Pompy ciepła w starym budownictwie. Fraunhofer sprawdził, jak działają
Czteroletni projekt obejmujący testy 77 instalacji pomp ciepła w rzeczywistych warunkach wykazał wysoką sprawność systemów oraz kilkudziesięcioprocentową redukcję emisji CO2 w porównaniu z ogrzewaniem gazowym.
Pompy ciepła mogą pracować wydajnie i przyjaźnie dla klimatu również w starszych budynkach – to główny wniosek z czteroletniego projektu badawczego przeprowadzonego przez Fraunhofer Institute for Solar Energy Systems ISE. W ramach programu „Quality Assurance of Heat Pumps in Existing Buildings” zespół naukowców monitorował 77 systemów grzewczych w rzeczywistych warunkach, tj. w domach jedno- i trzyrodzinnych. Wyniki pokazują, że nowoczesne pompy ciepła mogą być realną alternatywą dla gazu, nawet bez pełnej modernizacji energetycznej budynku.
W ciągu czterech lat badań odnotowano sezonowe współczynniki efektywności (SPF) od 2,6 do 5,4, co oznacza, że z jednej jednostki energii elektrycznej urządzenia wytwarzały od 2,6 do 5,4 jednostki ciepła. Średnia dla pomp powietrze/woda wyniosła 3,4, a dla gruntowych 4,3 – są to wartości wyższe niż w poprzednim projekcie z 2019 roku. Badacze nie stwierdzili zależności między efektywnością pomp a rokiem budowy domów, co potwierdza, że nawet starsze obiekty mogą osiągać dobre wyniki bez kosztownych renowacji.
Ponad 60 proc. mniej emisji
Analiza emisji CO2 pokazała, że systemy z badanej grupy w 2024 roku wytwarzały średnio 64 proc. mniej emisji niż kotły gazowe, nawet po uwzględnieniu zmiennego w czasie miksu energetycznego w Niemczech. Dla badaczy był to pierwszy przypadek, gdy emisje obliczano w sposób dynamiczny – z uwzględnieniem danych kwartalnych, co daje dokładniejszy obraz wpływu na klimat.
W ramach projektu przeprowadzono także długoterminowe pomiary akustyczne pięciu losowo wybranych instalacji typu powietrze/woda. W większości lokalizacji poziom dźwięku mieścił się w normach, a potencjalne przekroczenia można było zredukować przez dobór urządzeń o niższej mocy akustycznej lub zmianę ich położenia.
PV wzmacnia efekt
Badacze z Fraunhofer ISE sprawdzili również integrację pomp ciepła z instalacjami fotowoltaicznymi. W budynkach bez magazynu energii udział samowystarczalności energetycznej wynosił 25–40 proc., a z zastosowaniem baterii wzrastał do 62 proc. Oznacza to, że połączenie PV i pompy ciepła może znacząco zwiększyć niezależność energetyczną gospodarstw domowych, a także zmniejszyć obciążenie sieci w okresach szczytowych.
Zespół na podstawie pomiarów i analizy eksploatacji opracował matrycę procesową – narzędzie wspierające planistów i instalatorów w identyfikowaniu błędów projektowych i instalacyjnych. Dokument ten ma pomóc w podnoszeniu jakości montażu i optymalizacji działania pomp ciepła w istniejących budynkach.
.
.
.
Rekordowa sprzedaż i zmiana lidera rynku grzewczego
Wyniki badania Fraunhofera wpisują się w rekordowy wzrost popularności pomp ciepła w Niemczech. Według danych Bundesverband Wärmepumpe (BWP) w 2024 roku sprzedano około 356 tysięcy tych urządzeń, co oznacza wzrost o 50 proc. rok do roku i po raz pierwszy dało pompom ciepła pozycję lidera rynku grzewczego (przed kotłami gazowymi). Udział tych urządzeń w nowych instalacjach grzewczych przekroczył 52 proc., a w sektorze nowych budynków sięgnął blisko 70 proc. W 2025 roku trend ten utrzymał się pomimo ograniczenia programów dotacyjnych – sprzedaż jest w dalszym ciągu napędzana rosnącymi kosztami paliw kopalnych, zmianami regulacyjnymi oraz większą świadomością ekologiczną właścicieli budynków. Być może, że w perspektywie kilku lat pompy ciepła staną się standardem nie tylko w nowych inwestycjach, ale także w modernizowanych budynkach jednorodzinnych.
