Dyrektywa NIS2: Firmy z rynku OZE muszą przygotować się na nowe obowiązki

Dyrektywa NIS2 znacząco podnosi poprzeczkę w obszarze cyberbezpieczeństwa, a sektor odnawialnych źródeł energii znajduje się w centrum tych zmian. Rosnąca cyfryzacja OZE oraz ścisłe powiązania systemów IT, OT i IoT sprawiają, że zarządzanie ryzykiem cybernetycznym staje się nie tylko wymogiem regulacyjnym, ale kluczowym elementem ciągłości działania i bezpieczeństwa infrastruktury energetycznej.

Grudzień 2025 roku był momentem, w którym polski sektor energetyczny, a zwłaszcza segment odnawialnych źródeł energii (OZE), osiągnął pełną dojrzałość systemową. Łączna moc zainstalowana OZE w Polsce w 2025 r. przekroczyła 36 GW, stanowiąc blisko 49 proc. całkowitej mocy wytwórczej. Kluczową rolę odgrywa tu fotowoltaika (PV), której moc zbliża się do 25 GW.

Dynamiczny wzrost zdecentralizowanej energetyki, gdzie prosument staje się integralnym elementem Krajowego Systemu Elektroenergetycznego (KSE), podniósł kwestię cyberbezpieczeństwa do rangi zagrożenia egzystencjalnego. W 2025 r. rekordy generacji OZE, takie jak historyczny udział 44,6 proc. w miksie wytwarzania energii elektrycznej odnotowany w czerwcu, potwierdziły, że odnawialne źródła stają się filarem, a nie dodatkiem do polskiej energetyki.

REKLAMA

Konwergencja OZE i NIS2 na progu obowiązywania

W tym samym czasie, po upływie unijnego terminu transpozycji Dyrektywy NIS2 (w październiku 2024 r.), Polska weszła w ostateczną fazę legislacyjną. W październiku 2025 r. rząd przyjął projekt nowelizacji ustawy o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa (UKSC), kierując go do prac parlamentarnych. NIS2, wprowadzająca surowe kary i reżim zarządzania ryzykiem, nie jest już odległą perspektywą, lecz bezpośrednim i nieuchronnym wymogiem prawnym, który wejdzie w życie prawdopodobnie już w pierwszej połowie bieżącego roku.

Dla operatorów energetycznych i podmiotów z łańcucha dostaw OZE stawką jest nie tylko bezpieczeństwo operacyjne, ale także uniknięcie milionowych kar przewidzianych nową ustawą.

NIS2: status legislacyjny i implikacje na styczeń 2026 r.

NIS2: koniec czasu na przygotowania

Mimo opóźnienia względem terminu unijnego proces implementacji nabrał tempa. Przyjęcie projektu nowelizacji UKSC przez Radę Ministrów oznacza, że polskie przepisy wdrożeniowe NIS2 są już w decydującej fazie implementacji. W sektorze energetycznym dyrektywa NIS2 wprowadza dwa nowe rodzaje podmiotów, które będą musiały sprostać rygorystycznym wymogom:

1. Podmioty kluczowe (essential entities): zgodnie z unijnym mandatem obejmą m.in. operatorów systemów przesyłowych i dystrybucyjnych (OSP, OSD) oraz wytwórców energii (w tym duże farmy OZE).
2. Podmioty ważne (important entities): kategoria ta znacząco rozszerza katalog podmiotów objętych nadzorem na inne, mniejsze ogniwa łańcucha dostaw, w tym firmy zarządzające rozproszoną infrastrukturą OZE, dostawców kluczowych komponentów ICT i OT (operational technology) oraz dostawców usług utrzymania.

Kary: ryzyko jest realne

Nowelizacja UKSC wprowadza surowe sankcje finansowe:

• dla podmiotów kluczowych kara może sięgnąć 10 mln euro lub 2 proc. całkowitego światowego obrotu z poprzedniego roku obrotowego (w zależności od tego, która kwota jest wyższa),
• dla podmiotów ważnych kara to 7 mln euro lub 1,4 proc. obrotu.

