Dofinansowanie na magazyny ciepła. Ministerstwo wykłada miliard złotych
Ministerstwo Klimatu i Środowiska przeznaczy 1 mld zł na nowy program dofinansowania budowy magazynów ciepła. Wsparcie w programie „Magazyny ciepła w ciepłownictwie systemowym” będzie przyznawane w formie dotacji i preferencyjnych pożyczek.
Rola magazynów ciepła w nowoczesnych systemach ciepłowniczych rośnie nie tylko z powodu konieczności ograniczania emisji przy produkcji ciepła. Takie instalacje mogą być też świetnym uzupełnieniem systemu elektroenergetycznego opartego na niesterowalnych źródłach odnawialnych, czyli elektrowniach wiatrowych i fotowoltaicznych. Polski system energetyczny już teraz ma duże problemy z wykorzystaniem nadwyżek energii z OZE, a magazyny ciepła mogą te nadwyżki przyjmować. Zamiast wyłączać farmy wiatrowe i fotowoltaiczne, można kierować nadwyżki zielonej energii do takich instalacji.
Magazyny ciepła w połączeniu z kotłami elektrodowymi lub pompami ciepła mogą zamieniać tanią energię z fotowoltaiki z godzin południowych (a nawet energię o ujemnych cenach) na ciepło oddawane wieczorem i w nocy. Według szacunków na podstawie danych PSE, w okresie od stycznia do września 2026 r. ograniczenia pracy farm fotowoltaicznych (i w mniejszym stopniu wiatrowych) objęły ok. 1,7 TWh energii. Przy rosnącej skali takich ograniczeń magazyny ciepła są realną szansą na tanie paliwo dla ciepłowni.
Dotacje i pożyczki
Na tę potrzebę odpowiedziały Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz NFOŚiGW, przygotowując program „Magazyny ciepła w ciepłownictwie systemowym” z budżetem wynoszącym 1 miliard złotych. Te środki pochodzą z unijnego Funduszu Modernizacji.
Z dofinansowania mogą skorzystać przedsiębiorcy, którzy wytwarzają lub dystrybuują ciepło w publicznej sieci ciepłowniczej.
Wsparcie będzie przyznawane w formie dotacji do 50 proc. kosztów kwalifikowanych (maksymalnie 50 mln zł) oraz pożyczki do 100 proc. kosztów kwalifikowanych (również maksymalnie 50 mln zł). Na dotacje przeznaczono łącznie 400 mln zł, a na preferencyjne pożyczki – 600 mln zł.
Pieniądze będzie można przeznaczyć na budowę magazynów ciepła o pojemności od 100 do 300 000 m³. Kosztami kwalifikowanymi będą też budowa przyłącza i infrastruktury łączącej magazyn z publiczną siecią ciepłowniczą i istniejącym źródłem ciepła, a także konfiguracja i adaptacja magazynu, np. systemy sterowania i monitoringu, integracja z systemami SCADA/EMS, odwzorowanie w systemach nadzoru czy utworzenie zdalnego dostępu do urządzeń i danych.
Na razie nie wiadomo, czy wsparcie obejmie tylko krótkoterminowe (dobowe) zbiorniki wodne, czy także magazyny sezonowe, np. podziemne baseny lub magazyny w gruncie. Nie wiadomo też, czy program będzie zawierał wymogi dotyczące pochodzenia urządzeń z Unii Europejskiej, cyberbezpieczeństwa lub pracy w trybie awaryjnym. Odpowiedzi na te pytania powinien przynieść regulamin naboru, który opublikuje NFOŚiGW.
Nabór wniosków w programie „Magazyny ciepła w ciepłownictwie systemowym” ruszy 15 grudnia 2026 r. i potrwa do 15 marca 2027 r.
Jakie mają być efekty?
Dofinansowanie ma pozwolić na budowę ok. 30 magazynów ciepła o łącznej pojemności 15 GWh. Według szacunków Ministerstwa Klimatu i Środowiska uruchomienie tych magazynów ciepła pozwoli zaoszczędzić nawet 2 TWh energii pierwotnej rocznie.
Magazyny ciepła w Polsce
Nowy program nie będzie wymagał składania równoległego wniosku na źródło ciepła, więc ciepłownie, które mają już źródła, mogą dobudować sam magazyn. Ministerstwo i NFOŚiGW zdecydowały się na nowy program po wcześniejszym naborze na magazyny ciepła, w którym do podziału było 300 mln zł. Dotacje mogły w nim wynieść od 30 do 65 proc. kosztów kwalifikowanych. Obecnie trwa weryfikacja wniosków złożonych w tamtym naborze.
Pierwsze wielkoskalowe magazyny ciepła już działają w polskim ciepłownictwie, m.in. w Toruniu, Ostrołęce, Białymstoku, Czechnicy pod Wrocławiem, Krakowie, Bielsku-Białej, Poznaniu, na warszawskich Siekierkach i w Lidzbarku Warmińskim.
Kolejne magazyny ciepła powstają na warszawskim Żeraniu i w Gliwicach. Obie inwestycje korzystają z dofinansowania NFOŚiGW.
Magazyn ciepła w polsko-niemieckim projekcie
Magazynowanie ciepła przewiduje też transgraniczny polsko-niemiecki projekt United Heat, który połączy systemy ciepłownicze Görlitz i Zgorzelca. Projekt zakłada budowę łącznie 12 km sieci ciepłowniczej, w tym transgranicznego połączenia o długości 3,8 km pod Nysą Łużycką, które zintegruje systemy obu miast.
Do 2030 r. oba miasta mają całkowicie przejść na produkcję ciepła ze źródeł odnawialnych – wykorzystają m.in. energię słoneczną z sezonowym magazynowaniem ciepła, odzysk ciepła z jezior i ścieków, kotły na biomasę i instalacje power-to-heat. Więcej o tym projekcie pisaliśmy w artykule: UE daje 70 mln euro na połączenie systemów ciepłowniczych Zgorzelca i Görlitz
3 mld zł na transformację ciepłownictwa
Oprócz miliarda złotych w ogłoszonym dzisiaj programie MKiŚ i NFOŚiGW chcą przeznaczyć 3 mld zł na inwestycje związane z transformacją ciepłownictwa. Służyć temu ma nowy instrument wsparcia – Fundusz Transformacji Ciepłownictwa. Więcej na ten temat w artykule: Nowe miliardy dla ciepłownictwa. NFOŚiGW podał szczegóły
Piotr Pająk
piotr.pajak@gramwzielone.pl
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.
Obserwuj nas w Google News