Czyste Powietrze wciąż czeka na gminy – nabór na operatorów przedłużony
Gminy w całej Polsce wciąż mogą zgłaszać się do pełnienia roli operatora w programie Czyste Powietrze. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przedłużył nabór. Pracuje także nad nowymi porozumieniami z gminami dotyczącymi prowadzenia punktów konsultacyjno-informacyjnych.
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) poinformował o przedłużeniu terminu naboru na gminnych operatorów programu Czyste Powietrze do 31 grudnia 2026 r. Jak podaje Fundusz, operatorzy pełnią istotną funkcję w systemie wsparcia mieszkańców, ponieważ zapewniają bezpłatną pomoc na każdym etapie udziału w programie. Ma to szczególne znaczenie w związku z nową odsłoną programu uruchomioną 31 marca 2025 r. O tym, jakie zadania pełni operator, piszemy szerzej w artykule: Gminy mogą zostać operatorami programu Czyste Powietrze – ruszył nabór.
Fundusz wyjaśnia, że decyzja o wydłużeniu naboru wynika z potrzeby dalszego rozwoju systemu operatorów oraz zapewnienia mieszkańcom szerokiego dostępu do wsparcia, zwłaszcza w przypadku najwyższego poziomu dofinansowania i prefinansowania inwestycji, które są realizowane przy obowiązkowym udziale operatorów.
Ponad połowa gmin już w systemie
Według danych z 13 marca 2026 r. funkcję operatora pełniło 1401 gmin, co stanowi około 57 proc. wszystkich gmin w Polsce. Kolejne samorządy deklarują przystąpienie do programu – 126 gmin zgłosiło już taką gotowość. Fundusz podkreśla, że operatorami są także wszystkie wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej, co zwiększa zasięg i stabilność systemu.
Narodowy Fundusz zachęca gminy, które jeszcze nie pełnią funkcji operatora, do zawierania porozumień z wojewódzkimi funduszami. Gminy realizujące zadania operatorskie otrzymują wynagrodzenie za wykonywane działania, co stanowi dodatkowe wsparcie finansowe dla samorządów.
Fundusz przypomina także o kontynuacji współpracy z gminami w zakresie prowadzenia punktów konsultacyjno-informacyjnych, które pozostają ważnym elementem lokalnego systemu wsparcia beneficjentów programu.
Nowe porozumienia z gminami
Równolegle NFOŚiGW prowadzi prace nad nowym porozumieniem z gminami w ramach programu Czyste Powietrze oraz nad aktualizacją katalogu kosztów kwalifikowanych związanych z prowadzeniem punktów konsultacyjno-informacyjnych. Fundusz wskazuje, że kierunek zmian wynika z wniosków zgłaszanych przez gminy podczas spotkań i konsultacji przeprowadzonych we wszystkich województwach w poprzednim roku.
Planowane zmiany mają obejmować podniesienie poziomu finansowania oraz rozszerzenie katalogu kosztów kwalifikowanych, które gminy będą mogły rozliczać w ramach realizacji programu.
Fundusz informuje, że zostanie zachowana ciągłość kwalifikowalności kosztów prowadzenia punktów konsultacyjno-informacyjnych, co oznacza, że gminy, które zakończyły poprzedni okres rozliczeniowy, będą mogły rozliczyć kolejne działania w ramach nowych porozumień.
Do czasu zakończenia prac nad nowymi dokumentami gminy mogą kontynuować prowadzenie punktów konsultacyjno-informacyjnych na dotychczasowych zasadach.
Planowany bon na audyt energetyczny
W przygotowywanych dokumentach planowane jest również wprowadzenie nowego mechanizmu wsparcia w postaci bonu na audyt energetyczny. Fundusz wyjaśnia, że rozwiązanie to ma stanowić zachętę dla mieszkańców i gmin, ponieważ umożliwi wykonanie audytu energetycznego osobom, które ze względów finansowych obawiają się poniesienia początkowych kosztów takiej usługi. Jednocześnie podkreślono, że obsługa mieszkańców w ramach tego mechanizmu nie będzie dla gmin obowiązkowa.
Co nowego w Czystym Powietrzu?
W nowej edycji programu Czyste Powietrze, która została uruchomiona pod koniec marca 2025 r. – po kilkumiesięcznej przerwie w przyjmowaniu wniosków spowodowanej koniecznością przeprowadzenia reformy po wykryciu nieprawidłowości – wprowadzono szereg zmian w zasadach przyznawania dofinansowania.
Zgodnie z nowymi zasadami dotację można otrzymać tylko na jeden dom, a wnioskodawca musi posiadać prawo własności lub współwłasności nieruchomości przez co najmniej trzy lata, z wyjątkiem przypadków nabycia nieruchomości w drodze dziedziczenia.
Wprowadzono także maksymalne koszty poszczególnych elementów inwestycji oraz obowiązek przeprowadzenia audytu energetycznego przed rozpoczęciem termomodernizacji i przedstawienia po jej zakończeniu świadectwa charakterystyki energetycznej potwierdzającego zmniejszenie zużycia energii w budynku.
W określonych przypadkach, w tym przy prefinansowaniu oraz przy najwyższym poziomie dofinansowania, wymagane jest korzystanie z bezpłatnego wsparcia operatora programu.
Katarzyna Poprawska-Borowiec
katarzyna.borowiec@gramwzielone.pl
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.
