Biometan: Nowy rozdział w polskim OZE. Nabór od 30 kwietnia

W przededniu uruchomienia nowego programu dotacyjnego dla inwestycji biometanowych zapraszamy do zapoznania się z założeniami finansowania takich inwestycji ze środków Funduszu Modernizacyjnego. W tym artykule przedstawimy najważniejsze założenia programu „Poprawa bezpieczeństwa energetycznego poprzez wykorzystanie biometanu”, a na końcu zaprosimy na bezpłatne webinarium, podczas którego eksperci METROPOLIS Doradztwo Gospodarcze przedstawią szczegóły i praktyczne wskazówki, jak się do wnioskowania przymierzyć.

Biogaz czy biometan?

Transformacja energetyczna w Unii Europejskiej wymusza dynamiczne zmiany w krajowych systemach wsparcia. Projekty oparte na gazie ziemnym powoli nie będą mogły liczyć na dotacje, co przesuwa środek ciężkości w stronę technologii zeroemisyjnych. W tym kontekście biometan staje się kluczowym elementem dekarbonizacji, a nadchodzący nabór wniosków z budżetem 800 mln zł otwiera przed inwestorami nowe perspektywy.

Rynek biogazu w Polsce ma się coraz lepiej, ale potencjał biogazu to nie tylko wykorzystanie go w silnikach wysokosprawnej kogeneracji. Główną przewagą biometanowni nad klasyczną instalacją kogeneracyjną (CHP), szczególnie jeśli w pobliżu nie mamy odbiorcy ciepła, jest eliminacja strat energii cieplnej i pełna dyspozycyjność paliwa.

• Wykorzystanie 100 proc. potencjału energetycznego: W biogazowniach CHP często występuje problem z zagospodarowaniem ciepła odpadowego (szczególnie latem), co obniża sprawność całkowitą układu. Biometan po oczyszczeniu do jakości gazu wysokometanowego posiada parametry identyczne z gazem ziemnym i trafia w całości do sieci, a produkt uboczny: tzw. off-gas, który coraz częściej jest już wychwytywany, skraplany i sprzedawany jako bio-CO2 do przemysłu spożywczego lub chemicznego, podnosi wykorzystanie biogazu do 100 proc.
• Magazynowanie energii: Gaz wtłoczony do sieci staje się „wirtualnym magazynem”. Nie musi być zużyty w miejscu wytworzenia, może zasilać przemysł lub transport (Bio-CNG/Bio-LNG) setki kilometrów dalej.
• Efektywność procesu oczyszczania: Nowoczesne systemy membranowe lub adsorpcyjne (PSA) pozwalają na odzysk metanu na poziomie przekraczającym 99 proc.

Biometan jako strategiczna alternatywa

W obliczu założeń Europejskiego Zielonego Ładu, który zakłada neutralność klimatyczną do 2050 roku, produkcja biometanu wpisuje się w priorytety dekarbonizacji sektora energetycznego. Program „Poprawa bezpieczeństwa energetycznego poprzez wykorzystanie biometanu” ma na celu promowanie wytwarzania tego paliwa w procesie fermentacji biomasy i wprowadzanie go bezpośrednio do sieci gazowej.

Z punktu widzenia inwestora, biometan oferuje stabilność, której brakuje innym źródłom OZE, a jego parametry po oczyszczeniu muszą odpowiadać wymogom funkcjonowania systemu gazowego.

Wybór biometanowni jest uzasadniony i pozwala na:

1. Pełną monetyzację każdego wyprodukowanego m3 biogazu.
2. Wsparcie dekarbonizacji transportu ciężkiego.
3. Zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego poprzez niezależność od importu gazu ziemnego.

KOWR w swoich analizach (m.in. „Potencjał sektora biogazu w Polsce”) wskazuje na teoretyczny potencjał 8 mld m3 biometanu rocznie z odpadów rolno-spożywczych.

Europa przeżywa obecnie boom biometanowy, napędzany planem REPowerEU. Szacuje się, że Europa może produkować 44 mld m3 biometanu, co wystarczyłoby do dwukrotnego pokrycia obecnego zużycia gazu we Francji.

Potencjał produkcji biometanu ma systematycznie rosnąć, osiągając 111 mld m3 w 2040 roku oraz aż 165 mld m3 w 2050 roku.

Według raportu European Biogas Association Statistical Report 2023, liczba zakładów biometanu w Europie wzrosła o blisko 30 proc. rok do roku, co pokazuje, że technologia ta jest już dojrzała i bankowalna.

Obecnie w Europie produkuje się 4,9 mld m3 biometanu rocznie, przy zainstalowanej mocy produkcyjnej na poziomie 6,1 mld m3 rocznie. Całkowita produkcja biogazów (biogazu i biometanu) wzrosła o 18 proc. i wynosi 22 mld m3.

Polska, obok Danii i Włoch, znajduje się w ścisłej czołówce krajów z największą liczbą planowanych inwestycji, które mają przyczynić się do osiągnięcia tych wskaźników. Na rozwój sektora biometanu w Europie zabezpieczono już 27 mld euro prywatnych inwestycji.

