Wodór w ciekłym nośniku. Naukowcy z Krakowa mogą ułatwić jego transport
Naukowcy z Politechniki Krakowskiej opracowali dwa wynalazki usprawniające odzyskiwanie wodoru zmagazynowanego w ciekłym nośniku. Taka forma przechowywania poprawia bezpieczeństwo magazynowania i transportu tego gazu. Wodór w ciekłym nośniku może znaleźć zastosowanie m.in. w motoryzacji i magazynowaniu energii.
Politechnika Krakowska sprzedała polskiej spółce Reenergology dwa wynalazki dotyczące magazynowania i otrzymywania wodoru. Oba rozwiązania uzupełniają się i wykorzystują ciekłe organiczne nośniki wodoru (ang. Liquid Organic Hydrogen Carriers, LOHC).
Łatwiejszy i bezpieczniejszy transport
Technologia LOHC opiera się na chemicznym wiązaniu wodoru w ciekłym związku organicznym. Jej główna zaleta polega na tym, że wodór w tej postaci można przechowywać i transportować w temperaturze otoczenia. Zwykle trzeba go albo sprężać w zbiornikach pod ciśnieniem od 200 do 700 atm, albo skraplać, schładzając do temperatury –253 st. C.
Korzyści to niższe koszty magazynowania i logistyki oraz możliwość wykorzystania infrastruktury zbliżonej do tej stosowanej przy paliwach ciekłych.
Wodór w ciekłym nośniku jest również bezpieczniejszy w transporcie i magazynowaniu. Według twórców można go przechowywać przez lata.
Nośniki pozostają ciekłe w szerokim zakresie temperatur – od ok. –30st. C do 300 t. C. Dr hab. inż. Piotr Michorczyk, jeden z autorów wynalazków i dziekan Wydziału Inżynierii i Technologii Chemicznych Politechniki Krakowskiej, wyjaśnia, że w zależności od użytego związku metr sześcienny w pełni uwodornionego nośnika może pomieścić do około 50 kg wodoru. Dla porównania w metrze sześciennym wodoru sprężonego do 700 atm mieści się go około 40 kg.
Co nowego wnoszą krakowskie wynalazki
Sama koncepcja ciekłych organicznych nośników wodoru nie jest nowa. Technologia LOHC jest rozwijana od lat, m.in. w Niemczech. Rozwiązania z Politechniki Krakowskiej dotyczą etapu, który decyduje o jej opłacalności, czyli odzyskiwania wodoru z nośnika. Uwolnienie wodoru wymaga dostarczenia ciepła. Dlatego ważne jest, by jak najwięcej tego ciepła odzyskać, a wodór wytwarzać dokładnie wtedy i w takiej ilości, w jakiej jest potrzebny. Na tych dwóch kwestiach skupiają się krakowskie wynalazki.
Pierwszym jest chronione patentem „Urządzenie do katalitycznego uwalniania i separacji wodoru”, łączące reaktor katalitycznego odwodornienia LOHC z separatorem gaz–ciecz.
„Kluczowym elementem konstrukcji jest specyficzny sposób połączenia reaktora i separatora. Wyobraźmy sobie „rurkę w rurce”, która umożliwia wykorzystanie ciepła gorącego strumienia opuszczającego reaktor w rurce zewnętrznej do wstępnego ogrzewania uwodornionego LOHC kierowanego do reakcji w rurce wewnętrznej” – obrazuje Piotr Michorczyk.
Dzięki temu strumień produktów, czyli wodoru i odwodornionego nośnika, zostaje schłodzony przed wejściem do separatora. Ułatwia to kondensację LOHC i oddzielenie go od gazowego wodoru. Jedno rozwiązanie pozwala więc jednocześnie ograniczyć zapotrzebowanie na ciepło i uprościć separację.
Drugi wynalazek został już zgłoszony do ochrony patentowej pod nazwą „System do otrzymywania wodoru z ciekłych organicznych nośników wodoru”. Składa się z:
- zbiornika LOHC,
- modułu reaktor–separator,
- elementów oczyszczania strumienia wodoru,
- układu magazynowania energii elektrycznej,
- odbiornika wykorzystującego wodór do produkcji energii.
System nie potrzebuje klasycznego zbiornika buforowego na gazowy wodór, ponieważ dostosowuje produkcję do bieżącego zapotrzebowania. Dzięki modułowej konstrukcji można w nim łączyć wiele równolegle pracujących zespołów reaktor–separator, dopasowując instalację do potrzeb odbiorcy i docelowej mocy.
Oba wynalazki współpracują ze sobą, tworząc jeden system. Pierwszy odpowiada za katalityczne uwalnianie i separację wodoru, drugi zaś rozszerza ten proces o zarządzanie magazynowaniem LOHC, oczyszczanie wodoru i wytwarzanie z niego energii.
„Wspólnie te rozwiązania tworzą platformę obejmującą magazynowanie LOHC, dozowanie, odwodornienie, odzysk ciepła, separację wodoru, oczyszczanie oraz wykorzystanie wodoru do produkcji energii” – podsumowuje Michorczyk.
Od energetyki do motoryzacji
W jakich sektorach wodór w ciekłym nośniku może znaleźć zastosowanie? Uczelnia wymienia szerokie spektrum: motoryzację i jednostki pływające, magazyny energii, budynki mieszkalne i komercyjne, systemy zasilania awaryjnego czy centra danych.
Twórcy porównują tę technologię z najpopularniejszymi akumulatorami litowo-jonowymi. Według nich wodór zapewnia wyższą gęstość energii na kilogram, krótszy czas tankowania (kilka minut zamiast 20–40 minut ładowania akumulatora) i większą odporność na niskie temperatury.
Reenergology, która kupiła prawa do obu wynalazków, planuje ich rozwój i komercjalizację. Spółka prowadzi badania m.in. nad nowymi, czystymi technologiami wytwarzania i magazynowania wodoru.
Przyszłość wodoru
Wodór jest jednym z paliw rozważanych m.in. w kontekście dekarbonizacji transportu. Według Grzegorza Jóźwiaka, dyrektora wykonawczego ds. biopaliw i wodoru w Orlenie, już teraz jest on konkurencyjny wobec paliw tradycyjnych. O potencjale wodoru świadczą również rozwój infrastruktury i rosnąca liczba miejskich autobusów wodorowych.
Wynalazki Politechniki Krakowskiej, ułatwiając odzyskiwanie wodoru z ciekłych nośników, mogą przyczynić się do rozwoju całego sektora, w tym infrastruktury.
Źródło informacji: Politechnika Krakowska
Marcin Karwowski
marcin.karwowski@gramwzielone.pl
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.
Obserwuj nas w Google News