Jak prawidłowo ustawić termostat na grzejniku? Co oznaczają cyfry na pokrętle?

Gdy w mieszkaniu robi się chłodno, większość osób sięga po pokrętło na kaloryferze i przekręca je na wyższą cyfrę. Niewiele osób wie jednak, że oznaczenia na głowicy termostatycznej odpowiadają określonym temperaturom w pomieszczeniu, a ustawienie pokrętła na maksimum wcale nie przyspiesza ogrzewania. Jak działa ten mechanizm, co oznaczają poszczególne cyfry i jak korzystać z termostatu, żeby zachować komfort cieplny i nie przepłacać za ogrzewanie?

Jak działa termostat na grzejniku?

Klasyczny, mechaniczny termostat grzejnikowy składa się z głowicy termostatycznej z czujnikiem temperatury oraz korpusu zaworu z trzpieniem regulacyjnym. Głowica to widoczne pokrętło z naniesioną skalą cyfr. W jej wnętrzu znajduje się element czujnikowy, najczęściej wypełniony cieczą lub gazem, który reaguje na zmiany temperatury otoczenia.

REKLAMA

REKLAMA

Jak wyjaśnia Danfoss w dokumentacji technicznej swoich głowic termostatycznych, wraz ze wzrostem temperatury substancja w czujniku zwiększa objętość. Powoduje to przesunięcie mechanizmu, który naciska na trzpień zaworu i ogranicza przepływ gorącej wody przez grzejnik. Gdy temperatura w pomieszczeniu spada, proces przebiega odwrotnie, a zawór zwiększa przepływ wody grzewczej.

Oznacza to, że termostat nie tylko pozwala ręcznie regulować intensywność ogrzewania, ale również samoczynnie reaguje na zmiany temperatury. Po osiągnięciu wartości ustawionej na głowicy ogranicza dopływ wody do grzejnika. Nie trzeba więc stale kontrolować pokrętła ani zakładać, że grzejnik powinien przez cały czas pozostawać gorący.

Co oznaczają cyfry na głowicy termostatycznej?

Tradycyjne głowice termostatyczne mają zazwyczaj skalę od 1 do 5. Cyfry nie oznaczają mocy grzejnika ani szybkości jego nagrzewania, lecz odpowiadają orientacyjnym temperaturom, które użytkownik chce utrzymać w pomieszczeniu.

W przypadku głowic Viessmann V Standard i V Komfort producent podaje następujące wartości:

Podobną skalę można znaleźć w dokumentacji wybranych głowic Danfoss, m.in. serii RAW. Nie jest to jednak uniwersalny przelicznik dla wszystkich urządzeń. Przykładowo głowice Danfoss Aero mają inną charakterystykę nastaw, dlatego przed regulacją warto sprawdzić instrukcję konkretnego modelu.

Podane temperatury są orientacyjne. Rzeczywisty efekt zależy m.in. od miejsca montażu głowicy, warunków panujących w pomieszczeniu i parametrów instalacji. Danfoss zaleca sprawdzenie temperatury termometrem pokojowym po dokonaniu nastawy i w razie potrzeby skorygowanie ustawienia pokrętła.

Na głowicach może znajdować się również symbol płatka śniegu. Oznacza on ustawienie ochrony przeciwzamrożeniowej. Nie służy ono do zapewnienia komfortowej temperatury w mieszkaniu, lecz do ograniczenia ryzyka zamarznięcia wody w instalacji grzewczej podczas silnych mrozów. Niektóre modele mają także pozycję 0, która może oznaczać całkowite zamknięcie zaworu.

Jaka temperatura powinna panować w poszczególnych pomieszczeniach?

Nie wszystkie pomieszczenia w mieszkaniu wymagają takiej samej temperatury. Inne warunki będą odpowiednie w sypialni, a inne w łazience czy pokoju dziennym.

Viessmann wskazuje następujące orientacyjne wartości, którymi można kierować się podczas regulacji ogrzewania:

• pokój dzienny – 20–22°C,
• sypialnia – 16–18°C,
• przedpokój i kuchnia – około 18°C,
• pokój dziecięcy – około 22°C,
• łazienka – 23–24°C.

Są to wartości wskazówkowe, a nie obowiązkowe nastawy dla każdego gospodarstwa domowego. Odczuwanie ciepła jest indywidualne i zależy również od wilgotności powietrza, aktywności mieszkańców czy właściwości budynku.

Warto pamiętać, że nie ma potrzeby utrzymywania identycznej temperatury we wszystkich pomieszczeniach. W sypialni można ustawić niższą wartość niż w pokoju dziennym, a w rzadziej używanych pomieszczeniach ograniczyć ogrzewanie. Należy jednak unikać nadmiernego wychładzania mieszkania, które może sprzyjać zawilgoceniu i rozwojowi pleśni.

Jeden stopień mniej to niższe rachunki

Obniżenie temperatury w mieszkaniu nawet o 1°C może przynieść zauważalne oszczędności. Według danych przytaczanych przez Viessmanna zmniejszenie temperatury o jeden stopień we wszystkich pomieszczeniach może ograniczyć koszty ogrzewania nawet o 6 proc. Dotyczy to przede wszystkim starszych budynków, a rzeczywisty efekt zależy od charakterystyki obiektu i instalacji.

