Kraków chce ograniczyć Strefę Czystego Transportu. Zmiany obejmą niemal całe miasto

Kraków chce ograniczyć Strefę Czystego Transportu. Zmiany obejmą niemal całe miasto
Kraków. Fot. Shutterstock

Kraków przygotował projekt zmiany uchwały o Strefie Czystego Transportu (SCT). Strefa, która obejmuje dziś niemal całe miasto, miałaby zostać ograniczona do ścisłego centrum. Miasto chce też poszerzyć zasady zwolnień dla mieszkańców i zrezygnować z naklejek. Normy emisji spalin dla pojazdów pozostaną bez zmian.

Według Zarządu Dróg Miasta Krakowa (ZDMK) strefa obejmuje obecnie ok. 196 km². Po zmianie zajmowałaby ok. 0,99 km²: obszar w obrębie I obwodnicy oraz teren do al. Krasińskiego. Na poglądowej mapie ZDMK nowa strefa sięga m.in. ulic Basztowej, Westerplatte, św. Gertrudy, Dunajewskiego i Piłsudskiego oraz al. Krasińskiego.

Projekt powstał niezależnie od trwających konsultacji społecznych w sprawie zamrożenia opłat za wjazd do strefy na poziomie z 2026 r.

REKLAMA
REKLAMA

Przekroczenie normy na 0,2 km2

Miasto uzasadnia zmianę wynikami pomiarów jakości powietrza. Obowiązek utworzenia strefy wynikał z przekroczenia normy dwutlenku azotu (NO₂) w 2024 r. przy al. Krasińskiego. Średnioroczne stężenie wyniosło tam 45 µg/m3 przy poziomie dopuszczalnym 40 µg/m3. Według pisma Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska z 9 lipca 2025 r. obszar przekroczenia obejmował ok. 0,2 km3 i był zamieszkany przez 9387 osób.

ZDMK podkreśla, że zaliczenie całej aglomeracji krakowskiej do klasy C nie oznaczało przekroczenia normy na całym jej obszarze. W 2025 r., po raz pierwszy od dziesięciu lat, w aglomeracji nie odnotowano przekroczenia średniorocznej normy NO3. Poprawa przy al. Krasińskiego nastąpiła jeszcze przed uruchomieniem strefy 1 stycznia 2026 r., więc według miasta nie jest jej efektem. Te wyniki skłaniają ZDMK do ponownej oceny, czy obecny zasięg strefy jest proporcjonalny do stanu powietrza, natężenia ruchu i uciążliwości ograniczeń dla mieszkańców i kierowców.

Stacja pomiarowa przy al. Krasińskiego pozostanie w granicach strefy. Miasto zapowiada, że granice będą oceniane na podstawie kolejnych pomiarów GIOŚ. Przypomina też, że od 2030 r. unijna norma dla NO₂ spadnie do 20 µg/m3.

Planowane zmiany w STC w Krakowie. Źródło: Zarząd Dróg Miasta Krakowa
Planowane zmiany w STC w Krakowie. Źródło: Zarząd Dróg Miasta Krakowa

Szersze zwolnienia dla mieszkańców

Projekt rozszerza zwolnienie na mieszkańców, którzy legalnie korzystają z auta, choć nie są jego właścicielami. Zwolnienie obejmie m.in.:

  • samochody służbowe, bez wymogu umowy o pracę;
  • auta spółek, np. jawnych, komandytowych, z o.o. i akcyjnych, a nie tylko partnerskich;
  • każdy najem, dzierżawę i użyczenie, a nie tylko najem długoterminowy od firmy wynajmującej samochody;
  • auta objęte małżeńską wspólnością majątkową;
  • auta finansowane kredytem lub objęte przewłaszczeniem, bez wymogu, by był to kredyt na zakup auta.

Zmieni się też definicja mieszkańca. Nie będzie już wymagane zameldowanie. Wystarczy mieszkać w Krakowie, a warunkiem zwolnienia pozostanie rozliczanie tu podatku dochodowego lub rolnego.

Nowa ma być także data graniczna. Dziś zwolnienie dotyczy aut posiadanych przed wejściem w życie uchwały w 2025 r. Po zmianie obejmie auta nabyte przed 1 stycznia 2029 r. Od 2029 r. warunkiem będzie posiadanie tego samego auta bez przerwy od 31 grudnia 2028 r. Data dotyczy samochodu, a nie zamieszkania. Ze zwolnienia skorzysta więc także osoba, która zamieszka w Krakowie po 2028 r., jeśli ma to samo auto nieprzerwanie od 31 grudnia 2028 r. Wykup auta z leasingu ani przekazanie go w najbliższej rodzinie nie odbiorą zwolnienia.

Zwolnienie obejmie też pacjentów każdej placówki medycznej w strefie, przy wszystkich świadczeniach zdrowotnych. Obowiązek potwierdzenia wizyty zostaje. Dziś zwolnienie dotyczy tylko placówek z umową z NFZ i porozumieniem z miastem oraz wybranych świadczeń.

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA

Kontrola wjazdu ma się odbywać na podstawie numeru rejestracyjnego. Znikną naklejki identyfikacyjne i opłata 5 zł za ich wydanie.

Opłaty bez zmian, decydują konsultacje

Projekt nie zmienia stawek. Obecna uchwała przewiduje, że abonament na 30 dni będzie kosztował 100 zł w 2026 r., 250 zł w 2027 r. i 500 zł w 2028 r. Opłata godzinowa przez cały ten czas wynosi 2,50 zł. W 2026 r. opłacenie dwóch godzin (5 zł) daje prawo wjazdu do końca doby, w 2027 r. trzeba będzie opłacić sześć godzin (15 zł), a w 2028 r. opłaty dziennej już nie będzie. Od 2029 r. wjazd za opłatą nie będzie możliwy.

Trwające konsultacje dotyczą zamrożenia stawek na poziomie z 2026 r. Jeśli taka zmiana wejdzie w życie, automatycznie obejmie nową, mniejszą strefę.

Co dalej?

Projekt zmian trafi do konsultacji z mieszkańcami, które potrwają co najmniej 21 dni, a następnie pod głosowanie Rady Miasta Krakowa. Nowe zasady zaczną obowiązywać 30 dni po ogłoszeniu uchwały. Do tego czasu obowiązują obecne zasady i granice strefy. Wniesione opłaty zachowają ważność, podobnie jak dokonane zgłoszenia i zwolnienia, o ile spełniają nowe warunki.

Na nowych granicach strefy pojawią się znaki D-54 i D-55, a dotychczasowe zostaną usunięte.

Patrycja Rapacka

patrycja.rapacka@gramwzielone.pl

© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.