Ponieważ ustawa ma wejść w życie w ciągu najbliższych miesięcy, po upływie vacatio legis, przedsiębiorstwa muszą działać natychmiast. Samoidentyfikacja i wdrożenie mechanizmów zarządzania ryzykiem nie są już zaleceniem, lecz działaniem wymaganym do uniknięcia bezpośredniej odpowiedzialności po wejściu w życie przepisów.

Kluczowe wymagania NIS2 – OZE w świetle cyberbezpieczeństwa

NIS2 narzuca środki techniczne i organizacyjne mające na celu zarządzanie ryzykiem, które są w pełni adekwatne do specyfiki sektora OZE, charakteryzującego się konwergencją systemów IT/OT/IoT (technologii informacyjnych, operacyjnych i internetu rzeczy).

A. Zarządzanie tożsamością i dostępem (Identity and Access Management – IGA)

W rozproszonej infrastrukturze OZE, gdzie tysiące punktów końcowych (inwerterów, liczników, stacji transformatorowych) oraz dziesiątki firm podwykonawczych mają dostęp do systemów zarządzających energią (np. SCADA, VPP), kontrola tożsamości jest fundamentem bezpieczeństwa.

REKLAMA

Obowiązki NIS2 w obszarze IGA:

• ścisła kontrola dostępu: wprowadzenie polityk Zero Trust i zasad najmniejszych uprawnień,
• weryfikacja tożsamości: wymóg stosowania uwierzytelniania wieloskładnikowego (MFA), zwłaszcza dla użytkowników z uprawnieniami administracyjnymi,
• łańcuch dostaw: kontrola dostępu zewnętrznych serwisantów i podwykonawców do systemów OT.

W tym kontekście kluczowe stają się rozwiązania umożliwiające automatyzację zarządzania oraz audyt uprawnień, które pozwalają ograniczyć ryzyko wynikające z przestarzałych lub nadmiarowych dostępów – co bezpośrednio wpisuje się w cele NIS2 w obszarze higieny cybernetycznej.

B. Obowiązek zgłaszania incydentów (24/72)

Zgodnie z projektem nowelizacji UKSC podmioty kluczowe i ważne z sektora energetycznego będą musiały zgłaszać incydenty poważne do właściwych zespołów CSIRT sektorowych z zachowaniem bardzo krótkich terminów:

1. Wczesne ostrzeżenie: 24 godziny od momentu wykrycia incydentu poważnego,
2. Pełne zgłoszenie: 72 godziny od wykrycia,
3. Raport końcowy: 1 miesiąc po zakończeniu obsługi incydentu.

Wymaga to stworzenia gotowych, przetestowanych i zautomatyzowanych procedur monitorowania oraz komunikacji.

Podsumowanie: wyścig z czasem

Przekroczenie terminu unijnej transpozycji oraz wejście polskiej nowelizacji UKSC w ostateczną fazę legislacyjną oznacza, że sektor OZE ma obecnie ostatnią chwilę na wdrożenie kompleksowych rozwiązań zgodnościowych.

NIS2 uderza w samo serce zarządzania systemami, wymagając przejrzystości, audytowalności i aktywnego zarządzania ryzykiem. Firma, która w styczniu 2026 r. nie rozpoczęła szczegółowego mapowania swoich systemów IT/OT/IoT oraz nie wdrożyła polityk IGA, jest w strefie wysokiego ryzyka.

Działania do podjęcia natychmiast:

1. Samoidentyfikacja: ostateczne ustalenie, czy firma jest podmiotem kluczowym czy ważnym,
2. Gap analysis: przeprowadzenie analizy luk między obecnym stanem cyberbezpieczeństwa a wymogami nowej UKSC/NIS2,
3. Wdrożenie IGA/MFA: priorytetowe zabezpieczenie tożsamości i dostępu, zwłaszcza w systemach OT zarządzających produkcją energii.

NIS2 jest już de facto prawem czekającym tylko na finalną publikację w Dzienniku Ustaw. Pasywna postawa staje się nieodpowiedzialnym hazardem wobec potencjalnych, wielomilionowych kar.

Rafał Barański, CEO braf.tech – ekspert w dziedzinie cyberbezpieczeństwa i systemów IGA/IAM

© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy Gramwzielone.pl Sp. z o.o.