Najnowsze wyniki projektu Fraunhofera potwierdzają, że technologia ta może skutecznie zastępować gaz również w starszym zasobie mieszkaniowym, co otwiera drogę do dalszej elektryfikacji niemieckiego sektora grzewczego.
Projekt zrealizowano z udziałem dziewięciu producentów urządzeń, m.in. Bosch, Viessmann, Vaillant, Panasonic, NIBE, Stiebel Eltron i DAIKIN, a także operatorów sieci Lechwerke AG i Stadtwerke Stuttgart. Inicjatywa była finansowana przez Federalne Ministerstwo Gospodarki i Energii w ramach programu wspierającego dekarbonizację ogrzewnictwa w Niemczech.
Radosław Błoński
redakcja@gramwzielone.pl
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy Gramwzielone.pl Sp. z o.o.
Nie ma najważniejszej informacji, ile rocznie ludzie płacili za gaz (gdy grzali kotłem gazowym) a ile za prąd (gdy grzali pompą ciepła) w tych samych starych budynkach. Sprawa hałasu też zbyta zdawkowym – wystarczy zamontować inną lub zmienić lokalizację – niepoważne.
Czy do obliczania COP/SCOP brali pod uwagę energię potrzebną na odszranianie wymiennika?
1. Średnie temperatury w zimie w Niemczech są wyższe niż w Polsce a dla COP pompy ciepła kluczowa jest różnica temperatur. Im jest ona niższa, tym wyższe jest COP.
2. Polski mix energetyczny w zimie oparty jest głównie na węglu, który emituje więcej CO2 niż gaz, więc każda pompa ciepła w Polsce w zimie pośrednio emituje znacznie więcej CO2 niż taka sama PC w Niemczech. Do tego udział OZE w miksie Niemiec nawet w zimie jest wyższy niż w Polsce.
3. Kolejny raz ktoś promuje CHORY pomysł instalacji PC do domu bez gruntownej termomodernizacji, która dobrze wykonana dość mocno obniża rachunki za ogrzewanie niezależnie od rodzaju źródła ciepła.
4. Instalowanie PC w średnio ocieplonym domu bez ogrzewania płaszczyznowego (np. podłogowe) zawsze równa się wyższe rachunki.
Prawidłowa kolejno powinna wyglądać tak:
– stolarka drzwiowa i okienna o lepszych parametrach
– termomodernizacja (ściany, dach, podłogi)
– rekuperacja
– ogrzewanie płaszczyznowe jeśli jest ogrzewanie gazowe (wyższa sprawność przy kotłach gazowych)
– zmiana na PC, jeśli jest ogrzewanie płąszczyznowe
Wielkie odkrycie.Jasne, ze mozna ogrzewac stary dom bez termomodernizacji pompa ciepla. Tyle, ze rachunki zjedza wlasciciela. Taki maly szczegol zawsze pomijany przez naganiaczy na pompy. Panele tu niewiele pomoga ,bo net meteringu nie ma juz od kilku lat,Mozna tez grzac tylko w dzien, albo po przyjsciu z pracy, ale wtedy lepiej zamontowac klimatyzatory. Kilka minut i cieple powietrze ogrzewa pomieszczenie. Tak czy siak jesli ktos chcialby taki stary dziurawy dom ogrzewac pompa ciepla 24/h do temp 22-23 stopni nie posiadajac fotowoltaiki, to musi szykowac 15-20 tys zl do zaplaty za sezon grzewczy. Skad wiem?Montowalem fotowoltaike, pompy i klimy w takich domach.
Do instalatora
Czy również projektował Pan takie systemy? Czy działa Pan na terenie woj. mazowieckiego? Potrzebuję magika z doświadczeniem dla przeprowadzenia modernizacji.
