Co rząd zrobił dla prosumentów? Ministerstwo odpowiada
Zbliżające się przyszłoroczne wybory to okazja do podsumowań. Jednego z nich dokonała wiceminister klimatu i środowiska Urszula Zielińska, wskazując, co do tej pory zrobił jej resort, aby wesprzeć prosumentów.
Przyszłoroczne wybory parlamentarne skłaniają do podsumowania dotychczasowych, dwuipółletnich rządów Donalda Tuska i jego gabinetu. Co przez ten czas zrobiono dla prosumentów? Jak wsparto inwestycje w magazyny energii? Odpowiedzi na interpelację posła Marcina Józefaciuka (niezrzeszonego, który startował z listy Koalicji Obywatelskiej) udzieliła wiceminister klimatu i środowiska Urszula Zielińska.
Minister w zakresie prosumentów lokatorskich podkreśla rolę zdjęcia obowiązku umiejscowienia mikroinstalacji na budynku. Umożliwiło to ulokowanie fotowoltaiki na gruncie lub wiacie parkingowej. Dodatkowo rząd umożliwił przyłączenie instalacji za licznikiem nieruchomości wspólnej – wcześniej była to część wspólna budynku. Tym samym może znaleźć się np. w garażu, który formalnie jest częścią tej samej nieruchomości, lub w liczniku wykorzystywanym na potrzeby oświetlenia zewnętrznego.
Resort klimatu rozszerzył również katalog celów, na które można przeznaczyć środki depozytu prosumenckiego, o przedsięwzięcia służące poprawie efektywności energetycznej.
Podstawą prawną do powyższych zmian była ustawa z dnia 9 października 2025 r. o zmianie ustawy o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych oraz niektórych innych ustaw.
Urszula Zielińska wskazała też na regulacje, które wsparły prosumenta wirtualnego. Dzięki zmianom możliwe jest rozliczanie energii z instalacji w innej lokalizacji niż punkt poboru. Obecnie prosument wirtualny może działać tylko w obrębie jednego operatora systemu dystrybucyjnego (OSD). Pełna swoboda w tym zakresie będzie możliwa dopiero po wdrożeniu Centralnego Systemu Informacji Rynku Energii (CSIRE).
Mój Prąd
Wiceminister klimatu i środowiska wspomina również o wsparciu dla prosumenta w ramach programu Mój Prąd, który nazywa „głównym instrumentem wsparcia mikroinstalacji PV, który sfinansował setki tysięcy instalacji prosumenckich”. Nie precyzuje jednak przybliżonej liczby. Łączny budżet programu wyniósł 1,85 mld zł i został zasilony w dwóch transzach (1,25 mld zł i 0,6 mld zł) z unijnych środków programu FEnIKS 2021-2027.
W ramach programu prosumenci mogli skorzystać z dofinansowania do 50 proc. kosztów kwalifikowanych. Wsparcie wynosiło do 16 tys. zł na magazyn energii i do 5 tys. zł na magazyn ciepła. Prosumenci mogli też uzyskać dodatkowe wsparcie m.in. dla falowników hybrydowych i systemów zarządzania energią.
Dodatkowo właściciele domów jednorodzinnych mogą odliczyć od dochodu udokumentowane wydatki na poprawę efektywności energetycznej budynku, w czym zawierają się instalacje fotowoltaiczne. Limit to 53 tys. zł dla pojedynczej osoby lub 106 tys. zł dla małżonków.
Urszula Zielińska wspomina też o roli decyzji, która weszła w życie 1 sierpnia 2024 r. i postawiła warunek posiadania przez prosumenta magazynu energii, by ten mógł się rozliczać w systemie net-billing.
Co po Moim Prądzie?
Po zakończeniu programu Mój Prąd rząd w ramach środków z Krajowego Programu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) wsparł tegoroczny program o budżecie 335 mln zł – „Dofinansowanie przydomowych magazynów energii”. 19 czerwca zakończył się drugi nabór, o budżecie 105 mln zł, „stanowiący instrument przejściowy pomiędzy kolejnymi programami wsparcia”. Program umożliwia uzyskanie refinansowania kosztów poniesionych na mikroinstalacje OZE i magazyny energii.
Resort klimatu wraz z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) pracuje nad nową formułą programu, który ma być finansowany z Funduszu Modernizacyjnego (alokacja ok. 1 mld zł). Start nowej edycji planowany jest na wrzesień bieżącego roku. Będą mogli z niego skorzystać nie tylko prosumenci rozliczający się w trybie net-billing, ale również właściciele starszych mikroinstalacji zgłoszonych do przyłączenia przed 1 kwietnia 2022 r. i objętych net-meteringiem.
