Zmiany w projekcie ustawy o przyłączeniach. Branża apeluje do premiera

Przyjęty przez Radę Ministrów projekt zmian w ustawie Prawo energetyczne zakłada znaczące zwiększenie kosztów związanych z procesem wydawania warunków przyłączenia do sieci elektroenergetycznej. Obawy inwestorów z tym związane podzieliło Ministerstwo Klimatu i Środowiska, a branża OZE zaapelowała o dalsze zmiany w projekcie, który teraz będzie przedmiotem prac w Sejmie.

W czwartek 8 stycznia 2026 r. – już po przyjęciu projektu nowelizacji ustawy Prawo energetyczne przez Radę Ministrów – na stronie Rządowego Centrum Legislacji pojawił się zaktualizowany projekt nowelizacji (oznaczony jako UC84), w którym zmieniono część przepisów w zakresie obciążeń nakładanych na inwestorów ubiegających się o przyłączenie do sieci.

Co do zasady nowe regulacje zawarte w opracowanym przez Ministerstwo Energii projekcie UC84 mają udrożnić i przyspieszyć procesy przyłączeniowe, a także zwiększą możliwości inwestycji w magazyny energii dzięki włączeniu ich do koncepcji cable poolingu. Branża energetyki odnawialnej krytykuje jednak najnowszy projekt zmian w ustawie Prawo energetyczne z uwagi na zawarty w nim wzrost obciążeń finansowych, które zostaną nałożone na inwestorów ubiegających się o przyłączenie do sieci.

REKLAMA

Poziom dodatkowych zabezpieczeń będzie trudny do udźwignięcia

Obawy branży odnawialnych źródeł energii częściowo podzieliło Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ), które w uwagach do projektu UC84 zakwestionowało wzrost opłat nakładanych na inwestorów zgłaszających się do operatorów sieci po warunki przyłączenia. Resort klimatu wezwał do rezygnacji z podwyższenia dotychczasowych opłat oraz nowych obciążeń finansowych, które mają być stosowane również w odniesieniu do wniosków rozstrzygniętych lub wciąż procedowanych.

Jak zwrócił uwagę resort kierowany przez Paulinę Hennig-Kloskę, projekt nowelizacji nie tylko dwukrotnie zwiększa wysokość zaliczki za każdy kW wnioskowanej mocy przyłączeniowej (z 30 zł/kW do 60 zł/kW), ale także nakłada dodatkowe obciążenia finansowe na wytwórców w postaci opłaty za złożenie wniosku o określenie warunków przyłączenia.

Resort klimatu przedstawił przy tym kalkulację, zgodnie z którą w przypadku instalacji o mocy 10 MW kwota, którą wytwórca będzie musiał zapłacić, będzie około trzykrotnie wyższa od pierwotnej. Obecnie byłoby to 300 tys. zł, a po wejściu w życie nowelizacji będzie to aż 910 tys. zł. Dalej ministerstwo wyliczyło, że w przypadku instalacji o mocy 125 MW wytwórca byłby zobligowany zapłacić kwotę około trzyipółkrotnie wyższą od kwoty wynikającej z dotychczasowych przepisów – 10,6 mln zł w porównaniu z 3 mln zł obecnie. Jeszcze większy wzrost opłat – wynoszący ponad 500 proc. – wystąpiłby w przypadku wnioskowania o przyłączenie do sieci większej instalacji o mocy rzędu 251 MW, dla której wysokość opłat wzrosłaby z 3 mln zł aż do 18,1 mln zł.

W przypadku wytwórców rozwijających równolegle wiele projektów (co jest standardową praktyką, ponieważ z powodu szeregu czynników o charakterze technicznym, środowiskowym i społecznym tylko niektóre z nich kończą się energetyzacją) planowany poziom dodatkowych obciążeń będzie bardzo trudny do udźwignięcia

– zwrócił uwagę resort klimatu.

Dla projektów >100 MW zabezpieczenie będzie dwukrotnie wyższe

Ministerstwo Klimatu i Środowiska w uwagach do projektu UC84 postulowało dodanie dodatkowych przesłanek umożliwiających zwrot wniesionych zabezpieczeń na konta inwestorów wnioskujących o przyłączenie do sieci.

Ostatecznie zatwierdzony przez Radę Ministrów projekt nowelizacji Prawa energetycznego zakłada wprowadzenie zabezpieczenia w przypadku podmiotów ubiegających się o przyłączenie do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym wyższym niż 1 kV. W przypadku projektów o mocy do 100 MW najnowsza wersja projektu zakłada zabezpieczenie w wysokości 30 zł za każdy kilowat mocy przyłączeniowej wymienionej we wniosku o określenie warunków przyłączenia. Z kolei w przypadku projektów o mocy powyżej 100 MW przewidziano zabezpieczenie w wysokości 60 zł za każdy kilowat mocy przyłączeniowej.

Zabezpieczenie będzie mogło zostać złożone w formie:

• kaucji wniesionej na oprocentowany rachunek bankowy prowadzony dla przedsiębiorstwa energetycznego, do którego sieci dany podmiot ubiega się o przyłączenie,
• gwarancji ubezpieczeniowej lub bankowej,
• poręczenia spółki.

Zabezpieczenie będzie podlegało zwrotowi albo będzie zatrzymywane przez przedsiębiorstwo energetyczne w zależności od spełnienia określonych zobowiązań. Projekt określa okoliczności, w których mimo braku realizacji umowy o przyłączenie nastąpi zwrot zabezpieczenia. Jedną z takich okoliczności ma być odmowa zawarcia umowy przez operatora z powodu braku technicznych i ekonomicznych warunków przyłączenia, które mogą nastąpić w wyjątkowych sytuacjach.

