Mały atom ogrzeje Helsinki? Ruszyła ocena oddziaływania na środowisko

Firma odpowiedzialna za dostawy ciepła i energii elektrycznej w Helsinkach poważnie rozważa inwestycję w SMR. W tym celu rozpoczęła procedurę oceny oddziaływania na środowisko. Bierze pod uwagę dwa warianty i trzy lokalizacje, a także analizuje oferty mniej więcej pół tuzina dostawców technologii.

Małe reaktory modułowe (ang. Small Modular Reactors, SMR) są wschodzącą gwiazdą energetyki, która jednak jeszcze w pełni nie zaistniała, w Europie żaden SMR nie pracuje jeszcze komercyjnie. Z jednej strony zachęca to rządy i biznes do inwestycji i bycia pionierami, z drugiej nie brakuje głosów sceptyków.

Helen Nuclear Power, fińska spółka z grupy Helen, rozważa dołączenie do grona pionierów. W grę wchodzą dwie opcje: reaktory zasilające ciepłownię albo elektrociepłownię. Jak poinformowała firma 10 listopada, kolejnym etapem projektu będzie ocena oddziaływania budowy SMR na środowisko. Analizy obejmą trzy lokalizacje, a badania zostaną przeprowadzone w latach 2026–2027.

REKLAMA

REKLAMA

Helen chce osiągnąć zeroemisyjność i odejść od wytwarzania energii ze spalania do 2040 r. Budowa SMR ma pomóc w realizacji tych celów. Spółka bierze pod uwagę zarówno budowę pojedynczego reaktora, jak i kilku jednostek.

Trzy lokalizacje i pół tuzina dostawców

Rozważane są trzy lokalizacje: tereny istniejących elektrowni Salmisaari i Vuosaari oraz Norrberget w dzielnicy Östersundom. W ramach oceny oddziaływania na środowisko przeanalizowanych zostanie pięć wariantów, różniących się lokalizacją i technologią. Uwzględniono również wariant zerowy, czyli sytuację, w której SMR nie powstanie.

Budowa ciepłowni rozważana jest we wszystkich trzech lokalizacjach, a elektrociepłowni w Vuosaari i Norrberget. W Salmisaari ograniczona przestrzeń nie pozwala na budowę dodatkowej infrastruktury (m.in. systemu chłodzenia wodą i połączeń przesyłowych), której wymagałaby elektrociepłownia.

Ocena oddziaływania na środowisko będzie przebiegać w dwóch etapach, a jej wyniki zostaną zawarte w raporcie, którego publikację zaplanowano na 2028 r. Uzasadnione stanowisko w sprawie raportu wyda fińskie Ministerstwo Gospodarki i Zatrudnienia. W tym samym roku Helen chce podjąć decyzję o ewentualnej lokalizacji SMR.

Badania określą również maksymalną moc instalacji. Obecne szacunki mówią o 600 MW mocy cieplnej w przypadku ciepłowni (moc reaktora 630 MW) oraz o 700 MW mocy cieplnej i 500 MW mocy elektrycznej w przypadku elektrociepłowni (moc reaktora 1400 MW). Ostatecznie instalacja może być mniejsza. Fińska firma nie ujawniła, jakie technologie bierze pod uwagę, ale wspomina o mniej więcej „pół tuzinie” zachodnich dostawców reaktorów, z których kilku oferuje rozwiązania dla obu wariantów: ciepłowni i elektrociepłowni.

Mały atom zamiast węgla

Spółka stawia na dekarbonizację wytwarzania energii elektrycznej i ciepła. Znacząco ograniczyła emisje, odchodząc od węgla, a jednocześnie inwestowała w energetykę wiatrową i słoneczną, wykorzystanie ciepła odpadowego i ciepła otoczenia (za pomocą pomp ciepła), elektryfikację ogrzewania oraz elastyczne rozwiązania energetyczne. W ostatnich latach Helen zelektryfikowała produkcję ciepła, co zwiększyło zużycie energii elektrycznej i zapotrzebowanie na jej przesył do Helsinek. Jednocześnie wytwarzanie energii elektrycznej w Finlandii coraz bardziej przenosi się poza stolicę, a lokalne moce wytwórcze w mieście maleją.

REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA

Według szacunków firmy zapotrzebowanie Helsinek na moc elektryczną może do 2030 r. niemal się podwoić w porównaniu z 2024 r., a w kolejnych latach będzie dalej rosnąć. Helen wyliczyła ponadto, że potrzebuje ok. 400–500 MW dodatkowych mocy wytwórczych w ciepłownictwie systemowym. Spółka widzi w SMR szansę na pokrycie tych potrzeb przy jednoczesnym odejściu od spalania.

Polacy idą w mały atom, ale bez mapy

W Polsce jednym z głównych graczy na rynku SMR jest Synthos Green Energy (SGE). Wspólnie z Orlenem utworzyła spółkę Orlen Synthos Green Energy (OSGE), w której obaj partnerzy mają po 50 proc. udziałów. OSGE złożyła do ministra energii wniosek o kontrakt różnicowy dla 14 reaktorów BWRX-300 w trzech lokalizacjach. Pierwszy blok ma zostać uruchomiony w 2032 r. we Włocławku, gdzie zgodnie z czerwcowym porozumieniem z miastem może powstać do sześciu reaktorów o łącznej mocy 1,8 GW. Na mocy porozumienia parasolowego zawartego 22 października 2026 r. inwestorem wiodącym we Włocławku został Orlen, który kontroluje spółkę celową BWRX-300 Włocławek. W Stawach Monowskich tę rolę pełni SGE.

SGE prężnie działa także samodzielnie i we współpracy z innymi spółkami. 13 października 2026 r. podpisała z ZE PAK umowę dotyczącą przygotowania i realizacji projektu budowy oraz eksploatacji SMR w Pątnowie. Na jej mocy powstała spółka, która odpowie za budowę sześciu reaktorów BWRX-300 o łącznej mocy 1,8 GW. Pątnów leży niedaleko Konina, rozważanego jako jedna z potencjalnych lokalizacji drugiej dużej elektrowni jądrowej.

Polscy przedsiębiorcy zdecydowali się wesprzeć projekty SMR realizowane przez SGE łączną kwotą 0,5 mld zł. Kapitałowo zaangażowali się w nie: Rafał Brzoska, prezes InPostu, Michał Wypychewicz, CEO Koronea Family Office, Krzysztof Pawiński, prezes Maspeksu, Dariusz Gałęzewski, współtwórca Oshee, oraz Mati Staniszewski, współzałożyciel i prezes ElevenLabs. Do grona inwestorów dołączyli również Dominik Doliński, członek rady nadzorczej Oshee, Bruno Wejchert, partner w funduszu Strike Capital, oraz Michał Barański, współzałożyciel Wirtualnej Polski.

Mały atom w Polsce wciąż czeka jednak na ważny dokument, jakim jest mapa drogowa określająca priorytety i kierunki wsparcia państwa dla rozwoju tej technologii. Jego publikacja jest raz po raz przesuwana. W czerwcu 2026 r. Wojciech Wrochna, pełnomocnik rządu ds. strategicznej infrastruktury energetycznej, deklarował, że prace nad dokumentem w resorcie energii trwają. W lipcu w rozmowie z dziennikarzami przekazał, że „dokument powinien ukazać się w tym miesiącu”, mniej więcej w tym samym czasie co program dla energetyki jądrowej.

Program przedstawiono co prawda 30 września 2026 r., ale mapy drogowej nadal nie ma. 1 października Wrochna przekazał PAP, że ministerstwo przedstawi ją w ciągu „kilkunastu do kilkudziesięciu dni”. Do dnia publikacji tego artykułu dokument się nie ukazał.