Zmiany w projekcie nowelizacji ustawy o OZE: co zamiast wirtualnego prosumenta?

Projekt zapisów nowelizujących ustawę o odnawialnych źródłach energii ma trafić dziś pod głosowanie w Stałym Komitecie Rady Ministrów. Tymczasem zaledwie dwa dni temu resort klimatu wprowadził w nim jeszcze jedną istotną modyfikację, zmieniając mechanizm gratyfikacji społeczności mieszkających w pobliżu farm wiatrowych.

Nowelizacja ustawy o odnawialnych źródłach energii jest już na ostatniej prostej przed przyjęciem przez Stały Komitet Rady Ministrów. Jeśli dzisiejsze obrady zakończą się dla niej pomyślnie, projekt trafi na posiedzenie Rady Ministrów. Jego zapisy obejmują szereg kwestii – od uproszczenia zasad przesyłu i sprzedaży biogazu i biometanu, przez ułatwienia dla prosumentów, po usprawnienie procesów związanych z inwestycjami w farmy wiatrowe.

W tej ostatniej kwestii projekt zakłada także modyfikację mechanizmu gratyfikacji dla społeczności mieszkających w pobliżu instalacji wiatrowych. Początkowo Ministerstwo Klimatu i Środowiska wprowadziło w nim lakoniczny zapis o doprecyzowaniu zasad funkcjonowania tego mechanizmu. W nowej wersji projektu, przedstawionej dwa dni temu, szczegółowo określiło, jak mechanizm ten miałby działać.

REKLAMA

Powrót do pomysłu z ustawy wiatrakowej

Na początku prac nad projektem nowelizacji ustawy o odnawialnych źródłach energii Ministerstwo Klimatu i Środowiska sygnalizowało, że możliwy jest powrót do koncepcji wirtualnego prosumenta, zaproponowanej po raz pierwszy w tzw. ustawie wiatrakowej, zawetowanej przez prezydenta Karola Nawrockiego w sierpniu ubiegłego roku. Według tej koncepcji mieszkańcy terenów zlokalizowanych w pobliżu farm wiatrowych mieli otrzymać możliwość zakupu udziałów w farmach i pomniejszania rachunków za prąd dzięki produkowanej przez nie energii – na zasadzie wirtualnego prosumenta.

Później – już na etapie zeszłorocznych prac nad nowelizacją ustawy wiatrakowej w parlamencie – umieszczono w niej inny mechanizm mający być źródłem dodatkowych benefitów dla właścicieli domów, w sąsiedztwie których powstawałyby farmy wiatrowe. Zgłoszona tuż przed głosowaniem nad całością ustawy poprawka poselska zakładała, że mieszkańcy, których domy znajdują się w odległości do tysiąca metrów od elektrowni wiatrowej, otrzymaliby dodatkowe środki – nawet do 20 tys. zł w skali roku.

Wirtualny prosument zbyt skomplikowany dla mieszkańców

Podobnie jak wówczas, także i teraz resort klimatu w ostatniej chwili wycofał się z pomysłu wprowadzenia mechanizmu wirtualnego prosumenta, tłumacząc to krytyką społeczną tej koncepcji.

„Mechanizm prosumenta wirtualnego wiatrakowego wprowadzał dodatkowe obowiązki oraz dokłada zupełnie nową ścieżkę proceduralną w zakresie pozyskania przez odbiorcę końcowego możliwości korzystania z energii elektrycznej produkowanej w instalacji OZE przyłączonej w innym miejscu niż miejsce dostarczania energii elektrycznej do tego odbiorcy. Zgodnie z powyższym, tworzył on dodatkową nakładkę na rozbudowany w ustawie o OZE system prosumenta wirtualnego energii odnawialnej.

Praktyczne i społeczne wątpliwości budzi także konieczność wyłożenia kapitału początkowego, aby móc skorzystać z omawianego mechanizmu gratyfikacji. Mieszkaniec musi się liczyć z tym, że koszt objęcia udziału w 1 kW mocy zainstalowanej elektrowni wiatrowej to ponad 7000 złotych” – czytamy w Ocenie Skutków Regulacji.

