Prąd bez VAT i większe wsparcie dla pomp ciepła. To pierwsze decyzje nowego rządu
Andy Burnham, który 20 lipca 2026 r. objął urząd premiera Wielkiej Brytanii, w pierwszym tygodniu urzędowania ogłosił zniesienie VAT z rachunków za energię elektryczną oraz podniesienie dopłat do pomp ciepła dla gospodarstw ogrzewanych olejem opałowym.
Andy Burnham, dotychczasowy burmistrz Manchesteru, wrócił do Izby Gmin jako poseł okręgu Makerfield w czerwcu 2026 r., a już 16 lipca został wybrany liderem Partii Pracy i 20 lipca objął urząd premiera Wielkiej Brytanii. W rządzie utworzonym po zmianie na stanowisku premiera tekę sekretarza stanu ds. bezpieczeństwa energetycznego i zerowej emisji (ang. Department for Energy Security and Net Zero) objęła Miatta Fahnbulleh, zastępując na tym stanowisku Eda Milibanda, który został sekretarzem stanu ds. zagranicznych.
Zniesienie VAT z rachunków za prąd
Jedną z pierwszych decyzji nowego rządu jest zniesienie od 1 października 2026 r. podatku VAT (obniżenie z 5 proc. do 0 proc.) z rachunków gospodarstw domowych za energię elektryczną. Zmiana ma wejść w życie na tyle wcześnie, by była ujęta przez regulatora brytyjskiego rynku energetycznego Ofgem, który będzie zatwierdzał nowe ceny energii dla odbiorców końcowych.
Koszt decyzji polegającej na zniesieniu podatku VAT na energię elektryczną na bieżący rok budżetowy, szacowany na ok. 850 mln funtów (ok. 4,21 mld zł), brytyjski rząd pokryje ze środków uwolnionych po anulowaniu programu cyfrowej tożsamości (Digital ID), który miał kosztować 1,8 mld funtów (ok. 8,91 mld zł) w ciągu najbliższych trzech lat.
Zniesienie VAT ma obniżyć cenę energii o ok. 45 funtów/MWh (ok. 223 zł/MWh) od października 2026 r. Ze zmniejszonej stawki VAT skorzystają też małe firmy uprawnione do ulgi na energię domową, a niezarejestrowane jako podatnicy VAT, oraz organizacje charytatywne i domy opieki.
– Przez zbyt długi czas Westminster nie działał na rzecz ludzi, a rodziny zmagały się z kosztami życia. To musi się zmienić – powiedział premier Andy Burnham, zapowiadając cięcie podatków od rachunków za energię jako jedną z pierwszych decyzji nowego rządu.
Zmiana ma obniżyć inflację o około 0,1 pkt proc., a wskaźnik cen detalicznych o ok. 0,14 pkt proc. Ze względu na odrębne zasady VAT obowiązujące w Irlandii Północnej po brexicie, obniżka nie może zostać tam wprowadzona wprost bez zgody Unii Europejskiej. Zamiast tego władze Irlandii Północnej otrzymają porównywalne środki finansowe na wsparcie tamtejszych gospodarstw domowych.
Wyższe dopłaty do pomp ciepła dla gospodarstw ogrzewanych olejem
Równolegle brytyjski rząd podniósł o 20 proc. – z 7,5 tys. funtów (ok. 37,1 tys. zł) do 9 tys. funtów (ok. 44,6 tys. zł) – dotację w ramach programu Boiler Upgrade Scheme dla gospodarstw domowych w Anglii i Walii ogrzewanych obecnie olejem opałowym, które zdecydują się na przejście na pompę ciepła. Podwyższona dotacja obowiązuje od 21 lipca, a w tym tygodniu do ok. 200 tys. gospodarstw domowych uprawnionych do skorzystania z niej mają trafić ulotki z informacją, jak skorzystać z dotacji.
– Wiem, że wojna na Bliskim Wschodzie szczególnie dotknęła gospodarstwa ogrzewane olejem opałowym – ocenił minister ds. konsumentów energii Martin McCluskey, przypominając, że rząd wcześniej zapewnił ponad 50 mln funtów (ok. 247,5 mln zł) wsparcia dla wrażliwych odbiorców korzystających z tego paliwa.
Program podniesienia dotacji uzupełniają inne działania rządu. Fundusz mieszkalnictwa socjalnego (ang. Social Housing Fund) otrzyma dodatkowe 100 mln funtów (ok. 495 mln zł) na sfinansowanie do 57 tys. instalacji fotowoltaicznych dla gospodarstw domowych w Anglii w tym roku budżetowym, a spółka Great British Energy rozszerzy program instalacji fotowoltaicznych na dachach o kolejnych 100 szkół i placówek edukacyjnych.
Przedstawiciele branży energetycznej ocenili zmianę pozytywnie, choć z zastrzeżeniami. Dyrektor generalna Heat Pump Association UK, Charlotte Lee, nazwała podwyżkę dotacji krokiem, który znacząco zwiększy dostępność cenową przejścia na pompy ciepła dla tysięcy gospodarstw ogrzewanych olejem. Matt Copeland z organizacji National Energy Action ocenił zmianę jako pozytywny krok, zastrzegając jednocześnie, że prawdziwym testem będzie to, czy wsparcie trafi do gospodarstw najbardziej zagrożonych ubóstwem energetycznym.
Co oznacza ta zmiana dla brytyjskiej polityki energetycznej
Fakt, że nowy premier Wielkiej Brytanii już w pierwszych dniach pełnienia urzędu zdecydował się na obniżkę podatku od rachunków za prąd i podniesienie dotacji do pomp ciepła, pokazuje, że presja kosztów energii pozostaje dla brytyjskich wyborców tematem politycznie palącym – niezależnie od tego, kto rządzi.
Decyzja o sfinansowaniu obniżki VAT ze środków uwolnionych po anulowaniu programu cyfrowej tożsamości, zamiast z nowego zadłużenia czy podwyżek innych podatków, sugeruje też, że rząd stara się połączyć doraźną pomoc dla gospodarstw domowych z zachowaniem dyscypliny fiskalnej. Finalne decyzje o długoterminowym finansowaniu działań wspierających odbiorców energii mają zapaść dopiero przy okazji projektowania nowego budżetu, co nastąpi jesienią 2026 r.
Patrycja Rapacka
patrycja.rapacka@gramwzielone.pl
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.