Prosument .Projektowalem i montowalem od a do z. Chcesz przeprowadzac termomodernizacje czy sama zmiane sposobu ogrzewania? Napisz tak wstepnie cos wiecej Co to za dom, ile metrow do ogrzania, jaka kubatura albo wysokosc pomieszczen. Jaka instalacja, stare grzejniki zeliwne czy podlogowkaJaka grubosc scian, jakie jest ocieplenie Czym bylo ogrzewane i ile opalu szlo na sezon . Do jakiej temp chcesz grzac .Czy tylko ogrzewanie czy rowniez grzanie wody. Ile kwp paneli masz (net metering czy net billing)
@Znawca,
Tak
Jak widzę że ktoś pisze montowałem a nie montuję to już mi się to wydaje podejrzane. Instalator, nie twierdzę że nie masz racji ale zastanawia mnie dlaczego nadal nie montujesz? Ja też pracuję w tej branży i mimo że rzeczywiście nie ma parcia na pompy to i tak montuję ich ze 20 szt. w roku. Tak na marginesie, wiele widziałem nieprawidłowych montaży PC które nie mają szans pracować ekonomicznie bo mają ograniczone przepływy itd. Na problemy zawsze trzeba patrzeć indywidualnie i nie wrzucać „rachunków grozy” do jednego worka.
A co z tymi którzy mają pompy ciepła i są po termomodernizacji, mieszkają na Podkarpaciu i tydzień są bez prądu. Co im doradzicie.
@Rzepa, to samo jakby mieli gaz, pellet, drobny węgiel – czyli agregat prądotwórczy – każde z tych źródeł potrzebuje prądu pompa po prostu trochę większy agregat wymusi i tyle. Pewnie większość z tych osób ma nadal kominek, więc polecam także go rozpalić.
Co z tego że niższe o 50% CO2 skoro koszt ogrzewania starego domu to w stosunku do gazu co najmniej 100% wiecej
@Oszuści, Liczysz w stosunku do gazu sieciowego czy ze zbiornika?
@instalator – piszesz półprawdę na zmianę z głupotami. Po pierwsze, w źle ocieplony dom czy mieszkanie zawsze ma większe zapotrzebowanie na ciepło i to kosztuje niezależnie od źródła. Jedynym wyjątkiem jest tu drewno z własnego lasu. Po drugie – przypomnę, że w 2028 roku węgiel zdrożeje o ok. 850 zł/t, propan o 50 gr/l, gaz ziemny o ok. 35 gr/m3 z tytułu ETS2. W 2035 wartość tony z ETS2 zostanie urynkowiona i te wartości należy pomnożyć przez 3 w optymistycznej wersji. Ten podatek wejdzie, czy nam się podoba, czy nie, bo nikt w Brukseli nie będzie sie przejmował paroma milionami zacofanych brudasów znad Wisły. Tym bardziej, że UE dała nam ogromną kasę na wymianę źródeł ciepła. Nawet pellet zdrożał o 100% w ciągu ostatnich 5 lat, będzie dalej drożał wraz ze wzrostem popytu. Reprezentujesz typowo polskie myślenie „tu i teraz”. Po trzecie, PV w net bilingu moze zapewnić CWU i ogrzewanie przez około 280-300 dni w roku. W źle docieplonym domu o 30 dni mniej. Po czwarte – klimatyzatory to porażka. Dogrzewałem nimi dom 2 lata. Nie ogrzeją pomieszczenia „w kilka minut”, chyba, że masz na myśli podgrzanie w ramach ustalonej histerezy. Ciepłe powietrze wprawione w ruch szybciej ucieka pod sufit. Pomieszczenie, w którym źródlo ciepła jest wyłączone, wychładza się szybciej. Zamontowanie X klimatyzatorów może przekroczyć koszt PC i najważniejsze – instalujesz to wiesz, jaką moc elektryczną pobiera PC do ogrzania konkretnego domu. Spróbuj go ogrzać klimatyzatorami o takiej samej mocy. Abstrakcja.
Spierdawca skoncz sie komproitowac imbecylu
Hiszpania, Włochy, Portugalia, Francja, tam pompy ciepła ogrzewają 40% budynków. A w Polsce do 2030 chcą wyłączyć największą elektrownię Bełchatów. Skąd weźmiemy prąd do pomp ciepła i elektrycznych samochodów?
