Sektor OZE dynamicznie rośnie, ale nie przekłada się to na nowe miejsca pracy

Choć sektor odnawialnych źródeł energii na świecie bije kolejne rekordy inwestycji, tempo tworzenia nowych miejsc pracy w globalnej branży OZE wyraźnie zwalnia. A to grozi pogłębieniem nierówności między poszczególnymi regionami świata.

Jak wynika z najnowszego raportu „Energia odnawialna i miejsca pracy – Roczny przegląd 2025” przygotowanego wspólnie przez Międzynarodową Agencję Energii Odnawialnej (IRENA) i Międzynarodową Organizację Pracy (MOP), liczba zatrudnionych w branży odnawialnych źródeł energii na całym świecie wzrosła w 2024 r. jedynie o 2,3 proc., osiągając poziom 16,6 mln osób.

Zdaniem autorów dokumentu przyczyną spowolnienia wzrostu liczby zatrudnionych w energetyce odnawialnej  są nie tylko napięcia geopolityczne i gospodarcze, lecz także rosnąca automatyzacja oraz koncentracja produkcji w wybranych regionach świata.

REKLAMA

Chiny na czele, Europa w stagnacji

Raport wskazuje, że zielona transformacja nie przebiega równomiernie. Chiny pozostają bezkonkurencyjne zarówno pod względem produkcji, jak i liczby miejsc pracy w sektorze OZE.

Jak wyliczają IRENA i MOP, w 2024 r. w Chinach powstało około 7,3 mln miejsc pracy związanych z odnawialnymi źródłami energii, co odpowiada niemal 44 proc. globalnego zatrudnienia w tym sektorze. Sukces ten opiera się na rozbudowanych, zintegrowanych łańcuchach dostaw, które pozwalają oferować produkty z zakresu OZE po wyjątkowo konkurencyjnych cenach.

Unia Europejska utrzymała poziom zatrudnienia z poprzedniego roku – około 1,8 mln miejsc pracy, co wskazuje na stagnację w tym obszarze – i to mimo ambitnych celów klimatycznych Wspólnoty. W Brazylii liczba zatrudnionych sięgnęła 1,4 mln, natomiast Indie i Stany Zjednoczone zanotowały umiarkowany wzrost zatrudnienia w sektorze OZE – z 1 mln do odpowiednio: 1,3 mln i 1,1 mln zatrudnionych.

Fotowoltaika liderem rynku pracy

Jak wynika z raportu, najwięcej miejsc pracy w globalnym sektorze energetyki odnawialnej oferuje obecnie branża fotowoltaiczna. Dynamiczny rozwój inwestycji i fabryk komponentów elektrowni fotowoltaicznych sprawił, że w 2024 r. sektor PV zatrudniał na całym świecie 7,3 mln osób. Aż trzy czwarte tych miejsc pracy znajdowało się w Azji, z czego większość – w Chinach.

Na kolejnych miejscach znalazły się biopaliwa (2,6 mln miejsc pracy), energetyka wodna (2,3 mln) oraz energetyka wiatrowa (1,9 mln). Choć liczby robią wrażenie, autorzy raportu podkreślają, że sama skala zatrudnienia nie mówi wszystkiego o jakości i dostępności pracy w zielonej gospodarce.

IRENA ostrzega przed nierównomiernym rozwojem

Francesco La Camera, dyrektor generalny IRENA, podkreśla, że sama ekspansja technologii nie wystarczy, aby rozwijać rynek pracy w globalnym sektorze OZE.

– Sektor energii odnawialnej dynamicznie się rozwija, ale ludzki wymiar tego sukcesu jest równie ważny, jak wymiar technologiczny – zaznacza.

Jego zdaniem rządy muszą postawić ludzi w centrum polityki energetycznej, wspierając krajową produkcję, inwestycje oraz rozwój wykwalifikowanej siły roboczej. La Camera ostrzega również przed skutkami nierównomiernego rozwoju: – Geograficzna nierównowaga wzrostu zatrudnienia przypomina nam o konieczności powrotu na właściwe tory współpracy międzynarodowej.

REKLAMA

Sprawiedliwa transformacja to nie tylko klimat

Jednym z kluczowych wniosków raportu jest potrzeba większej inkluzywności. Kobiety oraz osoby z niepełnosprawnościami wciąż są niedostatecznie reprezentowane w sektorze odnawialnych źródeł energii, mimo posiadanych kompetencji i doświadczenia.

Dyrektor generalny MOP Gilbert F. Houngbo zwraca uwagę, że transformacja energetyczna musi opierać się na godności i równości szans.

– W miarę, jak kraje zwiększają inwestycje w energię odnawialną i tworzą nowe miejsca pracy, spoczywa na nas szczególna odpowiedzialność za zapewnienie, że dostępność dla osób z niepełnosprawnościami jest uwzględniana na każdym etapie projektowania i wdrażania polityki zatrudnienia – podkreśla.

Houngbo zaznacza, że potrzebne są otwarte systemy szkoleń, inkluzywne praktyki rekrutacyjne oraz miejsca pracy dostosowane do zróżnicowanych potrzeb pracowników. Jego zdaniem integracja osób z niepełnosprawnościami to nie tylko kwestia sprawiedliwości społecznej, ale również warunek budowy odpornych rynków pracy.

Rola państwa kluczowa dla przyszłości rynku pracy

Autorzy raportu apelują o silniejsze zaangażowanie państw w kształtowaniu krajowych łańcuchów dostaw, polityki przemysłowej oraz systemów edukacyjnych. Tylko trwałe, inkluzywne ramy polityczne mogą sprawić, że transformacja energetyczna przełoży się na realne korzyści społeczne – zaznacza IRENA.

Zmiana przestarzałych norm kulturowych, eliminacja dyskryminacji i aktywne włączanie marginalizowanych grup mają – według raportu – kluczowe znaczenie dla powodzenia zielonej transformacji. Bez sprawiedliwej i inkluzywnej polityki nawet najszybszy rozwój zielonych technologii nie zagwarantuje bowiem trwałego poparcia społecznego dla transformacji energetycznej.

Swój raport IRENA i MOP podsumowują w krótkim filmie dostępnym poniżej:

.