Operator będzie mógł odłączyć instalację OZE i magazyn energii, a URE – nałożyć karę finansową
Nie wszyscy producenci energii i właściciele magazynów energii przekazują odpowiednie dane operatorom sieci. Projekt nowych przepisów zakłada wdrożenie sankcji na podmioty niewywiązujące się z obowiązków w tym zakresie. W skrajnych przypadkach może im grozić czasowe odłączenie od sieci i nałożenie kary finansowej.
Najnowszy projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo energetyczne (UD446) doprecyzowuje regulacje związane z funkcjonowaniem tzw. Centralnego Systemu Informacji Rynku Energii (CSIRE) – wdrażanej przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne ogólnopolskiej platformy, która ma ułatwić wymianę informacji między uczestnikami rynku energii oraz przyspieszyć procesy, takie jak rozliczenia czy zmiana sprzedawcy energii elektrycznej.
Najnowsza nowelizacja Prawa energetycznego obejmuje także między innymi zmianę modelu rozliczeń za realizację stopni zasilania poprzez dostosowanie go do rzeczywistej roli operatorów systemów dystrybucyjnych, a także daje operatorom sieci możliwość odstąpienia od instalacji liczników zdalnego odczytu na stacjach transformatorowych w przypadkach, gdy jest to niemożliwe z przyczyn technicznych lub prawnych albo nieuzasadnione ekonomicznie.
Przepisy opracowane przez Ministerstwo Energii przewidują ponadto wzmocnienie obowiązków przekazywania operatorom systemów elektroenergetycznych danych czasu rzeczywistego, danych grafikowych oraz danych strukturalnych, niezbędnych do bezpiecznego bilansowania i prowadzenia pracy systemu – zgodnie z rozporządzeniem Komisji Europejskiej z 2 sierpnia 2017 r. ustanawiającym wytyczne dotyczące pracy systemu przesyłowego energii elektrycznej (nazywanego rozporządzeniem SOGL). Te obowiązki w Polsce zostały nałożone decyzjami Urzędu Regulacji Energetyki (URE) na właścicieli tzw. modułów wytwarzania energii (MWE) oraz magazynów energii elektrycznej (MEE) o określonej mocy zainstalowanej.
Kogo obejmie obowiązek przekazywania danych?
Zgodnie z najnowszym projektem nowelizacji Prawa Energetycznego obowiązek przekazywania operatorowi systemu elektroenergetycznego danych strukturalnych oraz danych czasu rzeczywistego, a także przekazywania i realizacji danych grafikowych oraz realizacji poleceń operatorów zostanie nałożony na przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się wytwarzaniem energii elektrycznej w określonych typach modułów wytwarzania energii i magazynów energii:
- przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się wytwarzaniem energii elektrycznej w źródłach stanowiących moduł wytwarzania energii typu B (0,2 MW – 10 MW), typu C (10 MW – 75 MW) lub typu D (powyżej 75 MW), które są przyłączone do sieci;
- przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się magazynowaniem energii elektrycznej w magazynie energii elektrycznej o łącznej mocy zainstalowanej większej niż 50 kW przyłączonym do sieci, niebędącym magazynem energii elektrycznej w mikroinstalacji prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej;
- właścicieli źródła stanowiącego moduł wytwarzania energii typu B, C lub D, niebędących przedsiębiorstwem energetycznym;
- posiadaczy magazynu energii elektrycznej o łącznej mocy zainstalowanej większej niż 50 kW przyłączonego do sieci, niebędącego magazynem energii elektrycznej w mikroinstalacji prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej.
Ponadto nowe przepisy mają doprecyzować obowiązki w tym zakresie w odniesieniu do modułów wytwarzania energii typu A (od 0,8 kW do 0,2 MW) oraz magazynów energii o mocy zainstalowanej do 50 kW lub pracujących w mikroinstalacji prosumenta energii – dla przypadków, gdy pracą takich zasobów zarządza przedsiębiorstwo energetyczne. Projekt nowelizacji zakłada wprowadzenie obowiązku przekazywania i realizacji danych grafikowych przez przedsiębiorstwa energetyczne będące:
- agregatorem lub sprzedawcą energii elektrycznej – zgodnie z art. 4b ust. 12 ustawy o OZE – w przypadku, gdy zarządza pracą źródeł stanowiących moduły wytwarzania energii typu A,
- agregatorem – w przypadku, gdy zarządza pracą magazynów energii elektrycznej o łącznej mocy zainstalowanej nie większej niż 50 kW, magazynów energii elektrycznej w mikroinstalacjach prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej
Zgodnie z proponowanymi przepisami te przedsiębiorstwa, w przypadku, gdy pozyskują dane czasu rzeczywistego o pracy podlegających im zasobów, będą zobowiązane do przekazywania ich na bieżąco do operatora systemu elektroenergetycznego. Jednocześnie operator będzie miał możliwość wezwania takich przedsiębiorstw do złożenia pisemnego oświadczenia o zakresie i sposobie pozyskiwania danych czasu rzeczywistego.
Brak przekazywania danych może spotkać się z szybką reakcją operatora
Projekt nowelizacji Prawa energetycznego daje operatorom systemu elektroenergetycznego prawo do podejmowania „doraźnych działań o charakterze prewencyjnym”, w odniesieniu do zasobów, dla których dochodzi do rażącego naruszenia obowiązków w zakresie przekazywania danych grafikowych, wymagań w zakresie przekazywania danych czasu rzeczywistego lub wymagań w zakresie realizacji poleceń operatora systemu elektroenergetycznego – „na wypadek konieczności podejmowania takich działań w celu spełnienia kryteriów bezpiecznej pracy sieci oraz krajowego systemu elektroenergetycznego jako całości”.
