W Polsce to problem, na Wyspach nie. Energia słoneczna zasila jedną z największych katedr Europy

Podczas gdy w Polsce instalacje fotowoltaiczne na zabytkowych świątyniach mogą skutkować nakazem demontażu, w Wielkiej Brytanii realizowane są projekty łączące ochronę dziedzictwa z transformacją energetyczną. Przykładem jest katedra w Yorku, gdzie nowoczesny system PV wspiera zarówno ograniczenie emisji, jak i bezpieczeństwo jednego z najcenniejszych obiektów sakralnych w Europie.

Dach katedry w Yorku – jednego z najważniejszych zabytków gotyckich – został wyposażony w instalację fotowoltaiczną. System zaprojektowano tak, aby zwiększyć efektywność energetyczną obiektu, jednocześnie ograniczając ryzyko związane z jego użytkowaniem.

Projekt wpisuje się w realizację celu Kościoła Anglii zakładającego osiągnięcie zerowego bilansu emisji netto do 2030 r. Zastosowane rozwiązanie ma pozwolić ograniczyć emisję dwutlenku węgla, jednocześnie zmniejszając koszty utrzymania obiektu.

REKLAMA

W ciągu pierwszych sześciu miesięcy działania instalacja, składająca się ze 184 modułów, wyprodukowała ponad 42 tys. kWh energii elektrycznej. W tym okresie pokrywała ponad 80 proc. zapotrzebowania katedry na energię w czasie największego zużycia. Pozwoliło to ograniczyć koszty energii o blisko 20 tys. funtów oraz zmniejszyć emisję o około 8 ton CO2.

Priorytet: bezpieczeństwo zabytku

System opracowany we współpracy z firmą instalacyjną Associated Clean Technologies opiera się na technologii SolarEdge, obejmującej falowniki z optymalizacją prądu stałego oraz optymalizatory mocy. SolarEdge specjalizuje się w rozwiązaniach dla energetyki słonecznej, w tym systemach zarządzania energią i optymalizacji pracy instalacji PV.

Taki wybór technologii był związany z potrzebą ograniczenia zagrożeń dla konstrukcji budynku. Ze względu na historię pożarów katedry kluczowe znaczenie w przypadku doboru komponentów instalacji miały kwestie bezpieczeństwa omówione w konsultacji z ubezpieczycielem. W szczególności uwzględniono wydarzenia z 1984 r., kiedy uderzenie pioruna doprowadziło do poważnego pożaru i wieloletniej odbudowy obiektu.

Jak podkreślają eksperci SolarEdge, wybrane rozwiązanie umożliwia zarówno zwiększenie wydajności energetycznej, jak i ograniczenie ryzyka elektrycznego oraz pożarowego.

Zastosowane optymalizatory mocy pozwalają na niezależną pracę każdego modułu. Oznacza to, że zacienienie części instalacji – wynikające z obecności wież i iglic – nie wpływa na działanie całego systemu, lecz jedynie na konkretne moduły. Dzięki temu możliwe jest utrzymanie stabilnej produkcji energii.

REKLAMA

Technologie ograniczające ryzyko

System wyposażono w rozwiązania zwiększające bezpieczeństwo użytkowania instalacji fotowoltaicznej. Jak tłumaczą eksperci SolarEdge, funkcja SafeDC™ automatycznie obniża napięcie prądu stałego do poziomu bezpiecznego w sytuacji wyłączenia systemu, co ogranicza ryzyko porażenia prądem.

Dodatkowo zastosowano technologię monitorującą temperaturę połączeń elektrycznych, która umożliwia wykrycie potencjalnych usterek na wczesnym etapie i zapobieganie powstawaniu łuku elektrycznego.

Instalacja została również zintegrowana z systemem alarmowym obiektu poprzez tzw. Firefighter Gateway, co pozwala na szybkie wyłączenie instalacji – automatycznie lub ręcznie – w sytuacjach awaryjnych i zapewnia bezpieczny dostęp służbom ratowniczym.

Szerszy plan modernizacji energetycznej

Projekt na katedrze stanowi część szerszego programu dekarbonizacji obejmującego ponad 50 budynków należących do Kapituły Yorku, w tym obiekty mieszkalne, komercyjne i zabytkowe. Łączna produkcja energii z instalacji fotowoltaicznych w ramach tego programu przekracza 120 tys. kWh rocznie.

Spór o fotowoltaikę na zabytkach w Polsce

Na tle inwestycji w Yorku podobne projekty w naszym kraju napotykają trudności formalne. W Polsce realizacja inwestycji OZE na obiektach zabytkowych wymaga spełnienia restrykcyjnych wymogów, a brak odpowiednich zgód może prowadzić do sporów między inwestorami a organami ochrony dziedzictwa. Przykładem jest instalacja fotowoltaiczna zamontowana na dachu Bazyliki św. Brygidy w Gdańsku, której demontaż zalecił konserwator zabytków. Szerzej na ten temat w artykule: Nielegalne panele na kościele nie zniknęły. Proboszcz zapłaci kolejną karę.