Zwrot zabezpieczenia

Zwrot zabezpieczenia nastąpi również w przypadku rozwiązania albo odstąpienia od umowy o przyłączenie na wniosek podmiotu ubiegającego się o przyłączenie – w takim przypadku wartość zwracanego zabezpieczenia będzie zależna od czasu, który upłynął od dnia jej zawarcia – im szybciej podmiot przyłączany podejmie decyzję o rozwiązaniu albo odstąpieniu od umowy, tym większą otrzyma wartość zwracanego zabezpieczenia. Jednak gdy podmiot wystąpi z wnioskiem o rozwiązanie lub odstąpienie od umowy w terminie dłuższym niż 36 miesięcy od dnia jej zawarcia, wówczas nie otrzyma zwrotu wniesionego zabezpieczenia.

REKLAMA

W ostatniej wersji projektu UC84, który zatwierdziła Rada Ministrów, pojawił się przepis określający zasady zatrzymania przez operatora zabezpieczenia wniesionego przez inwestora ubiegającego się o przyłączenie. Zgodnie z proponowanym przepisem rozwiązanie albo odstąpienie od umowy o przyłączenie na wniosek podmiotu ubiegającego się o przyłączenie będzie miało następujący skutek – w zależności od terminu złożenia wniosku przez inwestora:

• do 6 miesięcy od dnia jej zawarcia – przedsiębiorstwo energetyczne zatrzymuje lub realizuje 10 proc. wniesionego zabezpieczenia,
• od 6 do 12 miesięcy od dnia jej zawarcia – przedsiębiorstwo energetyczne zatrzymuje lub realizuje 25 proc. wniesionego zabezpieczenia,
• od 12 do 24 miesięcy od dnia jej zawarcia – przedsiębiorstwo energetyczne zatrzymuje lub realizuje 50 proc. wniesionego zabezpieczenia,
• od 24 do 36 miesięcy od dnia jej zawarcia – przedsiębiorstwo energetyczne zatrzymuje lub realizuje 75 proc. wniesionego zabezpieczenia.

Dwukrotny wzrost zaliczki

Przyjęte przez Radę Ministrów propozycje zmian w ustawie Prawo energetyczne zakładają zwiększenie kwoty zaliczki na poczet opłaty za przyłączenie z 30 zł do 60 zł za każdy kilowat mocy przyłączeniowej wymienionej we wniosku o określenie warunków przyłączenia i jednocześnie podniesienie maksymalnej wartości zaliczki z 3 mln zł do 6 mln zł (zaliczka w wysokości 30 zł/kW została wpisana do Prawa energetycznego w 2010 r.).

Ponadto projekt rozszerza obowiązek wnoszenia zaliczki na wszystkie podmioty ubiegające się o przyłączenie do sieci o napięciu znamionowym wyższym niż 1 kV. Zgodnie z proponowanymi rozwiązaniami inwestorzy, którzy dotychczas nie byli do tego zobowiązani, zostaną zobligowani do złożenia zaliczki, a inwestorzy, którzy uiścili zaliczkę w wysokości 30 zł/kW, zostaną zobowiązani do uzupełnienia zaliczki do wysokości 60 zł/kW.

Dodatkowa opłata za rozpatrzenie wniosku

Nowe przepisy zakładają także nałożenie na inwestorów bezzwrotnej opłaty za rozpatrzenie wniosku o określenie warunków przyłączenia w wysokości 1 zł za każdy kilowat mocy przyłączeniowej wskazanej we wniosku, jednak nie większej niż 100 tys. zł. Taka opłata ma być wnoszona odrębnie dla każdego miejsca przyłączenia wskazanego we wniosku o określenie warunków przyłączenia.
.
.

.

Branża OZE apeluje do premiera

Powyższe rozwiązania, jeśli ostatecznie zostaną wprowadzone do ustawy Prawo energetyczne, będą oznaczały znaczący wzrost kosztów ponoszonych przez inwestorów już na samym początku procesu inwestycyjnego. Z tego względu przedstawiciele rynku energetyki odnawialnej apelowali o odstąpienie od podwyższania opłat związanych z uzyskiwaniem warunków przyłączenia. Jak na razie – na etapie rządowych prac nad projektem UC84 – apele te nie przyniosły większego skutku. Jednak dalsze zmiany w projekcie nowelizacji Prawa energetycznego mogą pojawić się, gdy zajmą się nim posłowie i senatorowie.

W apelu do premiera podpisanym przez kilka czołowych organizacji reprezentujących krajowy rynek OZE i magazynów energii czytamy, że przyjęty przez Radę Ministrów projekt ustawy „zawiera nadal zapisy chybione, które nie przyczynią się do rozwiązania problemów z przyłączaniem OZE do sieci”, a zaproponowane regulacje, które z założenia miały wspierać bezpieczeństwo dostaw energii i konkurencyjność polskiej gospodarki, będą miały odwrotny skutek.

Popieramy uporządkowanie rynku, ale domagamy się przyjęcia uczciwych i przemyślanych rozwiązań, które chronią prawa nabyte i wprowadzą racjonalne kryteria realizacji projektu w umowach przyłączeniowych (kamienie milowe), zamiast przenosić koszty ryzyka spekulacji na wszystkich uczestników rynku OZE, a ostatecznie na odbiorców końcowych energii. Jako branża jesteśmy przekonani, że możliwe jest nadal wypracowanie rozwiązania kompromisowego, które pozwoli w sposób cywilizowany, z poszanowaniem zaufania obywateli do państwa i prawa, na osiągnięcie zakładanych celów projektowanej ustawy

– czytamy w apelu skierowanym do premiera.

Piotr Pająk

Piotr.pajak@gramwzielone.pl

© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy Gramwzielone.pl Sp. z o.o.