Kiedy przestanie truć ostatni kopciuch pod Warszawą?

Polski Alarm Smogowy wyliczył, że przy obecnym tempie wymiany pozaklasowych kotłów na węgiel i drewno, tzw. kopciuchów, metropolia warszawska odetchnie czystym powietrzem za ćwierć wieku. 

Za niecałe 2 lata używanie wysokoemisyjnych kotłów na węgiel i drewno w metropolii warszawskiej stanie się nielegalne na mocy uchwały antysmogowej i zakazu spalania węgla obejmującego ten obszar.

Czy wymiana kotłów w Warszawie i okolicach przebiega zgodnie z harmonogramem?

REKLAMA

Ta gmina rekordowo zanieczyszcza powietrze

Metropolia warszawska obejmuje stolicę i 70 gmin wokół niej. Z danych zebranych przez Polski Alarm Smogowy (PAS) na podstawie informacji przekazanych przez samorządy wynika, że na tym obszarze funkcjonuje blisko 75 tys. kotłów na węgiel i drewno niespełniających norm 5. klasy.

Część tych urządzeń działa już niezgodnie z obowiązującymi przepisami i przyczynia się do pogorszenia jakości powietrza. W 33 gminach liczba takich kotłów przekracza tysiąc.

Rekordzistą jest gmina Nasielsk, w której działa 3341 kotłów na węgiel i drewno niespełniających norm 5. klasy. Niewiele mniej – 2534 – jest ich w gminie wiejskiej Mińsk Mazowiecki oraz w gminie Nieporęt (2418). Z kolei najmniej kotłów do wymiany pozostało w Podkowie Leśnej (23), Pruszkowie (205) i Michałowicach (215).

Zakaz spalania węgla już niebawem

Zgodnie z uchwałą antysmogową dla Mazowsza od 1 stycznia 2028 r. w całym województwie zacznie obowiązywać zakaz użytkowania kotłów poniżej 5. klasy. Dodatkowo w Metropolii Warszawskiej wprowadzony zostanie zakaz spalania węgla.

Urządzenia zamontowane przed wejściem życie nowych w przepisów zostały wyłączone spod tego obowiązku, natomiast kotły spełniające wymogi ekoprojektu, instalowane po czerwcu 2022 r., będą mogły być od 2028 r. zasilane wyłącznie biomasą. W ciągu najbliższych dwóch lat wymienionych musi zostać około 75 tys. przestarzałych urządzeń.

Niewielka liczba wymian w 2025 r.

Z danych PAS wynika, że w 2025 r. w ramach programów dotacyjnych wymieniono 3020 kotłów. Organizacja zaznacza, że część mieszkańców może dokonywać wymiany na własny koszt, jednak dane te nie są ujęte w statystykach.

Największą aktywność w korzystaniu z dotacji odnotowano w Warszawie (181 wymian), gminie wiejskiej Mińsk Mazowiecki (127) oraz Otwocku (121). Najmniej wymian przeprowadzono w Strachówce (8), Piastowie (3) oraz Podkowie Leśnej, gdzie wymieniono jedno urządzenie – przy czym w tej gminie pozostały jedynie 23 kotły do likwidacji.

REKLAMA

Tempo zmian niewystarczające

PAS oszacował czas potrzebny na całkowitą likwidację niezgodnych z przepisami kotłów przy zachowaniu obecnego tempa wymiany. Wyniki wskazują, że proces ten może potrwać bardzo długo.

Z szacunków wynika, że w Nasielsku osiągnięcie tego celu zajęłoby około 32 lata, w gminie wiejskiej Mińsk Mazowiecki – 20 lat, a w Nieporęcie nawet 50 lat. W skali całej Metropolii Warszawskiej problem mógłby zostać rozwiązany dopiero za około 25 lat.

Rzecznik PAS Piotr Siergiej przekazał, że tempo działań różni się znacząco między gminami, ponieważ są miejsca, gdzie proces wymiany może zakończyć się w ciągu kilku lat, ale także takie, w których potrwa co najmniej dwie dekady. Wskazał również, że w Piastowie – przy obecnym tempie – zakończenie wymiany mogłoby nastąpić dopiero po ponad 150 latach, co wynika z bardzo niskiej liczby dotychczasowych modernizacji – na ogólną liczbę 472 kotłów w ramach dotacji wymieniono tylko trzy.

Zróżnicowana aktywność mieszkańców

Porównanie lat 2024 i 2025 pokazuje, że w części gmin nastąpił wzrost zainteresowania wymianą źródeł ciepła. W Cegłowie liczba wymian wzrosła czterokrotnie, a znaczące zwiększenie aktywności odnotowano także w Milanówku, Kałuszynie, Leoncinie i Latowiczu.

Jednocześnie w niektórych gminach zainteresowanie spadło. W Piastowie liczba wymienionych kotłów była czterokrotnie niższa niż rok wcześniej, natomiast w Serocku, Kobyłce i Starych Babicach – o połowę niższa.

Znaczenie programów wsparcia

PAS wskazuje, że kluczowym elementem przyspieszenia wymiany źródeł ciepła jest sprawne funkcjonowanie programów wsparcia, w tym programu Czyste Powietrze. Organizacja podkreśla, że bez odpowiedniego wsparcia – zwłaszcza dla mniej zamożnych gospodarstw domowych – dostosowanie się mieszkańców do obowiązujących przepisów może być utrudnione.

Ranking dotyczący wymiany kotłów powstał w ramach współpracy PAS z Grupą Pracuj, która wspiera działania związane z poprawą jakości powietrza w Warszawie i okolicach.

Katarzyna Poprawska-Borowiec

katarzyna.borowiec@gramwzielone.pl

© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.