Unia Europejska przekaże Polsce 21,5 mln euro na ochronę infrastruktury krytycznej

Unia Europejska przeznaczyła 113 mln euro na wzmocnienie ochrony infrastruktury krytycznej związanej z historyczną synchronizacją systemów elektroenergetycznych państw bałtyckich z systemem Europy kontynentalnej. Z tej puli 21,5 mln euro trafi do Polski.

Komisja Europejska uruchomiła finansowanie w ramach instrumentu „Łącząc Europę” (Connecting Europe Facility, CEF). Wyłonieni przez nią beneficjenci otrzymają łącznie niemal 650 mln euro na realizację projektów transgranicznych, które szczególnie przyczyniają się do wzmocnienia bezpieczeństwa energetycznego UE, przyspieszają integrację OZE oraz zwiększają konkurencyjność unijnej gospodarki.

Wśród 14 wyróżnionych projektów znalazła się także wspólna inicjatywa Polski i krajów bałtyckich, której celem jest ochrona infrastruktury krytycznej po synchronizacji systemów elektroenergetycznych Litwy, Łotwy i Estonii z systemem Europy kontynentalnej. Projekt otrzymał 113 mln euro dofinansowania w ramach CEF, z czego 21,5 mln euro (około 90 mln zł) ma przypaść Polsce.

REKLAMA

Historyczna synchronizacja i nowy etap bezpieczeństwa

9 lutego 2025 r. Litwa, Łotwa i Estonia oficjalnie dołączyły do systemu elektroenergetycznego Europy kontynentalnej, obsługującego ponad 400 mln odbiorców. Tym samym zakończyły wieloletnią zależność od rosyjskiego systemu IPS/UPS. Był to przełomowy moment z punktu widzenia suwerenności energetycznej regionu.

Od strony technicznej synchronizacja systemów realizowana jest przez połączenie LitPol Link, które stanowi kluczowy element integracji rynków energii państw bałtyckich z Unią Europejską. Jednak wraz z pełną integracją wzrosła również wrażliwość infrastruktury na potencjalne zagrożenia – zarówno fizyczne, jak i cybernetyczne.

Wspólna odpowiedź operatorów

W obliczu napiętej sytuacji geopolitycznej czterej operatorzy systemów przesyłowych – PSE (Polska), Litgrid (Litwa), Elering (Estonia) oraz AST (Łotwa) – zdecydowali się wdrożyć skoordynowany program działań ochronnych. Jego celem jest zabezpieczenie strategicznych obiektów infrastruktury elektroenergetycznej oraz zwiększenie odporności systemu na sabotaż, ataki cybernetyczne i inne zagrożenia hybrydowe.

Synchronizacja krajów bałtyckich była historycznym wydarzeniem, które znacząco wzmocniło bezpieczeństwo energetyczne w całym regionie. Teraz idziemy za ciosem. Realizowany przez PSE program obejmuje działania na strategicznych obiektach. Planujemy m.in. implementację kompleksowych systemów wykrywania zagrożeń oraz wzmocnienie ochrony stacji elektroenergetycznych

– wyjaśnia prezes PSE Grzegorz Onichimowski.

REKLAMA

Finansowanie z instrumentu CEF pozwala pokryć do 50 proc. kosztów kwalifikowanych projektów. Oznacza to przyspieszenie inwestycji w systemy monitoringu, zabezpieczenia fizyczne, rozwiązania cyberbezpieczeństwa oraz modernizację infrastruktury newralgicznej.

Infrastruktura jako filar suwerenności

Jak podkreśla minister energii Miłosz Motyka, wsparcie unijne ma znaczenie nie tylko techniczne, lecz także strategiczne. Ochrona infrastruktury energetycznej jest dziś elementem polityki bezpieczeństwa państwa oraz fundamentem stabilnego rozwoju gospodarczego.

Dzięki środkom unijnym Polska nie tylko skutecznie chroni własny system elektroenergetyczny, ale także wzmacnia bezpieczeństwo całego regionu Europy Środkowo-Wschodniej. Inwestujemy w rozwiązania, które zwiększają odporność na zagrożenia fizyczne i cybernetyczne, zapewniają ciągłość dostaw energii oraz poczucie bezpieczeństwa dla obywateli i przedsiębiorców. To przykład, jak europejska solidarność przekłada się na konkretne korzyści dla państw członkowskich

– konkluduje Miłosz Motyka.