Leasing socjalny – sposób na tanie pompy ciepła i magazyny energii
Barierą w inwestycjach w czyste źródła energii i urządzenia wspierające niezależność energetyczną polskich gospodarstw domowych są wysokie koszty inwestycji. Antidotum na wysokie koszty elektryfikacji i dekarbonizacji polskich domów może być leasing socjalny (społeczny).
Coraz więcej właścicieli domów w Polsce korzysta z własnych instalacji do produkcji i magazynowania energii. W zakresie instalacji wytwarzających energię niekwestionowanym liderem jest fotowoltaika. Już ponad 1,6 miliona polskich domów korzysta z własnych instalacji fotowoltaicznych, a coraz więcej z nich również magazynuje niewykorzystane od razu nadwyżki energii dzięki magazynom energii. W polskich domach jest już ponad 100 tys. takich urządzeń. Polskie gospodarstwa domowe włączają się także w proces elektryfikacji – w obszarze ogrzewania sięgają po pompy ciepła, a w zakresie transportu – po auta elektryczne.
Dzięki takim inwestycjom można obniżyć koszty zaopatrzenia w energię i paliwa, jednak na początku wiążą się one ze stosunkowo dużymi kosztami inwestycyjnymi.
Wysokie koszty inwestycji w domową pompę ciepła, magazyn energii czy auto elektryczne można obniżyć, korzystając z dotacji lub preferencyjnego kredytu. Inna możliwość to leasing socjalny.
Leasing socjalny to jedno z rozwiązań proponowanych przez Komisję Europejską, które może przyspieszyć przechodzenie gospodarstw domowych na czyste źródła energii i przyczynić się do zwiększenia ich niezależności energetycznej. Dzięki temu mechanizmowi można złagodzić wysokie początkowe koszty inwestycji, rozkładając je na dłuższy okres w postaci stałej miesięcznej opłaty.
Na możliwość wykorzystania leasingu społecznego w inwestycjach w domowe instalacje OZE czy auta elektryczne wskazuje ośrodek analityczny Instytut Reform w swoim najnowszym raporcie „Elektryfikacja po polsku. Jak wykorzystać unijny Plan do skutecznej transformacji krajowej gospodarki?”.
Czym jest leasing socjalny?
Leasing socjalny (społeczny) to instrument polityki publicznej, w ramach którego państwo co do zasady dopłaca do miesięcznych rat leasingu lub najmu długoterminowego dla osób o niższych dochodach. W obszarze energii leasing socjalny może zapewnić im dostęp do droższych urządzeń, ale umożliwiających w dłuższym czasie obniżenie rachunków.
Mechanizm leasingu socjalnego adresuje konkretny problem transformacji energetycznej. Nowe technologie (samochody elektryczne, pompy ciepła, panele fotowoltaiczne) są zwykle droższe w zakupie niż ich konwencjonalne odpowiedniki, co sprawia, że korzystają z nich głównie zamożniejsze gospodarstwa domowe – mimo że korzyści środowiskowe (i często też długoterminowe oszczędności) powinny być dostępne dla wszystkich. Leasing socjalny próbuje to zniwelować, obniżając barierę wejścia dla gospodarstw domowych z ograniczonymi zdolnościami finansowymi.
Tego typu rozwiązanie znalazło już zastosowanie między innymi we Francji w odniesieniu do samochodów elektrycznych. W ramach leasingu socjalnego Francuzi posiadający niskie dochody mogli skorzystać z nowego auta elektrycznego bez konieczności wkładu własnego, płacąc stałą comiesięczną opłatę.
Francuzi pokazali, jak to zrobić
Leasing socjalny na auta elektryczne we Francji można było uzyskać bezpośrednio u wybranego partnera-leasingodawcy lub za pośrednictwem specjalnej platformy internetowej.
Miesięczna rata leasingowa nie mogła przekroczyć 200 euro z podatkiem VAT, a niektóre modele były dostępne już od 140 euro. Zgodnie z założeniami programu umowy zawierane były na co najmniej trzy lata i obejmowały użytkowanie pojazdu na dystansie minimum 12 tys. km rocznie. Po zakończeniu leasingu kierowcy mogli zwrócić samochód lub wykupić go po cenie rezydualnej. Leasing socjalny na auta elektryczne we Francji objął wyłącznie nowe pojazdy, których cena nie przekracza 47 tys. euro (z VAT).
Od momentu uruchomienia programu wsparcia dotyczącego samochodów elektrycznych skorzystało z niego ponad 100 tys. gospodarstw domowych. Wdrożenie leasingu socjalnego na auta elektryczne we Francji okazało się na tyle korzystne, że wkrótce ten model finansowania może zostać rozszerzony na pompy ciepła.
Instytut Reform podkreśla, że dokument Electrification Action Plan opracowany przez Komisję Europejską zawiera postulat wykorzystania leasingu społecznego w państwach członkowskich – Komisja zamierza monitorować jego wdrażanie i wspierać kraje w kierowaniu unijnych środków, m.in. ze Społecznego Funduszu Klimatycznego.
Model Energy-as-a-Service alternatywą dla przedsiębiorstw
Odpowiednikiem leasingu społecznego – jako mechanizmu pozwalającego rozłożyć w czasie koszty inwestycji w fotowoltaikę, pompy ciepła czy magazyny energii – może być w przypadku przedsiębiorstw model określany jako Energy-as-a-Service (EaaS). W tym modelu inwestycja jest finansowana przez zewnętrznego dostawcę, a odbiorca płaci za świadczoną usługę energetyczną zamiast ponosić pełny koszt inwestycji na początku projektu.
Model Energy-as-a-Service funkcjonuje już od kilku lat na polskim rynku, pozwalając przedsiębiorstwom rozłożyć w czasie koszty zabezpieczenia dostaw energii. Instytut Reform podkreśla, że warto nie tylko wspierać upowszechnienie tego mechanizmu, ale również stworzyć dla niego jasne ramy prawne i podatkowe, które zwiększą przewidywalność i pozwolą lepiej wykorzystać model EaaS jako narzędzie przyspieszające elektryfikację.
Instytut Reform podkreśla, że unijny Electrification Action Plan w celu obniżenia kosztów energii i elektryfikacji przedsiębiorstw zakłada także szersze wykorzystanie długoterminowych kontraktów na energię (PPA, CfD), instrumentów gwarancyjnych oraz finansowania oferowanego przez unijne instytucje finansowe – aby ograniczyć ryzyko inwestycji i ułatwić przedsiębiorstwom podejmowanie decyzji inwestycyjnych.
Piotr Pająk
piotr.pajak@gramwzielone.pl
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.
