Dezinformacja na temat pomp ciepła na celowniku ministerstwa

Ministerstwo Klimatu i Środowiska wskazuje, że narastająca skala dezinformacji dotyczącej technologii niskoemisyjnych, w tym pomp ciepła, stanowi jedno z istotnych wyzwań dla modernizacji systemu ogrzewania w Polsce. Zjawisko to wpływa na tempo poprawy jakości powietrza oraz na bezpieczeństwo energetyczne kraju. Resort zapowiada zmiany w programie Czyste Powietrze, które mają zwiększyć ochronę beneficjentów oraz podnieść jakość urządzeń i usług finansowanych ze środków publicznych.

W siedzibie resortu odbyło się spotkanie prasowe połączone z sesją ekspercką pod nazwą „DezInfoRADAR: fakty i mity na temat pomp ciepła”. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele administracji publicznej, organizacji społecznych oraz środowisk branżowych, które bezpośrednio odczuwają skutki rozpowszechniania nieprawdziwych informacji.

Spotkanie administracji, ekspertów i branży

W wydarzeniu udział wziął wiceminister Krzysztof Bolesta, a także reprezentanci m.in. Departamentu Edukacji i Komunikacji, Departamentu Ochrony Powietrza i Negocjacji Klimatycznych oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Obecni byli również instalatorzy, audytorzy energetyczni, doradcy oraz użytkownicy pomp ciepła.

REKLAMA

Podczas spotkania analizowano mechanizmy kampanii dezinformacyjnych, które – według przedstawionych analiz – oddziałują na sektor ciepłowniczy i budownictwo, spowalniając procesy modernizacyjne oraz wpływając na decyzje inwestycyjne gospodarstw domowych.

Głos ekspertów, praktyków i użytkowników

Podczas spotkania zaprezentowano trzy uzupełniające się perspektywy, przedstawione przez specjalistów zajmujących się analizą informacji, technologią oraz transformacją energetyczną.

Marcin Kostecki, redaktor naczelny portalu Demagog.org.pl, omówił najczęściej występujące narracje i techniki dezinformacyjne, wskazując na treści syntetyczne, w tym generowane przy użyciu narzędzi sztucznej inteligencji, selektywne nagłaśnianie pojedynczych błędów oraz przekazy dotyczące rzekomego przymusu unijnego i nieskuteczności pomp ciepła.

Do rozpowszechnianych mitów odniósł się Marek Miara, dr inżynier i międzynarodowy ekspert w dziedzinie pomp ciepła, który – odwołując się do danych z krajów o chłodniejszym klimacie – wskazywał, że prawidłowo dobrane i zainstalowane urządzenia działają efektywnie także przy niskich temperaturach oraz w starszych budynkach. Podkreślał, że problemy eksploatacyjne wynikają głównie z błędów projektowych i montażowych.

REKLAMA

Z kolei Marcin Popkiewicz, analityk megatrendów i dziennikarz, umiejscowił te ustalenia w szerszym kontekście, wskazując, że pompy ciepła są istotnym elementem transformacji ciepłownictwa w Polsce, sprzyjającym bezpieczeństwu energetycznemu i poprawie jakości powietrza, pod warunkiem istnienia stabilnych ram regulacyjnych i spójnej polityki energetycznej.

Wypowiedzi praktyków obecnych na spotkaniu wskazywały, że nagłaśniane w mediach przypadki wysokich rachunków lub nieskutecznego działania instalacji nie są reprezentatywne dla większości użytkowników. Zwracano uwagę, że źródłem trudnych sytuacji były często instalacje niskiej jakości, realizowane bez odpowiedniego przygotowania technicznego budynków oraz z wykorzystaniem urządzeń niespełniających wysokich standardów.

Instalatorzy, audytorzy, doradcy i użytkownicy podkreślali, że do powstania problemów po stronie beneficjentów przyczyniły się nieuczciwe praktyki części firm, w tym wykorzystywanie mechanizmów wysokiego prefinansowania w programie Czyste Powietrze.

Zapowiadane zmiany i działania resortu

Wiceminister Krzysztof Bolesta poinformował, że resort prowadzi prace nad wzmocnieniem odporności systemu na dezinformację oraz nad podniesieniem jakości urządzeń finansowanych ze środków publicznych. Zapowiedziano zaostrzenie kryteriów w Liście Zielonych Urządzeń i Materiałów (ZUM), obejmujące m.in. standardy środowiskowe, serwisowe oraz wymóg, aby pompy ciepła i kotły na biomasę objęte wsparciem były produkowane na terenie Unii Europejskiej.

Ministerstwo przygotowało także projekt ustawy przewidującej pomoc dla najuboższych beneficjentów poszkodowanych w ramach programu Czyste Powietrze. Projekt zakłada możliwość zawieszenia dochodzenia nierozliczonych zaliczek od osób, które padły ofiarą nieuczciwych wykonawców, oraz ułatwienie dochodzenia roszczeń bezpośrednio od firm objętych postępowaniami karnymi.