Szykują się zmiany dla pomp ciepła. Nowe zasady już od 1 stycznia

Nadchodzą kolejne zmiany na rynku pomp ciepła. Już 1 stycznia 2027 r. wejdą w życie nowe ograniczenia dotyczące stosowanych w nich czynników chłodniczych. Czy właściciele urządzeń, które wykorzystują popularne dziś czynniki, mają powody do obaw?

Od przyszłego roku zmienią się zasady dotyczące części pomp ciepła i urządzeń klimatyzacyjnych sprzedawanych na rynku Unii Europejskiej. To efekt rozporządzenia F-gazowego, które stopniowo ogranicza możliwość wprowadzania do obrotu urządzeń wykorzystujących fluorowane gazy cieplarniane o wyższym współczynniku GWP.

Jak olejne ograniczenia będą wpływać na ofertę producentów, pracę instalatorów i kierunek rozwoju technologii oraz użytkowników tych popularnych urządzeń grzewczych?

REKLAMA

REKLAMA

Zmiany zaczną obowiązywać już 1 stycznia

Najbliższa istotna data to 1 stycznia 2027 r. Wtedy zaczną obowiązywać kolejne zakazy dotyczące wprowadzania do obrotu określonych urządzeń zawierających fluorowane gazy cieplarniane.

W przypadku pomp ciepła szczególnie istotne są przepisy dotyczące układów typu split powietrze–woda o mocy znamionowej do 12 kW. Od początku 2027 r. nie będzie można wprowadzać na rynek takich urządzeń, jeżeli zawierają F-gazy o GWP wynoszącym 150 lub więcej albo ich działanie jest od takich czynników zależne. Rozporządzenie przewiduje wyjątek, jeżeli zastosowanie czynnika o niższym GWP nie jest możliwe ze względów bezpieczeństwa w miejscu eksploatacji.

Podobne ograniczenie obejmie od tego samego dnia samodzielne pompy ciepła oraz część urządzeń monoblokowych o mocy do 12 kW wykorzystujących F-gazy o GWP wynoszącym co najmniej 150. W przypadku urządzeń o mocy powyżej 12 kW i do 50 kW również przewidziano od 2027 r. ograniczenie dotyczące F-gazów o GWP na poziomie co najmniej 150.

Oznacza to, że producenci będą musieli odpowiednio wcześniej dostosować swoje urządzenia do nowych wymagań.

R32 nie zniknie z dnia na dzień

Zmiany mogą być szczególnie istotne dla urządzeń wykorzystujących popularny czynnik R32, którego GWP wynosi 675. Jeszcze wyższy współczynnik ma stosowany wcześniej R410A. Nie oznacza to jednak, że od 1 stycznia 2027 r. wszystkie działające pompy ciepła na R32 czy R410A staną się nielegalne.

Unijne przepisy dotyczą przede wszystkim wprowadzania określonych nowych urządzeń do obrotu. Nie wprowadzają obowiązku wymiany sprawnej pompy tylko dlatego, że wykorzystuje ona czynnik, którego stosowanie jest ograniczane w nowych urządzeniach. Oznacza to, że właściciel działającej pompy ciepła nie powinien utożsamiać nowych regulacji z nakazem wymiany urządzenia.

Więcej o tym, co nowe przepisy oznaczają dla już zainstalowanych pomp na R32 i R410A, pisaliśmy w tym artykule.

Monoblok też musi spełnić nowe wymagania

W kontekście zmian, które zaczną obowiązywać w styczniu, istotne jest również to, że ograniczenia nie dotyczą wyłącznie pomp typu split.

Od 1 stycznia 2027 r. przepisy obejmą także określone samodzielne pompy ciepła i urządzenia monoblokowe wykorzystujące F-gazy o GWP równym lub wyższym niż 150. Ma to znaczenie dla rynku, ponieważ przejście z układów split na monoblok nie jest samo w sobie rozwiązaniem problemu regulacyjnego. Równie ważny pozostaje czynnik chłodniczy zastosowany w urządzeniu.

R290 zyskuje na znaczeniu

Kierunek zmian jest związany z odchodzeniem od fluorowanych czynników chłodniczych o wyższym GWP. Jednym z rozwiązań, które zyskują na znaczeniu, jest propan (czynnik R290).

REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA

Jego GWP jest bardzo niskie w porównaniu z popularnymi czynnikami stosowanymi w pompach ciepła. R290 nie jest F-gazem, a jego wykorzystanie pozwala producentom projektować urządzenia zgodne z kierunkiem unijnych regulacji.

Propan różni się zasadniczo od tradycyjnych, syntetycznych czynników chłodniczych (takich jak dawne HCFC czy powszechne dotąd HFC, np. R410A czy R134a). Choć jest doskonałym medium pod względem termodynamicznym i ekologicznym, jego kluczową cechą – stanowiącą największe wyzwanie w porównaniu do starszych rozwiązań – jest wysoka palność. Dlatego przejście na R290 wymaga odpowiedniego projektowania urządzeń oraz uwzględnienia wymagań dotyczących bezpieczeństwa podczas instalacji i serwisowania.

Na rynku dostępne są już pompy ciepła wykorzystujące ten czynnik, a kolejne zmiany regulacyjne zwiększają znaczenie takich rozwiązań.

To nie koniec zmian

1 stycznia 2027 r. nie będzie końcem zmian dotyczących F-gazów. Unijne rozporządzenie przewiduje dalsze ograniczenia rozłożone na kolejne lata.

Od 1 stycznia 2029 r. ograniczenia obejmą m.in. układy split powietrze–powietrze o mocy do 12 kW wykorzystujące F-gazy o GWP wynoszącym co najmniej 150. W tym samym roku przewidziano również kolejne wymagania dotyczące większych systemów split.

Jeszcze dalej idące ograniczenia zaplanowano na 2032 i 2035 r. W 2032 r. obejmą one m.in. kolejne urządzenia samodzielne o mocy do 12 kW, a w 2035 r. mają dotyczyć małych systemów split zawierających F-gazy, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach.

Co to oznacza dla kupujących pompę ciepła?

Dla osób planujących zakup pompy ciepła zmiany oznaczają przede wszystkim, że rodzaj czynnika chłodniczego będzie coraz ważniejszym parametrem urządzenia.

Nie chodzi wyłącznie o to, czy konkretny model jest dostępny w sprzedaży dzisiaj. Przy zakupie urządzenia, które ma pracować przez kilkanaście czy nawet kilkadziesiąt lat, znaczenie ma również perspektywa jego serwisowania oraz dostępności czynników chłodniczych.

Z punktu widzenia użytkowników istniejących pomp sytuacja jest inna. Nowe przepisy nie nakazują wymiany sprawnego urządzenia tylko dlatego, że pracuje ono na R32 czy innym ograniczanym czynnikiem. Zmiany będą przede wszystkim stopniowo zmieniać ofertę nowych urządzeń dostępnych na rynku.

Jak wskazuje SPIUG, transformacja rynku będzie postępować etapami. Dla producentów oznacza to konieczność dostosowywania kolejnych modeli do wymagań dotyczących czynników chłodniczych, a dla instalatorów i serwisantów – dostosowania się do technologii, które będą coraz częściej wykorzystywać czynniki naturalne.