Ładowarek coraz więcej, ale… Polska nadal nie spełnia celów AFIR

Polskie Stowarzyszenie Nowej Mobilności opublikowało zaktualizowane wydanie „Licznika AFIR”, przedstawiające stopień realizacji przez Polskę wymogów unijnego rozporządzenia dotyczącego rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych.

Z danych wynika, że mimo wyraźnego wzrostu liczby punktów ładowania dla elektrycznych samochodów osobowych i ciężarowych, Polska nie zrealizowała części obowiązków związanych z rozbudową infrastruktury wzdłuż transeuropejskiej sieci transportowej TEN-T, których termin minął z końcem 2025 r.

Rozporządzenie AFIR obowiązuje w Unii Europejskiej od kwietnia 2024 r. i zakłada dostosowanie mocy infrastruktury ładowania do liczby zarejestrowanych pojazdów elektrycznych. W przypadku samochodów całkowicie elektrycznych wymagane jest zapewnienie co najmniej 1,3 kW mocy ogólnodostępnej infrastruktury ładowania na jeden pojazd, natomiast dla hybryd plug-in – 0,8 kW.

REKLAMA

Polska przekracza wymagania dotyczące mocy

Jak wynika z danych Polskiego Stowarzyszenia Nowej Mobilności (PSNM), Polska z dużą nadwyżką spełnia obecnie wymagania dotyczące łącznej mocy infrastruktury ładowania. Dyrektor Centrum Badań i Analiz PSNM Jan Wiśniewski podkreślił, że dzięki intensywnym inwestycjom operatorów liczba punktów ładowania – szczególnie szybkich stacji DC – znacząco wzrosła, a całkowita moc infrastruktury w 2025 r. niemal się podwoiła, osiągając poziom blisko 600 MW.

Według Wiśniewskiego, przy nadal stosunkowo niewielkiej liczbie elektrycznych samochodów osobowych i dostawczych oraz hybryd plug-in, Polska na koniec pierwszego kwartału bieżącego roku realizowała obowiązki AFIR dotyczące mocy infrastruktury na poziomie 230 proc. wymaganej wartości.

Problemy z realizacją celów przy sieci TEN-T

Znacznie gorzej wygląda jednak realizacja wymagań dotyczących infrastruktury zlokalizowanej przy sieci TEN-T. AFIR przewiduje, że wzdłuż bazowej sieci TEN-T strefy ładowania dla samochodów osobowych i dostawczych powinny znajdować się maksymalnie co 60 km w każdym kierunku podróży. Każda z takich stref musi dysponować mocą co najmniej 400 kW, a od 2027 r. wymagana moc wzrośnie do minimum 600 kW.

Członek zarządu PSNM Aleksander Rajch wskazał, że mimo pewnego postępu Polska jedynie w ograniczonym stopniu zbliżyła się do realizacji tych celów. Jak zaznaczył, wynika to między innymi z dużej długości krajowej sieci TEN-T, która docelowo ma liczyć niemal 16 tys. kilometrów w obu kierunkach, oraz z wysokich wymagań dotyczących zagęszczenia infrastruktury.

REKLAMA

Z danych przedstawionych przez PSNM wynika, że stopień pokrycia bazowej sieci TEN-T infrastrukturą dla samochodów osobowych i dostawczych wynosi obecnie 31 proc. w odniesieniu do obowiązków na 2025 r. oraz 21 proc. w odniesieniu do wymagań przewidzianych na 2027 r. W przypadku sieci kompleksowej TEN-T poziom realizacji dla pojazdów lekkich nie przekracza 6 proc.

Największe wyzwanie stanowią elektryczne ciężarówki

AFIR określa również wymagania dotyczące infrastruktury dla elektrycznych pojazdów ciężkich. Zgodnie z rozporządzeniem, do końca 2027 r. na połowie bazowej sieci TEN-T powinny działać strefy ładowania dla elektrycznych ciężarówek o mocy minimum 2800 kW każda. Do 2030 r. moc tych stref ma wzrosnąć do 3600 kW.

Obecnie poziom realizacji tych celów w Polsce wynosi od 0 do około 1,5 proc. Ogólnodostępne punkty ładowania dla elektrycznych ciężarówek działają jedynie w siedmiu lokalizacjach, które – jak wskazuje PSNM – są od siebie zbyt oddalone, by spełnić wymogi rozporządzenia.

Przedstawiciele PSNM podkreślają, że rozwój infrastruktury dla elektrycznych ciężarówek wiąże się z bardzo wysokimi kosztami inwestycyjnymi i operacyjnymi. Budowa jednej lokalizacji wymaga nakładów liczonych w setkach tysięcy lub milionach złotych, a miesięczne koszty stałe związane z energią mogą sięgać kilkudziesięciu tysięcy złotych niezależnie od liczby użytkowników stacji.

Branża oczekuje wsparcia finansowego

Eksperci zwracają uwagę, że obecny popyt na ładowanie ciężkich pojazdów elektrycznych pozostaje niski, ponieważ po polskich drogach porusza się mniej niż 200 elektrycznych ciężarówek kategorii N3. Według organizacji realizacja celów AFIR wyłącznie na zasadach rynkowych nie będzie możliwa.

PSNM wskazuje, że kluczowe znaczenie dla dalszego rozwoju infrastruktury będzie miało szybkie rozstrzygnięcie ubiegłorocznych programów dopłat do budowy stacji ładowania dla elektrycznych ciężarówek oraz przyłączy energetycznych, a także uruchomienie kolejnych naborów wsparcia finansowego.