Do ustawy Prawo energetyczne zostanie wprowadzone pojęcie „rażącego naruszenia w zakresie przekazywania lub realizacji danych grafikowych, wymagań w zakresie przekazywania danych czasu rzeczywistego lub wymagań w zakresie realizacji poleceń operatora systemu elektroenergetycznego”, którego wystąpienie ma być dla operatora systemu elektroenergetycznego przesłanką do podjęcia natychmiastowych działań wobec podmiotów nierealizujących obowiązków.
Jak zostaną zdefiniowane kryteria „rażącego naruszenia obowiązków w zakresie przekazywania danych grafikowych”? Mają one zostać sformułowane przez Urząd Regulacji Energetyki w ramach zatwierdzania instrukcji ruchu i eksploatacji sieci przesyłowej oraz instrukcji ruchu i eksploatacji sieci dystrybucyjnej poszczególnych operatorów systemu elektroenergetycznego.
Operator będzie mógł odłączyć od sieci
Zgodnie z projektowanymi przepisami operator systemu elektroenergetycznego będzie miał możliwość, na okres maksymalnie 24 godzin, ograniczenia albo wstrzymania świadczenia usług przesyłania albo dystrybucji energii elektrycznej, przez ograniczenie wprowadzania energii elektrycznej do sieci elektroenergetycznej, poboru energii elektrycznej z tej sieci albo odłączenia od sieci elektroenergetycznej modułu wytwarzania lub magazynu energii. Podmiotowi dokonującemu naruszenia nie będzie w takim przypadku przysługiwało odszkodowanie ani rekompensata.
URE będzie mógł nałożyć kary finansowe
Aby zapewnić skuteczniejszą egzekucję tych obowiązków, nowelizacja zakłada umożliwienie Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki nakładania kar finansowych na podmioty, które nie wywiązują się z obowiązku przekazywania danych operatorowi – jak również na podmioty, które złożyły do operatora nieprawdziwe albo wprowadzające w błąd oświadczenie o zakresie i sposobie pozyskiwania danych.
Zaproponowana przez autorów projektu nowelizacji Prawa energetycznego wysokość kary finansowej za naruszenie obowiązku przekazywania danych wynosi od 1 tys. zł do 500 tys. zł. Z kolei kara za brak złożenia w wymaganym terminie, złożenie nieprawdziwego lub wprowadzającego w błąd oświadczenia o sposobie pozyskiwania danych ma wynosić od 10 tys. zł do kwoty stanowiącej 15 proc. przychodu przedsiębiorstwa.
Jak zapewniają autorzy projektu, powyższe projektowane rozwiązania umożliwią Prezesowi URE „nałożenie adekwatnej do naruszenia pieniężnej sankcji administracyjnej oraz wyeliminują ryzyko znaczącego wzrostu liczby postępowań administracyjnych”.
Po co operatorom dane od wytwórców i właścicieli magazynów energii?
Dane, które do operatorów sieci powinni przekazywać wytwórcy energii i właściciele magazynów energii, potrzebne są do planowania i prowadzenia ruchu sieci – w celu dotrzymywania kryteriów bezpiecznej pracy zarządzanych przez nich sieci, a także dla potrzeb bilansowania krajowego systemu elektroenergetycznego i dotrzymywania salda wymiany energii elektrycznej KSE z europejskimi systemami elektroenergetycznymi. Jak podkreślają autorzy projektu nowelizacji Prawa energetycznego:
„Dostęp operatorów do kompletnych i poprawnych danych ma podstawowe znaczenie dla utrzymywania bezpiecznej pracy systemu elektroenergetycznego – szczególnie w sytuacji rosnącego udziału mocy zainstalowanej źródeł rozproszonych w całkowitym potencjale generacji KSE. Dostęp do danych daje operatorom możliwość prawidłowej oceny stanu pracy sieci oraz zbilansowania systemu, a w konsekwencji tego podejmowania właściwych działań operacyjnych”.
Nieprzekazywanie danych grafikowych lub przekazywanie niepoprawnych danych grafikowych tworzy ryzyko dla bezpiecznej pracy systemu elektroenergetycznego. Autorzy projektu podkreślają, że materializacja tego ryzyka może skutkować awariami sieci o zasięgu krajowym, a nawet europejskim.
Jaka jest skala zaniedbań?
Pomimo obowiązku przekazywania danych do operatorów systemu elektroenergetycznego, nie wszystkie objęte tym obowiązkiem podmioty realizują go w wymaganym zakresie lub w odpowiedni sposób. W szczególności dotyczy to przekazywania danych grafikowych określających planowane ilości wytwarzanej energii elektrycznej.
Według danych na koniec maja 2026 r. w przypadku prawie 20 proc. modułów wytwarzania energii (około 2 tys. instalacji) dane grafikowe albo w ogóle nie były przekazywane, albo – w zakresie tych, które przekazywano – zawierały one częściowo niepoprawne wielkości.
Operatorzy sieci odnotowują między innymi przypadki deklarowania wytwarzania energii elektrycznej przez właścicieli MWE, podczas gdy w rzeczywistości energia nie była wytwarzana, a także występują przypadki odwrotne, gdy deklarowany jest brak produkcji energii, a faktycznie ona występuje.
Piotr Pająk
piotr.pajak@gramwzielone.pl
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.
