Rząd zmienia prawo. Będzie można skuteczniej zaskarżyć programy ochrony środowiska
Rada Ministrów przyjęła 26 czerwca br. projekt nowelizacji ustawy – Prawo ochrony środowiska (UC112), przedłożony przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Nowe regulacje mają wzmocnić prawa obywateli do ochrony zdrowia i czystego powietrza, a także zwiększyć przejrzystość i skuteczność działań podejmowanych przez samorządy w zakresie poprawy jakości powietrza.
Jednym z kluczowych elementów projektu jest wprowadzenie możliwości skutecznego zaskarżania programów ochrony powietrza, ich aktualizacji oraz planów działań krótkoterminowych. Nowe przepisy przewidują również możliwość składania skarg na bezczynność organów odpowiedzialnych za ich przyjęcie. Co istotne, skargi te będzie można wnosić do sądów administracyjnych bez konieczności wykazywania naruszenia indywidualnego interesu prawnego.
Sądy odrzucały skargi na działania antysmogowe
To istotna zmiana w stosunku do dotychczasowych przepisów. Do tej pory sądy często odrzucały skargi, ponieważ skarżący musieli udowodnić, że działania lub zaniechania władz bezpośrednio wpływają na ich sytuację prawną. Nowelizacja znosi ten wymóg, co znacząco ułatwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości i wzmacnia społeczną kontrolę nad polityką ochrony powietrza.
Nowe przepisy określają także katalog podmiotów uprawnionych do składania skarg. Będą mogli to zrobić mieszkańcy danego obszaru, którego dotyczy program lub plan, przedsiębiorcy oraz inne podmioty prowadzące działalność na tym terenie od co najmniej dwóch lat, czy organizacje społeczne działające w obszarze ochrony powietrza lub zdrowia ludzi przez minimum 24 miesiące.
W przypadku uchwał przyjmowanych przez sejmiki województw termin na złożenie skargi wyniesie 6 miesięcy od ich ogłoszenia. Ograniczenie to nie dotyczy jednak sytuacji, gdy skarżący wykaże naruszenie swojego interesu prawnego – wówczas obowiązywać będą dotychczasowe zasady. Z kolei w przypadku bezczynności organów, czyli braku przyjęcia wymaganych dokumentów, skarga będzie mogła zostać wniesiona w dowolnym czasie.
Samorządy potrzebują elastyczności w rozwijaniu programów
Projekt odpowiada również na postulaty samorządów województw, które wskazywały na potrzebę większej elastyczności w realizacji programów ochrony powietrza. Nowelizacja wprowadza przepisy przejściowe obowiązujące do końca 2026 r., umożliwiające przyjmowanie uproszczonych aktualizacji obowiązujących programów. Dzięki temu możliwe będzie kontynuowanie rozpoczętych działań naprawczych oraz ich wzmocnienie bez konieczności opracowywania nowych, pełnych dokumentów.
Programy ochrony powietrza oraz plany działań krótkoterminowych są przygotowywane w sytuacjach przekroczenia norm jakości powietrza w danym regionie. Ich znaczenie jest kluczowe, ponieważ bezpośrednio wpływają na zdrowie i życie mieszkańców. Nowe regulacje mają sprawić, że proces ich tworzenia i wdrażania stanie się bardziej transparentny, a jednocześnie skuteczniejszy.
Ustawodawca wprowadził również mechanizmy ograniczające ryzyko nadużyć, takie jak wymóg minimalnego okresu działalności w przypadku firm i organizacji. Ma to zapobiegać tworzeniu podmiotów wyłącznie w celu składania skarg.
Przyjęte rozwiązania dostosowują polskie prawo do standardów Unii Europejskiej oraz wzmacniają system ochrony środowiska poprzez zwiększenie udziału społeczeństwa w procesach decyzyjnych. Nowe przepisy mają wejść w życie po 14 dniach od ich ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.
W ocenie projektodawców zmiany te mogą znacząco poprawić jakość opracowywania i realizacji programów ochrony powietrza, a także przyczynić się do skuteczniejszej walki z zanieczyszczeniem powietrza w Polsce.
Patrycja Rapacka, redaktor Gramwzielone.pl
patrycja.rapacka@gramwzielone.pl
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.
