NFOŚiGW zwiększa pulę pieniędzy dla gmin za obsługę Czystego Powietrza

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przygotował nowe porozumienia dla gmin w programie Czyste Powietrze. Pieniądze idą w górę – i to wyraźnie. Do tego dochodzi szerszy zakres wsparcia, w tym finansowanie szkoleń dla pracowników. Dokumenty wyznaczają zasady współpracy na kolejny okres i zmieniają warunki finansowania samorządów.

Nowe porozumienia dotyczy gmin prowadzących punkty konsultacyjno-informacyjne (PKI) programu Czyste Powietrze. Obecnie ponad 2 tys. gmin w Polsce prowadzi takie punkty, a ponad 1,4 tys. pełni także funkcję operatora programu.

Punkty konsultacyjno-informacyjne funkcjonują od 2020 r., kiedy Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) rozpoczął ich finansowanie we współpracy z gminami. Od tego czasu sieć punktów była stopniowo rozbudowywana.

REKLAMA

Utworzenie punktów miało rozwiązać kilka praktycznych problemów związanych z dostępnością programu:

• Bezpośredni kontakt dla mieszkańców – punkty konsultacyjno-informacyjne działają lokalnie, w urzędach gmin, dzięki czemu mieszkańcy mogą uzyskać pomoc na miejscu.
• Wsparcie przy wnioskach – pracownicy pomagają wypełnić dokumenty i wyjaśniają zasady uzyskania dofinansowania.
• Upowszechnianie informacji o programie – punkty pełnią funkcję edukacyjną i informacyjną.
• Zwiększenie liczby wniosków – łatwiejszy dostęp do pomocy miał zachęcić więcej osób do skorzystania z programu.

Jeszcze więcej pomocy

W praktyce punkty konsultacyjno-informacyjne są pierwszym miejscem kontaktu dla mieszkańców zainteresowanych wymianą źródła ciepła lub termomodernizacją, natomiast od 2025 r. bardziej złożone sprawy częściowo przejęli operatorzy programu. Zostali wprowadzeni wraz z nową edycją programu, która obowiązuje od 31 marca 2025 r.

Ich wprowadzenie miało kilka konkretnych celów:

• Usprawnienie obsługi wniosków – szczególnie tych bardziej skomplikowanych, jak wnioski o najwyższy poziom dofinansowania czy z prefinansowaniem.
• Odciążenie punktów konsultacyjnych – rozdzielenie funkcji informacyjnych od bardziej zaawansowanej obsługi formalnej.
• Większa kontrola nad procesem – operatorzy przejęli odpowiedzialność za część procedur, co ma uporządkować system.

W praktyce oznacza to, że najtrudniejsze i najbardziej wymagające wnioski nie są już składane samodzielnie przez mieszkańców ani wyłącznie w punktach gminnych, lecz za pośrednictwem operatorów, którzy odpowiadają za ich przygotowanie i przekazanie dalej.

REKLAMA

Więcej pieniędzy dla gmin

Zgodnie z nowymi zasadami, środki przeznaczone na funkcjonowanie punktów konsultacyjno-informacyjnych zostaną zwiększone z 35 tys. zł do 42 tys. zł rocznie. Rozszerzony zostanie także zakres kosztów kwalifikowanych, który obejmie finansowanie szkoleń dla pracowników gmin. Dzięki temu możliwe będzie podnoszenie kompetencji osób zajmujących się obsługą wnioskodawców programu.

Samorządy mogą przystępować do nowych porozumień lub podpisywać aneksy do dotychczasowych umów do 30 września 2026 r. NFOŚiGW podkreśla, że wcześniejsze rozpoczęcie procedury umożliwi skorzystanie z nowych zasad finansowania.

Narodowy Fundusz szacuje, że budżet na funkcjonowanie punktów konsultacyjno-informacyjnych w kolejnym roku może przekroczyć 93 mln zł. Środki te mają zostać przeznaczone na utrzymanie i rozwój lokalnych punktów wsparcia mieszkańców.

W planie kolejne zmiany

W dalszej współpracy z samorządami planowane jest wprowadzenie nowych rozwiązań, takich jak bony na audyt energetyczny, kolejne rozszerzenie katalogu kosztów kwalifikowanych oraz rozwój systemu zachęt dla najbardziej aktywnych gmin.