Trwa certyfikacja wydatków z Czystego Powietrza. Pod lupą pół miliarda zł

Program Czyste Powietrze jest w fazie kontroli wydatków realizowanych w ramach finansowania unijnego. Do certyfikacji przekazano wnioski obejmujące pierwsze setki milionów złotych, które przeszły wstępną weryfikację instytucji krajowych. Do połowy maja pod kontrolą w ramach procesu certyfikacji znajdzie się łącznie około 1,5 mld zł.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ) prowadzi działania mające na celu potwierdzenie prawidłowości i legalności wydatków realizowanych w ramach programu Czyste Powietrze. Środki rozliczone wcześniej przez wojewódzkie fundusze zostały dodatkowo sprawdzone przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), który odpowiada za weryfikację ich zgodności z wymaganiami programowymi.

Proces obejmuje szczegółową kontrolę wniosków, aby potwierdzić, że spełniają one zasady kwalifikowalności określone dla programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko (FEnIKS) oraz że nie dotyczą wydatków budzących wątpliwości, objętych postępowaniami lub potencjalnymi nieprawidłowościami, co ma zapewnić zgodność finansowania z obowiązującymi regulacjami unijnymi.

REKLAMA

Kwoty zgłoszone do certyfikacji

Do Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR) przekazano pierwszą pulę wydatków o wartości około 503 mln zł. Kolejna część wynosząca około 373 mln zł pozostaje w trakcie weryfikacji. Resort klimatu zakłada, że do połowy maja br. łączna wartość certyfikowanych wydatków osiągnie 1,5 mld zł.

Wcześniej, w latach 2024–2025, wojewódzkie fundusze ochrony środowiska koncentrowały się na analizie i rozliczaniu wniosków. Wskazano, że część dokumentacji wymagała uzupełnień lub poprawek, ponieważ zawierała braki lub błędy, które mogłyby utrudnić późniejszą certyfikację.

Dopiero po zakończeniu tego etapu możliwe było przygotowanie dokumentów do przekazania w procesie certyfikacji.

REKLAMA

Certyfikacja jako element procedury unijnej

Certyfikacja wydatków w programach unijnych jest wymagana przez Komisję Europejską i jest formalnym etapem kontroli, w którym instytucje krajowe sprawdzają, czy środki zostały wydane zgodnie z obowiązującymi zasadami i mogą zostać uznane za kwalifikowalne. Obejmuje ona weryfikację dokumentacji oraz zgodności wydatków z wymaganiami programu, a także wykluczenie błędów i nieprawidłowości.

Dopiero po zakończeniu tego procesu wydatki pokryte ze środków unijnych są oficjalnie potwierdzane jako prawidłowe i mogą zostać przekazane do rozliczenia z Komisją Europejską.

Zgodnie z obowiązującymi zasadami wydatki w ramach obecnej perspektywy finansowej mogą być zgłaszane do rozliczenia do końca 2029 r., przy czym rozliczenie środków z programu Czyste Powietrze przewidziano jeszcze w 2026 r.

Wypłaty dla beneficjentów bez zmian

Ministerstwo Klimatu i Środowiska zapewnia, że harmonogram certyfikacji nie wpływa na realizację bieżących inwestycji ani na ciągłość wypłat dla beneficjentów programu Czyste Powietrze. Resort klimatu podkreśla, że środki są przekazywane niezależnie od trwającego procesu certyfikacji, a sam proces ma charakter techniczny.