Ciepło, które wraca do gry. Jak przemysł ogrzewa polskie miejscowości

Ciepło odpadowe, które przez wiele lat było traktowane jako nieużyteczny produkt uboczny procesów przemysłowych, staje się obecnie jednym z istotnych źródeł energii dla systemów ciepłowniczych w miastach. Dzięki rozwojowi technologii jest ono coraz częściej wykorzystywane jako pełnoprawny zasób energetyczny, nie tylko w dużych miastach, lecz również w małych i średnich ośrodkach.

Rozwiązania wdrażane przez Veolię oraz jej wyspecjalizowaną spółkę Veolia term pozwalają przekształcać energię powstającą w procesach przemysłowych w źródło ciepła dla sieci komunalnych i przemysłowych.

Transformacja energetyczna i odejście od węgla

Zmiany w polskim ciepłownictwie wynikają z rosnących kosztów paliw kopalnych, wymagań środowiskowych oraz polityki klimatycznej związanej z ograniczaniem emisji CO2. W odpowiedzi na te wyzwania Veolia od 2019 r. realizuje program dekarbonizacji obejmujący ponad 50 lokalizacji, także w mniejszych miastach.

REKLAMA

Jednym z kierunków działań jest ograniczanie udziału węgla w systemach ciepłowniczych oraz zwiększanie udziału lokalnych i niskoemisyjnych źródeł energii, w tym ciepła odpadowego.

Technologie umożliwiające odzysk energii

Rozwój technologii takich jak wymienniki ciepła, pompy ciepła, układy absorpcyjne oraz systemy sterowania umożliwił efektywne wykorzystanie nawet niskotemperaturowych źródeł ciepła, które wcześniej nie były uznawane za opłacalne.

Odzyskiwana energia pochodzi m.in. z:

• systemów sprężonego powietrza,
• wentylacji przemysłowej,
• oczyszczalni ścieków,
• serwerowni.

Dzięki tym rozwiązaniom możliwe jest tworzenie lokalnych obiegów energii, w których ciepło odpadowe staje się częścią systemu ciepłowniczego.

Przykłady realizacji w Polsce

Odzysk ciepła ze sprężarek

W zakładzie Gamrat w Jaśle wdrożono model ESCO, w którym ciepło odzyskiwane ze sprężarek powietrza o mocy 150 kW zasila ogrzewanie hali oraz produkcję ciepłej wody. Projekt pozwolił ograniczyć zużycie węgla oraz emisje CO2, a jego finansowanie opiera się na modelu, w którym oszczędności pokrywają koszty inwestycji.

Integracja biogazowni z siecią ciepłowniczą

W Leżajsku powstała instalacja łącząca biogazownię o mocy 0,9 MW z miejską siecią ciepłowniczą. System dostarcza około 12 500 GJ energii rocznie, co pokrywa 25–30 proc. zapotrzebowania miasta. Największym odbiorcą ciepła jest lokalna spółdzielnia mieszkaniowa.

Przemysł jako źródło energii

W Buku wdrożono system odzysku ciepła ze sprężarek powietrza w zakładzie Wavin Polska. Trzy moduły odzysku o łącznej mocy blisko 300 kW dostarczają energię do lokalnej sieci ciepłowniczej, zastępując paliwa kopalne.

Wykorzystanie wielu źródeł odpadowych

W Tarnowskich Górach ciepło odzyskiwane jest m.in. z biogazowni, procesów produkcyjnych oraz systemów wentylacyjnych. Zastosowane rozwiązania zwiększają efektywność sieci ciepłowniczej o 20–40 proc.

Wykorzystanie gazów przemysłowych

W Miasteczku Śląskim do produkcji ciepła systemowego wykorzystywane są gazy procesowe z huty cynku. Rozbudowa sieci i podłączanie kolejnych budynków wpływa na ograniczenie indywidualnych źródeł ogrzewania opartych na węglu.

REKLAMA

Efektywność i korzyści środowiskowe

Zastosowanie ciepła odpadowego pozwala ograniczać zużycie paliw kopalnych, redukować emisje CO2 oraz zwiększać efektywność systemów ciepłowniczych. W zależności od projektu efektywność sieci może wzrosnąć nawet o kilkadziesiąt procent.

Rozwiązania te są dostosowywane indywidualnie do lokalnych warunków i źródeł energii, co umożliwia ich wdrażanie w różnych typach miast i zakładów przemysłowych.

Wykorzystanie ciepła odpadowego pozwala tworzyć lokalne obiegi energii, w których przemysł i miasta współdzielą zasoby energetyczne. Zmniejsza to zależność od paliw kopalnych oraz stabilizuje koszty dostaw ciepła.

Projekty realizowane przez Veolię zostały również wyróżnione w ogólnopolskim konkursie dotyczącym transformacji energetycznej, organizowanym w ramach Polskiego Kongresu Klimatycznego.

Duże miasta jako systemy integrujące źródła energii

W dużych miastach model wykorzystania ciepła odpadowego ma bardziej złożony charakter. Systemy ciepłownicze nie opierają się na jednym źródle, lecz integrują wiele różnych strumieni energii.

W aglomeracjach takich jak Łódź, Warszawa czy Poznań rozwijane są rozwiązania łączące odzysk ciepła, instalacje przemysłowe, oczyszczalnie ścieków oraz inne źródła niskoemisyjne. Ich rolą jest przede wszystkim integracja i bilansowanie różnych technologii w ramach jednego systemu energetycznego.

W Łodzi Veolia rozwija projekty zwiększające efektywność elektrociepłowni, w tym instalacje odzysku ciepła z procesów spalania biomasy. W Warszawie wdrażane są rozwiązania umożliwiające odzysk ciepła ze stołecznego metra.

W Poznaniu realizowany jest projekt stopniowej transformacji systemu ciepłowniczego, który zakłada całkowite odejście od węgla do 2030 . W jego ramach planowane jest wykorzystanie różnych źródeł energii, w tym ciepła odpadowego z przemysłu, oczyszczalni ścieków oraz przyszłych instalacji geotermalnych.

Duże miasta pełnią więc rolę systemów integrujących różnorodne źródła energii, co pozwala zwiększać stabilność dostaw ciepła i ograniczać emisje w skali całych aglomeracji.