Zamiast tego Ministerstwo Klimatu i Środowiska zaproponowało inne rozwiązanie: w miejsce skomplikowanego mechanizmu chce wprowadzić fundusz partycypacyjny dedykowany właścicielom domów i mieszkań w promieniu do 1000 m od elektrowni wiatrowej, z możliwością rozszerzenia tego zasięgu uchwałą rady gminy. W praktyce znów resort klimatu wrócił więc do koncepcji wprowadzonej w ostatnim projekcie nowelizacji ustawy wiatrakowej, która następnie została zawetowana przez prezydenta.

Nowe rozwiązanie: fundusz dla lokalnej społeczności

Zgodnie z zapisami projektu ustawy o OZE zaproponowanymi przez resort klimatu fundusz ma działać przez cały okres eksploatacji farmy wiatrowej, czyli około 25 lat, i będzie w tym czasie zasilany kwotą 20 tys. zł rocznie na każdy MW mocy zainstalowanej farmy. Jak wyliczają autorzy projektu, w przypadku farmy wiatrowej o mocy 30 MW inwestor już w pierwszym roku jej działalności przekaże na fundusz około 600 tys. zł.

„W przypadku gdy w kręgu beneficjentów funduszu (np. w odległości 1000 m od całej farmy wiatrowej) znajduje się 30 właścicieli – mogą oni liczyć na maksymalny wymiar gratyfikacji w postaci nawet 20 tys. złotych. Kwota będzie podlegać waloryzacji o wskaźnik inflacji.

W przypadku gdy w danym roku kalendarzowym po dokonaniu wypłat dla beneficjentów funduszu na rachunku funduszu partycypacyjnego pozostaną niewypłacone środki, wytwórca przekazuje je gminie. Tym samym, uwzględnia się również potrzebę wspierania gmin, które zdecydowały się na zlokalizowanie na swoim terenie elektrowni wiatrowej, co z punktu widzenia gmin może być także niekorzystne z punktu widzenia np. wyłączenia terenów spod zabudowy mieszkaniowej” – podkreśla Ministerstwo Klimatu i Środowiska w Ocenie Skutków Regulacji projektu ustawy o OZE.

Wiatraki mają powstawać szybciej

Oprócz wprowadzenia mechanizmu gratyfikacji projekt nowelizacji ustawy o OZE przewiduje również skrócenie czasu inwestycji w farmy wiatrowe z obecnych 7 lat do maksymalnie 2 lat dzięki objęciu ich Zintegrowanymi Planami Inwestycyjnymi (ZPI). ZPI umożliwiają lokalizowanie farm w oparciu o plan „pisany pod inwestycję”, zastępujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, co w opinii autorów projektu powinno znacząco przyspieszyć procesy administracyjne.

Dodatkowo projekt przewiduje ujednolicenie procedur i konsultacji społecznych dla inwestycji w lądową energetykę wiatrową względem innych inwestycji budowlanych, co według resortu klimatu ma wyeliminować większość istniejących dotąd barier proceduralnych dla rozwoju farm wiatrowych.

REKLAMA

Ministerstwo przewiduje przy tym utrzymanie minimalnej odległości turbin od zabudowy mieszkalnej (700 m) przy jednoczesnym złagodzeniu restrykcji w zakresie odległości od sieci elektroenergetycznych wysokiego napięcia. Dzięki temu najnowsze turbiny wiatrowe będą mogły być efektywniej wykorzystywane w pobliżu istniejącej infrastruktury energetycznej.

Więcej na ten temat w artykule: Czy nowelizacja ustawy o OZE usprawni budowę wiatraków? Jest na to szansa.

