Hiszpania inwestuje miliardy w elektrownie szczytowo-pompowe

Hiszpania przyznała 265 mln euro (ok. 1,16 mld zł) dotacji na budowę 11 elektrowni szczytowo-pompowych. Łączna pojemność magazynowa projektów wyniesie 49 940 MWh, a ich dostępna moc wynosie blisko 4 GW. Pieniądze pochodzą z unijnego funduszu odbudowy NextGenerationEU.

Program Boralmac prowadzi Instytut Dywersyfikacji i Oszczędzania Energii (IDAE), podległy hiszpańskiemu ministerstwu ds. transformacji ekologicznej. W latach 2024–2026 rozstrzygnięto dwa nabory konkursowe. Program jest częścią hiszpańskiego Planu Odbudowy, Transformacji i Odporności (KPO) oraz strategicznego projektu na rzecz OZE, zielonego wodoru i magazynowania energii (PERTE ERHA).

Na czym polega działania tych jednostek wytwórczych? Elektrownie szczytowo-pompowe wykorzystują dwa zbiorniki wody położone na różnych wysokościach. Gdy w systemie jest nadwyżka energii, woda jest pompowana do górnego zbiornika, a gdy energii brakuje, spływa w dół i napędza turbiny. Takie instalacje zwiększają elastyczność sieci i bezpieczeństwo dostaw. Ograniczają też straty energii z OZE w wyniku redysponowania.

REKLAMA

REKLAMA

Cztery projekty w pierwszym naborze, w tym wykorzystujące wody kopalniane

W pierwszym naborze, z budżetem 100 mln euro (437,5 mln zł), złożono 14 wniosków o łącznej wartości ponad 437 mln euro (ok. 1,91 mld zł). Rozstrzygnięcie z 23 lipca 2024 r. wyczerpało cały budżet. Dotacje dostały cztery projekty:

• Alcantara (prowincja Caceres): 44,9 mln euro (ok. 196 mln zł) na nową elektrownię „Jose Maria de Oriol II”, wykorzystującą istniejące zbiorniki Alcantara II i Cedillo;
• Navaleo (Torre del Bierzo, Leon): 35,3 mln euro (ok. 154 mln zł) na nową elektrownię wykorzystującą wody z odwadniania nieczynnych kopalń;
• Velilla del Río Carrión (Palencia): 10,7 mln euro (ok. 47 mln zł), również z wykorzystaniem wód kopalnianych;
• EcoEbre (La Fatarella, Tarragona): 9,1 mln euro (ok. 40 mln zł) na elektrownię w obiegu zamkniętym między dwoma zbiornikami.

Projekty z pierwszego naboru mają łącznie ok. 2000 MW mocy i 28 849 MWh pojemności magazynowej. Termin ich realizacji wyznaczono początkowo na 31 grudnia 2030 r., ale po zmianie zasad wprowadzonej przez IDAE w styczniu 2026 r. może zostać przedłużony do 31 grudnia 2035 r.

W drugim naborze budżet zwiększony do 165 mln euro

Drugi nabór, Boralmac 2, ogłoszono w grudniu 2025 r. z budżetem 90 mln euro (ok. 394 mln zł). Wpłynęło 16 wniosków na łączną kwotę 440 mln euro (1,93 mld zł). Ze względu na duże zainteresowanie w kwietniu 2026 r. IDAE zwiększył budżet o 75 mln euro (ok. 328 mln zł), do 165 mln euro (ok. 722 mln zł).

W lipcu 2026 r. cały budżet rozdzielono między siedem projektów. Sześć z nich to nowe elektrownie, a jeden wykorzystuje istniejącą infrastrukturę:

REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA

• La Barca (Asturia): 48,8 mln euro (ok. 214 mln zł), 354 MW, 4739 MWh;
• Grandas de Salime (Asturia): 45 mln euro (ok. 197 mln zł), 247 MW, 3810 MWh;
• Meirama (Cerceda, A Coruña): 30 mln euro (ok. 131 mln zł), 440 MW, 3520 MWh;
• Los Guajares (Grenada): 23,1 mln euro (ok. 101 mln zł), 357 MW, 2969 MWh;
• Dehesa de Ganaderos (La Muela, Saragossa): 7,1 mln euro (ok. 31 mln zł), 95 MW, 772 MWh;
• Baells (Barcelona): 6 mln euro (ok. 26 mln zł), 545 MW, 4290 MWh;
• Torrealii (Toril, Caceres): 5 mln euro (ok. 22 mln zł), 33 MW, 991 MWh, z wykorzystaniem istniejącej infrastruktury.

Projekty z drugiego naboru mają łącznie 2071 MW mocy w trybie generacji i 21 091 MWh pojemności magazynowej, a ich koszty kwalifikowane przekraczają 755 mln euro (ok. 3,3 mld zł). Muszą zostać ukończone do 30 czerwca 2035 r.

Dotacje pochodzą z części Planu Odbudowy finansowanej z REPowerEU.

ESP ułatwią rozruch systemy po blackoucie

Projekty oceniano w czterech grupach kryteriów. Pierwsza to opłacalność, czyli relacja kosztu do mocy i pojemności magazynu. Druga to parametry techniczne, w tym wkład w integrację OZE, zapewnianie inercji systemu i zdolność do samodzielnego rozruchu po blackoucie. Trzecia to zaawansowanie formalne: pozwolenia na przyłączenie do sieci, środowiskowe i wodnoprawne. Czwarta to korzyści dodatkowe, takie jak lokalizacja w gminach zagrożonych wyludnieniem lub objętych sprawiedliwą transformacją, wpływ na przemysł, równość płci i innowacyjność.

Program ma pomóc Hiszpanii osiągnąć cele magazynowania energii wyznaczone w krajowym planie na rzecz energii i klimatu (KPEiK) oraz w strategii magazynowania energii.