Biometan czeka na dotacje już dwa lata. Program pod znakiem zapytania przez decyzję EBI

Miliard złotych dofinansowania na biometan i biogaz wciąż pozostaje na papierze. Choć Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przeprowadził już dwie rundy konsultacji, uruchomienie programu zależy od decyzji Europejskiego Banku Inwestycyjnego. To właśnie konieczność zatwierdzenia środków z Funduszu Modernizacyjnego sprawia, że sektor biometanu od dwóch lat czeka na realne wsparcie.

Projekt programu „Poprawa bezpieczeństwa energetycznego poprzez wykorzystanie biometanu” zakłada wsparcie inwestycji w latach 2025–2030. Nabór ma odbywać się w trybie konkursowym, a pomoc będzie udzielana zarówno w formie dotacji, jak i pożyczek.

Środki z programu będzie można wykorzystać na:

REKLAMA

• budowę i rozbudowę biometanowni,
• przyłączenie ich do sieci dystrybucyjnej lub przesyłowej,
• instalacje oczyszczania biogazu do biometanu,
• infrastrukturę towarzyszącą, w tym wychwytywanie CO2 czy magazynowanie.

Beneficjentami programu mają być przedsiębiorcy, a preferowane mają być większe instalacje oraz projekty gotowe pod względem formalnym.

Celem programu jest promowanie wytwarzania biometanu w procesie fermentacji selektywnie zebranych bioodpadów (w tym bioodpadów z przemysłu owocowo-warzywnego, kuchennych i pochodzących z gastronomii), żywności, która nie nadaje się do spożycia oraz osadów ściekowych.

Dwa lata oczekiwania i rosnąca niepewność

Sektor biometanu w Polsce wciąż trwa jednak w zawieszeniu, oczekując na start programu. Choć środki z Funduszu Modernizacyjnego są dostępne, ich uruchomienie wymaga zgody Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI), co znacząco wydłuża cały proces.

Dla inwestorów oznacza to brak przewidywalności wsparcia, opóźnienia w decyzjach inwestycyjnych oraz ryzyko utraty zainteresowania rynkowego.

Ambitne założenia

W aktualnej wersji budżet programu ma wynosić około 1 mld zł, z czego po 500 mln zł ma zostać przeznaczone na bezzwrotne i zwrotne formy dofinansowania. Dotacja pokryje maksymalnie 45 proc. kosztów kwalifikowanych, a pożyczka – 70 proc.

Wcześniejsze założenia były jednak znacznie bardziej ambitne – nawet do 4 mld zł wsparcia.

I konsultacje (lipiec 2024): ponad 200 uwag i wstrzymanie programu

Pierwsza runda konsultacji społecznych odbyła się w dniach 11–25 lipca 2024 r. i spotkała się z bardzo dużym odzewem rynku – zgłoszono ponad 200 uwag.

REKLAMA

Najważniejsze postulaty branży obejmowały:

• rozszerzenie katalogu beneficjentów,
• objęcie wsparciem biometanowni rolniczych,
• doprecyzowanie kryteriów oceny projektów,
• poszerzenie katalogu kosztów kwalifikowanych oraz
• zwiększenie budżetu programu i poziomu wsparcia.

Efekt konsultacji był jednak dla rynku rozczarowujący. Program nie został zgłoszony do finansowania w 2024 r., gdyż – jak tłumaczył NFOŚiGW – wymagał dalszych prac i doprecyzowania zapisów. W praktyce oznaczało to kolejne opóźnienie dla sektora biometanu.

II konsultacje (styczeń 2025): poprawki, ale wciąż brak decyzji

Druga runda konsultacji odbyła się w dniach 2–12 stycznia 2025 r. Wzięło w niej udział ponad 130 interesariuszy, w tym resorty rządowe.

Najczęściej powtarzające się uwagi dotyczyły:

• potrzeby zwiększenia budżetu i intensywności wsparcia,
• włączenia biometanowni rolniczych,
• wydłużenia okresu realizacji programu poza 2030 r.,
• uproszczenia wymogów formalnych (np. decyzji środowiskowych),
• zmiany kryteriów oceny – większy nacisk na efektywność produkcji biometanu,
• zwiększenia wsparcia dla kosztów przygotowania i zarządzania inwestycją.

Po tej rundzie projekt został przekazany do Europejskiego Banku Inwestycyjnego, który zgłosił dodatkowe pytania i uwagi. Jak podaje NFOŚiGW, obecnie trwają dalsze prace nad jego ostatecznym kształtem i rozważane jest ponowne zgłoszenie programu w kolejnym cyklu finansowania.

Co dalej z biometanem?

Najbliższe miesiące będą kluczowe. Jeśli Europejski Bank Inwestycyjny zatwierdzi program, możliwe będzie uruchomienie pierwszych konkursów. Jeśli nie – sektor biometanu w Polsce może stracić kolejne lata, mimo rosnącego znaczenia tego paliwa w transformacji energetycznej i dekarbonizacji gospodarki.

Na razie jedno jest pewne: biometan wciąż czeka – i to już drugi rok – na realne wsparcie inwestycyjne.