Dodatkowo prosumenci mogą skorzystać z ulgi termomodernizacyjnej umożliwiającej odliczenie od podatku inwestycji w instalacje fotowoltaiczne i magazyny energii (53 tys. zł od podatnika lub 106 tys. zł w przypadku małżonków). Na łamach portalu Gramwzielone.pl można przeczytać, jak nie stracić prawa do skorzystania z ulgi termomodernizacyjnej przy budowie nowego domu. Ważne jest, by przestrzegać pewnej jednej ważnej zasady.
Wsparcie magazynów energii
Znaczenie roli magazynów energii dla transformacji energetycznej zostało już podkreślone w interpelacji posła Józefaciuka. Urszula Zielińska deklaruje, że zmiany przepisów upraszczających procedurę przyłączania magazynów energii oraz instalacji jednostek o większej pojemności – bez konieczności przechodzenia pełnej procedury przyłączeniowej – są obecnie na etapie planowania. Projektowane zmiany są zawarte w projekcie ustawy UD 332, który został wpisany do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów.
Według propozycji resortu klimatu moc magazynu nie byłaby doliczana do mocy mikroinstalacji, o ile nie byłaby 2,2-krotnie większa. Dodatkowo sama moc wprowadzana do sieci nie mogłaby być większa niż moc mikroinstalacji. Obecnie, jeżeli moc magazynu przekracza moc mikroinstalacji, to przyłączenie mikroinstalacji do sieci odbywa się na bazie umowy o przyłączenia do sieci.
Minister Zielińska wspomina o priorytecie obecnego rządu, jakim jest zwiększenie przydomowych magazynów energii z 50 tys. do 200 tys. do końca 2027 roku. Do końca 2025 r., zainstalowano 112 tys. przydomowych magazynów energii. Zdaniem Urszuli Zielińskiej, oznacza to, że cel może być zrealizowany do końca 2026 r.
O rekordowym przyroście magazynów energii w ubiegłym roku pisała redakcja Gramwzielone.pl. Według danych Agencji Rynku Energii na koniec poprzedniego roku przyłączonych do sieci było 114 418 magazynów energii (nie tylko przydomowych, również wielkoskalowych) o łącznej mocy 2,337 GW i pojemności 8,85 GWh.
ARE w swoje zestawieniu wlicza nie tylko elektrochemiczne magazyny energii, ale również elektrownie szczytowo-pompowe. W ubiegłym roku w Polsce działało sześć takich obiektów o łącznej mocy ok. 1,7 GW i pojemności 7,8 GWh. Największą elektrownią szczytowo-pompową działającą w Polsce jest obiekt w Żarnowcu o mocy 716 MW i pojemności 3,6 GWh.
Kolejne kroki
Oprócz zmian wspomnianych przez minister Zielińską w odpowiedzi na interpelację poselską, są też takie, które nie budzą entuzjazmu branży magazynów energii – i które nie były przedmiotem odpowiedzi ministerstwa. Ministerstwo Rozwoju i Technologii pracuje nad zmianami w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, które określają też zasady instalowania magazynów energii. Projekt z 13 maja 2026 roku zawiera niekorzystne zmiany dla branży fotowoltaicznej i magazynów energii.
– To jest zły dokument, delikatnie mówiąc wadliwy i sprzeczny w niektórych obszarach z dyrektywą unijną, którą ma implementować – powiedział Maciej Borowiak, prezes Stowarzyszenia Branży Fotowoltaicznej i Magazynowania Energii (SBFiME), w rozmowie z Gramwzielone.pl.
Rozmówca redakcji krytykował m.in. zakaz wykorzystania magazynów energii w blokach oraz limit (600 kWh) pojemności magazynowania energii przypadający na jedną strefę pożarową.
Kontrowersje budzi też projekt zupełnie innego rozporządzenia – tym razem przygotowanego przez Ministerstwo Energii – zmieniającego funkcjonowanie instalacji fotowoltaicznych i magazynów energii. Według dokumentu prosumenci będą musieli m.in. zapewnić operatorom sieci dostęp do miejsca instalacji urządzeń, a operatorzy będą mogli odłączyć mikroinstalację w określonych przypadkach. Więcej przeczytasz w artykule: Ministerstwo uderza w prosumentów. Operatorzy sieci przejmą kontrolę nad mikroinstalacjami.
Marcin Karwowski, redaktor Gramwzielone.pl
marcin.karwowski@gramwzielone.pl
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.