Zmiany dla producentów biogazu i biomasy

Oprócz zmian dla energetyki wiatrowej projekt nowelizacji ustawy o OZE wprowadza też szereg nowych mechanizmów mających wspierać rozwój polskiego rynku biogazu i biometanu. Jednym z nich ma być system aukcyjny dla instalacji biometanu o mocy powyżej 1 MW, umożliwiający uzyskanie kontraktu różnicowego (CfD) na okres do 20 lat. Udział w aukcji będzie można łączyć z innymi formami wsparcia, takimi jak dotacje czy pożyczki z NFOŚiGW. Dzięki temu planowane jest zwiększenie produkcji biometanu o około 300 mln m3 rocznie oraz budowa około 50 nowych instalacji o średniej mocy 2,8 MW.

Z punktu widzenia inwestorów z sektora produkcji i przesyłu biogazu i biometanu istotną zmianą może być także zniesienie wymogu uzyskiwania decyzji URE przed budową gazociągów bezpośrednich. Projekt zastępuje ten wymóg obowiązkiem poinformowania regulatora o rozpoczęciu przesyłu i likwidacji instalacji. Wprowadza też jasne zasady rozliczania ilości biometanu przesyłanego siecią na podstawie wskazań liczników, z uwzględnieniem gazów dodatkowych w przypadku wzbogacania paliwa.

Z kolei w celu wsparcia rozwoju biogazowni rolniczych autorzy projektu zawarli w nim zapis ograniczający minimalny próg dostarczania energii w systemie aukcyjnym z 85 proc. do 65 proc., co ma zwiększyć udział w aukcjach producentów biogazu i biomasy. Rozszerzyli również możliwość lokalizacji biogazowni rolniczych powyżej 1 MW na podstawie uchwały rady gminy.

Więcej informacji na ten temat można znaleźć w artykule: Nowelizacja ustawy o OZE: szykują się ważne zmiany dla wytwórców biometanu i biogazu.

Ułatwienia dla prosumentów i magazynów energii

Ministerstwo Klimatu i Środowiska w projekcie nowelizacji ustawy o odnawialnych źródłach energii proponuje także zmiany, które mają ułatwić prosumentom korzystanie z magazynów energii oraz zwiększyć przejrzystość rozliczeń z dostawcami energii. Część z proponowanych przepisów była wcześniej elementem nowelizacji ustawy wiatrakowej zawetowanej przez prezydenta. Teraz resort zdecydował się ponownie włączyć je do projektu zmian w ustawie o OZE.

Jedną z kluczowych propozycji jest zmiana zasad dotyczących doboru magazynów energii dla prosumentów. Projekt przewiduje odejście od dotychczasowej praktyki sumowania mocy mikroinstalacji i magazynu energii przy przyłączaniu instalacji do sieci dystrybucyjnej.

Zgodnie z proponowanymi regulacjami moc magazynu energii nie będzie wliczana do mocy zainstalowanej mikroinstalacji, o ile spełnione zostaną dwa warunki. Po pierwsze, moc magazynu nie będzie mogła przekroczyć 2,2-krotności mocy mikroinstalacji. Po drugie, łączna moc wprowadzana do sieci przez mikroinstalację wraz z magazynem energii nie będzie mogła być wyższa niż moc zainstalowana samej mikroinstalacji.

Bardziej przejrzyste rozliczenia prosumentów

Projekt nowelizacji przewiduje także zmiany w sposobie prezentowania informacji na fakturach dla prosumentów. Ich celem jest zwiększenie spójności i transparentności danych dotyczących naliczania oraz rozliczania depozytu prosumenckiego.

Nowe przepisy zobowiążą sprzedawców energii do przedstawiania na fakturach pełnego zestawu szczegółowych informacji dotyczących rozliczeń prosumenckich. Obejmą one między innymi miesięczne dane o ilości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci i pobranej z niej przez prosumenta, kwoty rozliczonego depozytu prosumenckiego oraz rynkową cenę energii elektrycznej przyjętą do rozliczeń.

Więcej na ten temat piszemy w artykule: Więcej mocy dla mikroinstalacji i praw dla prosumentów. Uwagi ZPP do projektu nowelizacji ustawy o OZE.