To bardzo dobra wiadomość, bo dzisiaj na Europejskiej Mapie Biometanu, przygotowanej przez European Biogas Association (EBA) oraz Gas Infrastructure Europe, Polska to biała plama na biometanowej mapie Europy:

Finansowanie z Funduszu Modernizacyjnego

Powyższe informacje są ważne w kontekście możliwości jakie daje nowy program wsparcia, zasilany ze środków Funduszu Modernizacyjnego (FM) czyli instrumentu unijnego wspierającego modernizację systemów energetycznych w 13 krajach UE o niższym PKB per capita. Fundusz czerpie kapitał ze sprzedaży 4,5 proc. ogólnej puli uprawnień do emisji CO2 w ramach systemu EU-ETS.

Polska jest największym beneficjentem tego mechanizmu, otrzymując obecnie 34,2 proc. dostępnej puli środków, co przekłada się na około 60 mld zł na inwestycje niskoemisyjne w perspektywie do 2030 roku. Środki z FM są rozdysponowywane przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) w formie programów priorytetowych.

Analiza parametrów nowego naboru

Nadchodzący nabór, który według planów ma trwać od 30 kwietnia do 30 września 2026 roku, oferuje wsparcie w formie dotacji.

• Budżet i intensywność: Całkowita pula to 800 mln zł, a maksymalne dofinansowanie wynosi do 45 proc. kosztów kwalifikowanych.
• Koszty kwalifikowane: Obejmują budowę instalacji fermentacji, moduły oczyszczania biogazu do biometanu oraz koszty przyłączenia do sieci gazowej i elektroenergetycznej. Co istotne, kwalifikowalne są także magazyny biogazu (do 10 proc. kosztów) oraz infrastruktura do przygotowania wsadu (do 20 proc. kosztów). Wsparcie może objąć także infrastrukturę towarzyszącą, w tym instalacje wychwytywania CO2.
• Termin realizacji: Realizacja inwestycji musi zakończyć się do 30.09.2030
• Kluczowe wymagania: Inwestycja musi zapewniać minimalną produkcję na poziomie 2 mln m³/rok. Dodatkowo, na etapie składania wniosku wymagane jest potwierdzenie możliwości podłączenia do sieci oraz posiadanie ostatecznej decyzji środowiskowej.

Szczególnie ten ostatni wymóg stanowić może problem dla wnioskodawców, bowiem właśnie trudność w procedowaniu decyzji środowiskowej wymieniana jest jako główną barierę rozwoju rynku biometanu w Polsce i przyczyna jego stania w miejscu.

Nie bez znaczenia pozostaje także temat przyłączenia do sieci gazowej: operatorzy systemów dystrybucyjnych (OSD) często wydają odmowy przyłączenia ze względu na brak przepustowości sieci lub konieczność kosztownych modernizacji, których koszt przerzucany jest na inwestora. Niestety, najbliższy nabór nie dopuszcza skraplania biometanu – musi zostać zatłoczony do sieci.

Demarkacja i ciągłość wsparcia

Data rozpoczęcia naboru – 30 kwietnia – jest ściśle powiązana z zakończeniem przyjmowania wniosków w programie FENX.02.02. Wynika to z zasady demarkacji, która zapobiega nakładaniu się na siebie różnych instrumentów finansowych finansujących te same typy inwestycji. Jako że NFOŚiGW zarządza oboma strumieniami (unijnym FENX oraz opartym na ETS Funduszem Modernizacyjnym), płynne przejście między naborami pozwala na utrzymanie stałego dostępu do kapitału dla branży biometanowej.

Praktyka ponad teorią – zaproszenie na webinarium

Biometan to wciąż nowość w polskim systemie dotacyjnym. Pierwszy nabór (FENX.02.02), który zakończył się w grudniu 2024 roku, wciąż czeka na rozstrzygnięcia, co pokazuje, jak wymagający jest to proces dla obu stron – zarówno wnioskodawców, jak i instytucji oceniających.
Warto zatem z wyprzedzeniem przystąpić do gromadzenia dokumentów administracyjnych czy weryfikacji i identyfikacji potencjalnego źródła finansowania takiej inwestycji.

Aby skutecznie przygotować się do nadchodzącego konkursu, warto skorzystać z wiedzy ekspertów, którzy brali czynny udział w procesach konsultacyjnych i przygotowywali wnioski w ramach pierwszego, zakończonego w grudniu 2024 r. naboru na biometan.

Zapraszamy na bezpłatne webinarium METROPOLIS:

• Termin: 27 kwietnia, godzina 11:00.
• Prelegentka Magdalena Tuszyńska: Project Manager w METROPOLIS. Magdalena jest związana z METROPOLIS od lutego 2007 roku, a jej blisko 20-letnie doświadczenie w doradztwie gospodarczym i bezpośrednia praca przy projektach biometanowych w naborze FENX pozwalają na spojrzenie na nowy program przez pryzmat praktycznych wyzwań, a nie tylko suchych zapisów regulaminu.

Podczas spotkania skupimy się na analizie kryteriów punktowych (w tym efektywności kosztowej i zagospodarowaniu bio-CO2) oraz odpowiemy na Państwa pytania.

Rejestracja na stronie: www.metropolisdg.pl/webinar

Zapraszamy!

Metropolis – materiał sponsorowany