma sama energia.
Koszty nie rosną liniowo
Ekspertka Greenvolt Power zaznacza, że np. „czterogodzinny magazyn energii” nie oznacza odrębnej technologii baterii. To po prostu relacja między mocą a pojemnością. Jak wyjaśnia, magazyn o mocy 60 MW i pojemności 240 MWh może teoretycznie oddawać energię z pełną mocą przez cztery godziny. Ta sama pojemność przy mocy 30 MW wystarczyłaby na osiem godzin.
Skąd więc „okrągłe” wartości, którymi operuje rynek, a nie np. magazyny dwuipółgodzinne? Wynikają one z połączenia ekonomii projektu, możliwości technologicznych oraz potrzeb systemu i konstrukcji poszczególnych rynków energii.
„Inwestor szuka takiego punktu, w którym dodatkowa MWh pojemności daje jeszcze wystarczający dodatkowy przychód. Dlatego czas pracy magazynu jest w dużej mierze wynikiem optymalizacji biznesowej, a nie ograniczeń technologicznych. Głównym czynnikiem wpływającym na koszt magazynów jest ich pojemność, wyrażana w MWh” – precyzuje Agnieszka Szot-Pokrzywka.
Koszt całej instalacji rośnie wraz z pojemnością, ale nie liniowo. Czterogodzinny magazyn nie jest więc dwukrotnie droższy od dwugodzinnego o tej samej mocy.
„Jeżeli zwiększamy magazyn z dwóch do czterech godzin przy tej samej mocy przyłączeniowej, potrzebujemy mniej więcej dwa razy więcej energii w bateriach. Natomiast nie musimy podwajać wszystkiego. Część infrastruktury, przyłącze, system sterowania czy część infrastruktury pomocniczej już istnieje. Dlatego koszt całkowity projektu wzrośnie, ale koszt jednej MWh może spaść” – wyjaśnia ekspertka Greenvolt Power.
Polskie potrzeby
Polska ma 28 456 MW mocy zainstalowanej w fotowoltaice (dane na 1 października 2026 r.) i 12 076 MW w energetyce wiatrowej (dane na 1 listopada 2026 r.). Moc bateryjnych magazynów energii wynosi natomiast 1,3 GW, a ich pojemność – 3 GWh (dane PSE na 1 października 2026 r.). To one mają uelastyczniać system elektroenergetyczny silnie nasycony źródłami pogodozależnymi. Jak „długich” magazynów potrzebuje polski system?
Według Agnieszki Szot-Pokrzywki na to pytanie nie powinno się odpowiadać, wskazując jeden typ, np. magazyny ośmiogodzinne. Zdaniem ekspertki Polska potrzebuje portfela magazynów o różnych charakterystykach.
Wynika to z szeregu wyzwań, przed którymi stoi polski system: szybko rosnącej produkcji z fotowoltaiki, dużego udziału energetyki wiatrowej, coraz większych różnic między godzinami nadwyżki i niedoboru energii oraz potrzeby szybkiego bilansowania sieci.
„Dlatego potrzebujemy zarówno magazynów zapewniających bardzo szybką reakcję i usługi systemowe, jak i coraz większej liczby magazynów 4-godzinnych i docelowo dłuższych, które będą potrafiły przesuwać znaczące ilości energii w ciągu dnia. Baterie stają się przy tym jednym z kluczowych elementów transformacji systemów elektroenergetycznych” – komentuje rozmówczyni Gramwzielone.pl.
Szot-Pokrzywka uważa, że w polskich warunkach magazyny czterogodzinne są dziś dla dużych BESS „bardzo racjonalnym i uniwersalnym punktem wyjścia”. Wraz z dalszym wzrostem udziału OZE będzie jednak rosło znaczenie magazynów sześcio- i ośmiogodzinnych.
Celem transformacji energetycznej nie powinno być to, żeby zbudować jak najwięcej baterii. Celem powinno być zbudowanie właściwej pojemności, we właściwym miejscu i o właściwej charakterystyce pracy, bo dopiero wtedy magazyn realnie zwiększa elastyczność i bezpieczeństwo systemu – podsumowuje Agnieszka Szot-Pokrzywka z Greenvolt Power.
Marcin Karwowski
marcin.karwowski@gramwzielone.pl
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.
Obserwuj nas w Google News