URE nakłada coraz więcej kar na wytwórców energii odnawialnej w małych instalacjach
Rośnie liczba instalacji wpisanych do prowadzonego przez Urząd Regulacji Energetyki rejestru małych wytwórców energii ze źródeł odnawialnych. Ta grupa właścicieli OZE jest zobowiązana do cyklicznego składania sprawozdań. Ich brak grozi karami finansowymi, a regulator nakłada ich coraz więcej.
Urząd Regulacji Energetyki informuje o rosnącej liczbie wytwórców energii odnawialnej wpisanych do prowadzonego przez Prezesa URE rejestru małych instalacji OZE – zwanego rejestrem MIOZE. Wpisu do tego rejestru wymaga działalność gospodarcza polegająca na wytwarzaniu energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii w tzw. małej instalacji. Ten rodzaj działalności jest działalnością regulowaną w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców.
Zgodnie z przepisami za wytwórców energii w małych instalacjach odnawialnych źródeł energii uważani są właściciele instalacji OZE o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 50 kW i nie większej niż 1 MW (wcześniej górną granicą było 500 kW), przyłączonych do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym niższym niż 110 kV albo o mocy osiągalnej cieplnej w skojarzeniu większej niż 150 kW i mniejszej niż 3 MW, w których łączna moc zainstalowana elektryczna jest większa niż 50 kW i nie większa niż 1 MW.
Przybyło ponad tysiąc małych instalacji OZE
Z najnowszego raportu Urzędu Regulacji Energetyki wynika, że na koniec 2025 r. do rejestru MIOZE wpisanych było 8077 instalacji, jednocześnie na koniec zeszłego roku regulator prowadził w tym zakresie 1382 postępowań oraz wydał 1237 zaświadczeń – w tym 672 zaświadczenia o wpisie, 514 zaświadczeń o zmianie wpisu oraz 51 zaświadczeń o wykreśleniu wpisu.
Regulator informuje, że wyłącznie w zeszłym roku liczba wytwórców energii wpisanych do rejestru wzrosła z 3761 do 4333, a liczba posiadanych przez nich instalacji zwiększyła się z 6977 do 8077. Całkowita moc zainstalowana małych instalacji OZE osiągnęła na koniec 2025 r. ponad 5,9 GW, podczas gdy rok wcześniej wynosiła nieco ponad 5,1 GW.
W 2025 r. w małych instalacjach odnawialnych źródeł energii wytworzono niemal 5,5 TWh energii elektrycznej – więcej niż w 2024 r., kiedy wyprodukowano niespełna 4,8 TWh energii. W 2025 r. wytwórcy z rejestru MIOZE sprzedali sprzedawcom zobowiązanym ponad 3,7 TWh, czyli o 0,3 TWh więcej niż w 2024 r.
URE informuje, że najwięcej małych instalacji OZE na koniec 2025 r. funkcjonowało u przedsiębiorców mających siedzibę w województwie mazowieckim. Ich liczba była trzykrotnie większa niż w drugim w kolejności województwie śląskim. Najmniej małych instalacji posiadali wytwórcy z województw lubuskiego i opolskiego.
Zupełnie inaczej kształtowała się sytuacja, jeśli chodzi o położenie małych instalacji z rejestru MIOZE. W 2025 r. liderem było województwo wielkopolskie, a drugie w kolejności było województwo kujawsko-pomorskie. Najmniej instalacji zlokalizowanych było w województwach: opolskim, małopolskim i świętokrzyskim. Największy wzrost zarówno liczby, jak i mocy małych instalacji w 2025 r. odnotowano w województwie wielkopolskim, gdzie przybyło 154 instalacji o łącznej mocy 100,160 MW.
Obowiązki małych wytwórców. Wielu o nich zapomina
Zgodnie z przepisami wpis instalacji do rejestru MIOZE powinien być dokonywany w terminie 21 dni od złożenia kompletnego wniosku, za wyjątkiem małych instalacji wykorzystujących energię promieniowania słonecznego instalowanych na budynku, dla których to termin na dokonanie wpisu określony został na 14 dni.
Ustawa o OZE nakłada na wytwórców wykonujących działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii w małej instalacji obowiązek przekazywania Prezesowi URE półrocznych sprawozdań.
W 2025 r. wytwórcy energii w małej instalacji byli zobowiązani do przekazania Prezesowi URE sprawozdań za II półrocze 2024 r. oraz I półrocze 2025 r. Zobowiązanych do złożenia sprawozdań było 5755 wytwórców energii w małej instalacji, którzy złożyli łącznie 12 099 takich sprawozdań. Liczba zobowiązanych wytwórców wzrosła zatem o 1813 w stosunku do roku ubiegłego, w którym zobowiązanych było 3 942 wytwórców. W konsekwencji wzrosła także liczba składanych sprawozdań. W 2024 r. złożono 11 521 sprawozdań, a w 2023 r. – 8676.
