Polska przegrywa przed TSUE spór o Zielony Ład

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej oddalił siedem skarg Polski na akty z pakietu „Gotowi na 55”, będącego częścią Europejskiego Zielonego Ładu. Wyroki są ostateczne.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) oddalił siedem skarg Polski na akty prawne z pakietu „Gotowi na 55”, który stanowi część Europejskiego Zielonego Ładu. Jednym z głównych zarzutów Warszawy był sposób przyjęcia tych aktów: większością kwalifikowaną, a nie jednomyślnie.

Według TSUE było to dopuszczalne, ponieważ akty te służą przede wszystkim unijnym celom w zakresie ochrony środowiska i klimatu lub efektywności energetycznej, a nie kształtowaniu krajowej struktury zaopatrzenia w energię. Wyroki są ostateczne i nie przysługuje od nich odwołanie.

REKLAMA

REKLAMA

Siedem skarg Polski

Polska wniosła o stwierdzenie nieważności siedmiu aktów prawnych wchodzących w skład pakietu „Gotowi na 55” (ang. Fit for 55), a mianowicie:

1. Rozporządzenia ustanawiającego dla państw członkowskich wiążące cele na 2030 r. w zakresie pochłaniania netto gazów cieplarnianych w sektorze użytkowania gruntów, zmiany użytkowania gruntów i leśnictwa (LULUCF);
2. Rozporządzenia zaostrzającego normy emisji CO2 dla nowych samochodów osobowych i nowych lekkich pojazdów użytkowych, przewidującego w szczególności 100-procentową redukcję tych emisji na poziomie unijnego parku pojazdów od 2035 r.;
3. Decyzji przedłużającej do 2030 r. podwojenie określonej procentowo oraz minimalnej liczby uprawnień, które mają zostać umieszczone w rezerwie stabilności rynkowej na potrzeby unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych;
4. Rozporządzenia wzmacniającego wiążące cele dotyczące rocznej redukcji emisji gazów cieplarnianych nałożone na państwa członkowskie w poszczególnych sektorach, w szczególności w transporcie drogowym, budownictwie, rolnictwie i gospodarce odpadami;
5. Dyrektywy zmieniającej unijny system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych, w szczególności przez rozszerzenie jego zakresu na transport morski oraz wprowadzenie odrębnego systemu dla emisji związanych ze zużyciem paliw w budownictwie i transporcie drogowym;
6. Rozporządzenia ustanawiającego mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2, którego celem jest objęcie niektórych towarów importowanych do Unii z państw trzecich opłatą za emisję gazów cieplarnianych;
7. Dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej, która określa m.in. wspólny unijny cel zmniejszenia zużycia energii do 2030 r. i nakłada na państwa członkowskie obowiązki w zakresie oszczędności energii.

Polska zarzucała, że kwestionowane akty mają przede wszystkim charakter fiskalny lub wpływają na ogólną strukturę zaopatrzenia kraju w energię. Dlatego, zdaniem Polski, powinny były zostać przyjęte na podstawie art. 192 ust. 2 TFUE, który wymaga jednomyślności w Radzie Unii Europejskiej.

Uzasadnienie TSUE

Trybunał zaznaczył, że podstawę prawną aktu należy ustalać na podstawie obiektywnych elementów, które mogą podlegać kontroli sądowej, przede wszystkim celu i treści aktu. Takim elementem nie są prawdopodobne skutki zaskarżonych aktów, ponieważ ich ocena ma „siłą rzeczy spekulacyjny charakter”. Jak dodał TSUE, rzeczywiste i konkretne skutki aktu pozwoliłaby poznać dopiero analiza przeprowadzona po fakcie.

Trybunał orzekł, że żaden z siedmiu zaskarżonych aktów nie ma za główny cel znaczącego wpłynięcia na wybór państwa członkowskiego między różnymi źródłami energii ani na ogólną strukturę jego zaopatrzenia w energię. Sześć z nich wchodzi w zakres unijnej polityki ochrony środowiska, ponieważ ich głównym celem jest sprostanie wyzwaniom klimatycznym i środowiskowym oraz realizacja celów porozumienia paryskiego. Inaczej jest z dyrektywą w sprawie efektywności energetycznej. Jej przepisy mają przede wszystkim zwiększyć efektywność energetyczną w Unii, dlatego należy ona do polityki energetycznej UE i powinna była zostać przyjęta na podstawie art. 194 ust. 2 TFUE.

W obu przypadkach obowiązuje zwykła procedura prawodawcza, więc wszystkie zaskarżone akty mogły zostać przyjęte w jej ramach. Parlament Europejski i Rada podejmują w niej decyzje wspólnie, a Rada głosuje większością kwalifikowaną. Trybunał podkreślił, że wyjątki od tej procedury należy interpretować ściśle. To, że akt może wywoływać pośrednie skutki w innych dziedzinach, nie wystarcza do ich zastosowania.

REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA

TSUE nie podzielił również argumentu Polski opartego na zasadzie solidarności energetycznej. Według Trybunału ma ona zastosowanie wyłącznie do unijnych aktów z dziedziny energetyki. Nie można więc skutecznie powoływać się na nią wobec aktów wchodzących w zakres polityki ochrony środowiska. Trybunał zwrócił też uwagę, że prawodawca unijny uwzględnił interesy państw członkowskich. Przewidział bowiem środki wyrównawcze, zwłaszcza w ramach Społecznego Funduszu Klimatycznego.

Oddalony został także zarzut negatywnego wpływu zaskarżonych aktów na dobrobyt narodów Unii, ze szczególnym uwzględnieniem wzrostu cen energii i utraty miejsc pracy. Trybunał przypomniał, że art. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, na który powołała się Polska, wymienia wśród celów Unii nie tylko dobrobyt narodów i spójność między państwami członkowskimi. Wymienia też zrównoważony rozwój i ochronę środowiska, nie ustanawiając między tymi celami hierarchii. Na ten przepis nie można zatem powoływać się w celu zakwestionowania legalności aktu Unii.

Trybunał uznał również, że zaskarżone akty są zgodne z zasadą proporcjonalności. W dziedzinach wymagających złożonych wyborów politycznych, gospodarczych i technicznych prawodawca Unii ma szeroki zakres uznania. Podważyć można jedynie środek w sposób oczywisty nieodpowiedni do zamierzonego celu.

TSUE odrzucił też zarzuty naruszenia zasady równego traktowania. Wskazane przez Polskę różnice uwzględniają bowiem m.in. obecne wyniki każdego państwa członkowskiego w redukcji emisji gazów cieplarnianych w sektorze LULUCF oraz jego zdolność do ich poprawy. Wynikają też z tego, że „pewne instalacje” muszą samodzielnie ponosić koszty związane z unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji, podczas gdy inne mogą je bezpośrednio przerzucić na konsumentów końcowych. Według Trybunału różnice w traktowaniu wynikają więc z obiektywnych różnic między porównywanymi sytuacjami.

Źródło informacji: TSUE