Ciepło ze spalarni ma zostać uznane za odpadowe. To ważna zmiana dla ciepłownictwa
Część ciepła z instalacji termicznego przekształcania odpadów, czyli spalarni, ma zostać uznana za ciepło odpadowe. Taką zmianę definicji przygotowały dwa projekty jednocześnie: rządowy, opracowany w Ministerstwie Energii, i senacki, który w październiku rozpatrywały połączone komisje Senatu.
Jak informuje resort energii, jeśli Senat doprowadzi swój projekt do końca, zmiana w projekcie rządowym stanie się zbędna. 2 listopada w wykazie prac rządu pojawił się projekt ME o wsparciu transformacji ciepłownictwa, który przewiduje m.in. gwarancje pochodzenia dla ciepła odpadowego. Dla miast ze spalarniami to ważna sprawa, bo od 2045 r. status efektywnego systemu ciepłowniczego będzie przysługiwał tylko systemom opartym na OZE lub cieple odpadowym.
Dwie ścieżki legislacyjne
Zmiana definicji ciepła odpadowego znalazła się w projekcie ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu deregulacji w zakresie ciepła systemowego. Zakłada ona, że część ciepła wytworzonego w instalacjach termicznego przekształcania odpadów jest ciepłem odpadowym, pod warunkiem spełnienia kryterium z definicji spalarni odpadów w ustawie o odpadach. 5 października resort złożył wniosek o wpisanie projektu do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów.
Równolegle pracuje nad tym Senat. 12 października połączone komisje Klimatu i Środowiska, Ustawodawcza oraz Gospodarki Narodowej i Innowacyjności rozpatrywały senacki projekt nowelizacji Prawa energetycznego (druk senacki nr 800), który przewiduje taką samą zmianę definicji. Brali w tym udział przedstawiciele ME.
„W przypadku zakończenia procesu legislacyjnego rozpoczętego przez Senat RP, w projekcie ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu dokonania deregulacji w zakresie ciepła systemowego, uwzględnienie zmiany przedmiotowej definicji stanie się bezzasadne” – czytamy w odpowiedzi.
Projekt ME już w wykazie prac rządu
W poniedziałek, 2 listopada, w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pojawił się projekt Ministerstwa Energii o zmianie niektórych ustaw w celu wsparcia transformacji ciepłownictwa systemowego (UD495). Odpowiada za niego wiceminister Konrad Wojnarowski, a rząd ma go przyjąć w II kwartale 2027 r. Projekt powstał na podstawie prac zespołu do spraw transformacji ciepłownictwa i modelu rynku ciepła, który minister energii powołał w 2025 r.
Według opisu w wykazie projekt ma rozwiązać trzy problemy. Po pierwsze, ma umożliwić stosowanie tzw. piaskownicy regulacyjnej w ciepłownictwie systemowym, czyli odstępstw od przepisów dla innowacyjnych projektów, które pomogą np. uzyskać lub utrzymać status efektywnego systemu ciepłowniczego. Po drugie, wprowadzić gwarancje pochodzenia dla ciepła odpadowego, które mają wspierać inwestycje w odzysk ciepła z procesów technologicznych. Po trzecie, jednoznacznie dopuścić w Prawie wodnym wykorzystanie wód powierzchniowych jako dolnego źródła ciepła dla wielkoskalowych pomp ciepła.
Dlaczego definicja ma znaczenie?
Powody zmiany Ministerstwo Energii wyjaśniało już w lipcu, odpowiadając na interpelację posła Macieja Koniecznego. Obecna definicja w Prawie energetycznym mówi o niemożliwym do uniknięcia cieple, które powstaje jako produkt uboczny w instalacjach przemysłowych, wytwórczych lub w sektorze usług i bez dostępu do sieci ciepłowniczej rozproszyłoby się w powietrzu lub wodzie. Według resortu przedsiębiorstwa ciepłownicze zgłaszały wątpliwości, czy ciepło wytworzone ze specyficznego paliwa, jakim są odpady komunalne, mieści się w tej definicji.
Od tego zależy status efektywnego systemu ciepłowniczego. Zgodnie z unijną dyrektywą o efektywności energetycznej od 1 stycznia 2045 r. taki status będzie przysługiwał wyłącznie systemom wykorzystującym ciepło z OZE lub ciepło odpadowe. Według ME uznanie ciepła ze spalarni za odpadowe mogłoby pomóc systemom ciepłowniczym, do których trafia, w uzyskaniu tego statusu.
Ciepło odpadowe: 3 PJ w 2030 r., 10 PJ w 2040 r.
Szerzej o cieple odpadowym resort pisał we wrześniowym stanowisku. Według zaktualizowanego Krajowego planu w dziedzinie energii i klimatu (KPEiK) źródła ciepła odpadowego mogą w 2030 r. dostarczać do 3 PJ ciepła systemowego, czyli 1,1–1,2 proc. krajowej produkcji. W 2040 r. ma to być do 10 PJ, czyli 4,2–4,7 proc. Wartość 10 PJ w 2040 r. jest też jednym z kluczowych wskaźników projektu „Strategii transformacji ciepłownictwa do 2040 r.”.
Według ministerstwa duży potencjał mają centra danych. Powołując się na analizy Polskiego Związku Centrów Danych, resort podaje, że moc działających w Polsce centrów danych wynosi ok. 200 MW, a w 2030 r. może sięgnąć 500 MW. Potencjał odzysku ciepła z centrów danych szacowany jest do 2030 r. na ok. 19,7 tys. TJ rocznie, co mogłoby pokryć ponad 7 proc. krajowego zapotrzebowania na ciepło sieciowe.
Barierami są jednak finansowanie i dostęp do sieci. Ciepło odpadowe jest często dostępne w niższej temperaturze niż ta, przy której pracuje wiele systemów ciepłowniczych, więc wymaga np. pomp ciepła. Znaczenie mają też odległość od sieci, moc źródła i ciągłość dostaw.
Wsparciem ma być przygotowany przez NFOŚiGW Fundusz transformacji ciepłownictwa z budżetem 3 mld zł na lata 2026–2030, obejmujący m.in. wykorzystanie ciepła odpadowego.
Spalarnie chcą być częścią transformacji ciepłownictwa
Zmiana definicji to jeden z najważniejszych postulatów branży termicznego przekształcania odpadów. Podczas niedawnego forum NFOŚiGW jej przedstawiciele przekonywali, że w krajach takich jak Francja, Niemcy czy Austria ciepło ze spalarni jest uznawane za ciepło odpadowe. Wskazywali też, że ciepło ze spalania ok. 5 mln t odpadów rocznie mogłoby pokryć blisko 9 proc. zapotrzebowania na ciepło sieciowe w Polsce.
Z ciepła spalarni korzystają już m.in. samorządy, np. w Koninie, gdzie miejska spalarnia sprzedaje ciepło na podstawie taryfy zatwierdzanej przez URE.
Patrycja Rapacka
patrycja.rapacka@gramwzielone.pl
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.
Obserwuj nas w Google News