Regulator zaznacza, że liczba wytwórców z rejestru MIOZE nie jest równa liczbie sprawozdań okresowych, do których złożenia są oni zobowiązani. Sprawozdania okresowe składa się bowiem odrębnie dla każdej instalacji wpisanej do rejestru, w związku z czym liczba złożonych sprawozdań była ponad dwukrotnie większa od liczby wytwórców zobowiązanych do ich złożenia.
Sprawozdania małych wytwórców energii odnawialnej powinny uwzględniać informacje dotyczące:
- łącznej ilości energii elektrycznej wytworzonej w małej instalacji,
- energii elektrycznej sprzedanej sprzedawcy zobowiązanemu, która została wytworzona z odnawialnych źródeł energii w małej instalacji i wprowadzona do sieci dystrybucyjnej,
- łącznej ilość zużytych paliw do wytwarzania energii elektrycznej w małej instalacji oraz rodzaju tych paliw,
- energii elektrycznej sprzedanej odbiorcom końcowym.
Nieprzedłożenie w wymaganym terminie sprawozdania półrocznego lub przedstawienie w sprawozdaniu nieprawdziwych informacji zagrożone jest sankcją w postaci kary pieniężnej w wysokości nie więcej niż 1 000 zł. Wobec wytwórców, którzy nie dopełniają w terminie obowiązku sprawozdawczego, URE rozpoczyna postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej.
Regulator odnotowuje, że w porównaniu do 2024 r. nastąpił wzrost liczby prowadzonych postępowań o nałożenie na wytwórców kary pieniężnej w związku z niedopełnieniem obowiązku sprawozdawczego.
W ubiegłym roku URE wszczął rekordową liczbę 1850 postępowań wobec 1072 rozpoczętych spraw rok wcześniej i 833 dwa lata wcześniej. Jednocześnie w zeszłym roku regulator nałożył na wytwórców energii w małych instalacjach 640 kar wobec 636 kar rok wcześniej oraz 297 dwa lata wcześniej. W ocenie URE, ten trend ma związek przede wszystkim ze stałym wzrostem liczby wytwórców oraz wzrostem liczby małych instalacji objętych wpisem do rejestru.
Połowa podmiotów nie informuje o rozpoczęciu wytwarzania energii
Wytwórcy energii odnawialnej w małej instalacji są ponadto zobowiązaniu do przekazywania Prezesowi URE informacji o wytworzeniu po raz pierwszy energii elektrycznej w małej instalacji lub jej wytworzeniu po modernizacji instalacji.
Urząd Regulacji Energetyki informuje, że nie dopełnia tego obowiązku informacyjnego prawie 50 proc. zobowiązanych wytwórców. Jak ocenia URE, wynika to z niewielkiej znajomości obowiązujących przepisów, mimo że każdy wytwórca z rejestru MIOZE jest informowany o obowiązkach wynikających z posiadanego wpisu, w tym o obowiązku informowania o pierwszym wytworzeniu energii elektrycznej.
Jakie konsekwencje grożą za niepoinformowaniu Urzędu o pierwszym wytworzeniu energii? Niedopełnienie obowiązku w tym zakresie nie jest penalizowane, a – jak odnotowuje regulator – ustawodawca nie zakreślił terminu przekazania takiej informacji. Tym samym Prezesowi URE pozostają jedynie działania „informacyjno-monitorujące”.
URE: Warto rozważyć zniesienie obowiązku
Urząd Regulacji Energetyki informuje, że wobec wytwórców, którzy zostali wpisani do rejestru MIOZE i nie przekazali informacji o pierwszym wytworzeniu energii elektrycznej w posiadanej instalacji, przeprowadzane są działania monitorujące. Podmioty wzywane są do przedłożenia dokumentacji potwierdzającej datę wytworzenia po raz pierwszy energii w instalacjach wpisanych do rejestru.
Czy w takim razie dalsze stosowanie przepisu nakładającego powyższy obowiązek jest zasadne? Zdaniem URE – nie i należy rozważyć zniesienie tego obowiązku w ramach deregulacji, szczególnie że − jak odnotowuje regulator − informacje o wytworzeniu po raz pierwszy energii elektrycznej w małej instalacji pozyskiwane są na podstawie innych przepisów dotyczących systemów wsparcia wytwarzania energii elektrycznej z OZE.
„Należy odnotować, że konsekwentnie prowadzone od lat przez Urząd działania nakierowane na zwiększenie świadomości wytwórców w zakresie ciążących na nich obowiązkach sprawozdawczych i informacyjnych, w 2025 r. również nie przyniosły zadowalającego efektu. Odsetek składanych informacji wynosi bowiem ok. 50 proc., przy czym − jak wskazano wcześniej − wzrosła liczba zobowiązanych do ich przedstawienia” – podsumowuje URE.
Piotr Pająk, redaktor Gramwzielone.pl
piotr.pajak@gramwzielone.pl
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.