Matole sprzedawco! Za parę lat kolejne wybory do europarlamentu i wszystko wskazuje na to, że wygrają je ludzie, którzy wrzucą do kosza cały ten ETS2 wraz z Zielonym Ładem. Idea ochrony środowiska jest dobra, ale Unia wybrała najgorszy możliwy sposób na jego realizację. Nawet jak ETS2 wejdzie w 2028 roku to w 2029 roku tuż po wyborach do PE, odrzucenie ETS2 będzie pierwszym projektem, bo coraz więcej krajów w tym Niemcy już otwarcie mówią o jego likwidacji. Im bardziej Europa obniży emisję CO2, tym mniejszy będzie mieć wpływ na zmianę klimatu. Trzeba być naiwnym durniem, żeby wierzyć w to, że ETS cokolwiek zmieni.
@Matole Grzechu, myślenie że „Za parę lat kolejne wybory do europarlamentu i wszystko wskazuje na to, że wygrają je ludzie, którzy wrzucą do kosza cały ten ETS2 wraz z Zielonym Ładem” jest myśleniem życzeniowym i nie ma poparcia w sondażach ani nie będzie miała w wyborach. Tak, UE wybrała bardzo zły sposób ochrony klimatu, ale i rzeczywiście „trzeba być naiwnym durniem, żeby wierzyć w to, że ETS cokolwiek zmieni”. Oczywiście, że nie zmieni, ale trzeba być skończonym matołem, żeby myśleć, że UE z niego zrezygnuje, bo tak matołowi się wydaje. Zmartwię cię – nie zrezygnuje. Obrażanie mnie, prymitywny chamie, też tutaj nic nie zmieni.
jedynym matolem i prymitywnym idiota tutaj jestes ty trolu spierdawco , wracaj do cyrku klaunie i daj ludziom swiety spokoj, bo juz jestes meczacy
@michał – pozdrów ode mnie pozostałe ruSSkie onuce
Mowisz i masz spierdawco.pv pozdrawiam ciebie i caly twoj team przyglupow i debili,z ktorymi wymyslacie te idiotyczne komentarze. Slabo wam placa, wiec coraz gorzej to wyglada. Czesc trolu
@Michał – 16 minut i 19 łapek w górę, wcześniej było 17 minut i 11 łapek. Wygląda, że czytelnicy GwZ tylko czekają na twoje wpisy. Jacy wy jesteście prymitywni, to się w pale nie mie mieści. Polska czcionka ci gdzieś zginęła, śmierdząca ruSSka onuco. Napisz, że putin to zbrodnicza menda, a jak ci brak odwagi, to wyp….j.
Sprzedawca – a nie pomyślałeś kretynie jeden, że setki ludzi na tym portalu mają już dość tych twoich przygłupich wywodów i plucia jadem na innych??? Śmierdzącą onucę to masz w gaciach! Kretynie i imbecylu! Ssij pałę i SPIERDALAJ stąd!!!!
@Grzechu – o, najwyraźniej skończyły się argumenty. To ty wyjeżdżasz z chamskimi odzywkami do mnie, a nie ja do ciebie, więc spójrz w lustro. Jeśli jesteś miłośnikiem ssania pały to skontaktój się z tym ruSSkim trollem lub jego kolegami, może wam się spodoba. Piszę „może”, bo oni mają pałeczki, a nie pały, a jaj zero, ale spróbuj mimo to.
Co za zjeb. Portal o odnawialnych źródłach energii, a ten psychol w każdym swoim wpisie pieprzy cos o Rosji. Dlaczego moderacja toleruje takie zachowania? To ktoś od was tutaj obraża kazdego użytkownika, dlatego nie reagujecie?
@Rafael – nie Rosji, tylko roSSji, tak się powinno pisać nazwę tego najbardziej zbrodniczego państwa w historii tej planety. Jak dotąd żaden wywołany troll nie odważył się napisać, ze putin to menda. Ty też się nie odwarzysz, hehehehe, więc coś jednak jest w tej mojej „obsesji”.