Temperaturę można obniżać również podczas krótszej nieobecności, np. w czasie dnia pracy lub weekendowego wyjazdu. Producenci wskazują, że w takich sytuacjach warto dostosować ustawienia ogrzewania do temperatury zewnętrznej. Nie zawsze opłaca się całkowicie wyłączać ogrzewanie, szczególnie w chłodniejszych okresach.

REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA

W przypadku dłuższej nieobecności warto uwzględnić również ryzyko nadmiernego wychłodzenia budynku i zawilgocenia pomieszczeń. Nie ma jednej uniwersalnej temperatury obniżonej, która będzie odpowiednia dla każdego mieszkania.

Ustawienie na maksimum nie przyspieszy ogrzewania

Częstym błędem jest przekręcanie pokrętła na maksymalną wartość w nadziei, że pomieszczenie szybciej się nagrzeje. Termostat nie działa jednak jak pedał gazu. Ustawienie wyższej cyfry nie zwiększa tempa ogrzewania, lecz podnosi temperaturę, do której ma dążyć system.

Najlepiej od razu ustawić głowicę na wartość odpowiadającą oczekiwanej temperaturze. Czujnik będzie wtedy samoczynnie regulował przepływ wody grzewczej, ograniczając go po osiągnięciu odpowiednich warunków.

Jeśli pokrętło zostanie ustawione zbyt wysoko, grzejnik może nadal dostarczać ciepło, a pomieszczenie będzie się przegrzewać. Według Viessmanna częstą reakcją mieszkańców jest wtedy otwieranie okien lub drzwi, przez co część energii cieplnej zostaje bezpowrotnie utracona.

Nie zasłaniaj głowicy termostatycznej

Zdarza się, że mimo prawidłowego ustawienia termostatu w pomieszczeniu nie udaje się osiągnąć oczekiwanej temperatury. Jedną z możliwych przyczyn jest zasłonięcie głowicy przez firany, zasłony lub meble.

Jeśli ciepłe powietrze nie może swobodnie przepływać wokół głowicy, gromadzi się w jej pobliżu. Czujnik odczytuje wtedy temperaturę wyższą niż rzeczywista temperatura w pomieszczeniu i ogranicza dopływ wody grzewczej, zanim całe wnętrze zdąży się nagrzać.

Na działanie termostatu mogą wpływać również wnęki grzejnikowe oraz zbyt mała odległość między parapetem a głowicą. Danfoss zwraca uwagę także na znaczenie prawidłowego montażu. Głowice z czujnikiem wbudowanym powinny być instalowane poziomo, aby powietrze mogło swobodnie opływać element pomiarowy. Montaż pionowy może powodować zakłócenia od ciepła oddawanego przez korpus zaworu i rurę przyłączeniową.

W przypadku grzejników zasłoniętych zasłonami lub narażonych na przeciągi rozwiązaniem może być zastosowanie głowicy z czujnikiem wyniesionym. Czujnik można wtedy umieścić w miejscu, w którym będzie prawidłowo mierzył temperaturę powietrza w pomieszczeniu.

Odwrotny problem powodują stałe przeciągi. Jeśli zimne powietrze bezpośrednio wychładza głowicę, czujnik może reagować tak, jakby w całym pomieszczeniu było zbyt zimno. W efekcie zawór zwiększa przepływ wody grzewczej.

Jak ustawić termostat podczas wietrzenia?

Wietrzenie mieszkania jest konieczne, ale zimą warto robić to w sposób, który nie powoduje niepotrzebnych strat ciepła. Eksperci zalecają krótkie, intensywne wietrzenie przy szeroko otwartych oknach zamiast pozostawiania ich uchylonych przez długi czas.

Podczas wietrzenia warto ograniczyć ogrzewanie. W przeciwnym razie zimne powietrze może wychładzać czujnik głowicy termostatycznej, powodując zwiększenie przepływu wody przez grzejnik. Po zamknięciu okien można przywrócić wcześniejszą nastawę.

Takie rozwiązanie pozwala sprawnie wymienić powietrze bez niepotrzebnego wychładzania całego mieszkania i nadmiernego zużycia energii.

Dlaczego grzejnik nie grzeje mimo ustawienia na maksimum?

Jeśli grzejnik pozostaje zimny lub ogrzewa pomieszczenie zbyt słabo mimo ustawienia głowicy na wysoką wartość, przyczyną nie musi być sam termostat. Problem może wynikać z zapowietrzenia grzejnika, zablokowania trzpienia zaworu, nieprawidłowego działania instalacji albo zbyt niskiej temperatury wody grzewczej.

W takiej sytuacji warto najpierw sprawdzić, czy problem dotyczy jednego grzejnika, czy całej instalacji. Jeżeli pozostałe grzejniki działają prawidłowo, a jeden nie reaguje na zmianę ustawienia, możliwa jest usterka zaworu lub głowicy. Nie należy jednak na siłę wciskać ani wyciągać trzpienia. W razie wątpliwości lepiej skorzystać z pomocy instalatora.

Prawidłowe korzystanie z termostatów nie wymaga skomplikowanych czynności. Wystarczy dobrać nastawę do przeznaczenia pomieszczenia, nie zasłaniać głowicy i pamiętać, że wyższa cyfra nie oznacza szybszego ogrzewania. To proste zasady, które pomagają utrzymać komfort cieplny i ograniczyć niepotrzebne zużycie energii.