Balkonowi prosumenci mogą zaoszczędzić ponad 700 zł. Kiedy zwrot z inwestycji?
Przeciętnie ponad 700 zł w skali roku – tyle mogą zaoszczędzić właściciele mieszkań, którzy zainstalują na swoich balkonach panele fotowoltaiczne. Zwrot z inwestycji w balkonową fotowoltaikę może nastąpić już po kilku latach. Zdaniem autorów tych wyliczeń bezcelowe jest natomiast wyposażenie balkonowej instalacji PV w magazyn energii.
Analizę produkcji energii i opartą na niej prognozę finansową dla balkonowej fotowoltaiki w polskich warunkach wykonali eksperci fundacji Instrat. Do tego celu wykorzystali narzędzia z bibliotek atlite oraz glaes, dane przestrzenne z Geoportalu oraz historyczne dane pogodowe ERA5. Profil produkcji energii z PV powstał w oparciu o dane pogodowe z 2024 r. dla koordynatów warszawskiego biura Instrat.
Autorzy analizy podkreślają, że ich obliczenia są „pewnym przybliżeniem rzeczywistości” – nie uwzględniają mogących pojawić się ograniczeń, które wpłyną na mniejszą produkcję energii i pogorszą kalkulację finansową, takich jak ewentualne zacienienia paneli fotowoltaicznych przez drzewa czy sąsiednie budynki.
W analizie zastosowano symulację zużycia energii elektrycznej dla przykładowego gospodarstwa domowego przez wszystkie godziny 2024 r. Przyjęto średnie roczne zużycie na poziomie 3100 kWh z uwzględnieniem zakupów energii w taryfie G11. Zastosowany przez Instrat autorski model PyPSA-Home oblicza, jak najtaniej zapewnić gospodarstwu domowemu wymaganą ilość energii elektrycznej dla każdej godziny w roku.
Orientacja paneli fotowoltaicznych robi różnicę
W analizie przyjęto nominalną moc balkonowej instalacji fotowoltaicznej na poziomie 800 W, którą powinny zapewnić dwa moduły PV mieszczące się na balkonie o szerokości 2,5-3 metry. Waga takiej instalacji wynosi około 40-50 kg.
Fundacja Instrat podkreśla, że fotowoltaika balkonowa może być prostym sposobem na zmniejszenie rachunków za prąd w mieszkaniu w bloku – mogą one zmaleć nawet o kilkaset złotych rocznie.
Modelowa, niezacieniona balkonowa instalacja PV może zwrócić się całkowicie w ciągu kilku lat. Faktyczne oszczędności będą jednak zależały od kilku zmiennych – w tym ukierunkowania (orientacji) paneli fotowoltaicznych względem kierunku południowego. Nachylenie paneli z uwagi na konstrukcję balkonów powinno być zbliżone do 90 st. Instrat zaznacza, że panele ustawione prostopadle do gruntu zapewniają mniejszy współczynnik wykorzystania mocy niż instalacja PV z modułami ustawionymi pod kątem 30-40 stopni.
Poniższa grafika zawiera porównanie mocy generacji z balkonowej instalacji PV o mocy 800 W zamontowanej prostopadle do gruntu i zwróconej w różne strony świata. Wybrano trzy doby maja 2024 r. z różną pogodą, lokalizacja instalacji w Warszawie:
Panele ustawione idealnie na południe to największe oszczędności
Analitycy Instrat przeanalizowali korzyści finansowe w przypadku 5 wariantów balkonowych instalacji PV z panelami ustawionymi na: południe – S, wschód – E, zachód – W, południowy-wschód – SE, a także południowy zachód – SW. Z analizy wynika, że największe oszczędności zapewniłaby instalacja z panelami ukierunkowanymi dokładnie w kierunku południowym. W skali roku oszczędności z autokonsumpcji energii z PV w tym przypadku wyniosłyby 757 zł, podczas gdy wydatki na energię zakupioną z sieci byłyby na poziomie 3405 zł.
Z kolei najmniej korzystne z analizowanych ustawień byłoby zorientowanie paneli fotowoltaicznych na zachód. Oszczędności w tym przypadku wyniosłyby 574 zł i byłyby o 33 zł niższe w stosunku do oszczędności z instalacji z panelami ustawionymi w kierunku wschodnim.
Analitycy Instrat zaznaczają, że wykorzystanie balkonowej instalacji PV w analizowanym przypadku obniżyłoby rachunki właścicieli mieszkań o dodatkowe 63 zł względem samej generacji paneli. Własna generacja obniżyłaby bowiem konsumpcję energii z sieci poniżej progu 2800 kWh, tym samym zmniejszając stałą opłatę dystrybucyjną z około 444 zł do około 381 zł w skali roku (wartości opłat stałych taryfy G11 zostały wyliczone jako średnia opłat czterech największych operatorów dystrybucyjnych za rok 2024).
Dokładne oszczędności wynikające z produkcji energii z instalacji balkonowej o mocy 800 W zlokalizowanej w Warszawie analitycy Instrat zaprezentowali na poniższej grafice:
Ile zapłacimy za panele fotowoltaiczne na balkonie?
W ostatnich latach ceny paneli fotowoltaicznych wyraźnie spadły. Odnotowane zwłaszcza w 2024 r. spadki cen powinny przełożyć się na wyraźnie niższy koszt balkonowej instalacji fotowoltaicznej niż jeszcze 4-5 lat temu.
Autorzy analizy szacują, że w obecnych warunkach za dwa panele fotowoltaiczne o mocy 400 Wp każdy, a także za falownik obsługujący moc DC rzędu 800 Wp prosument powinien zapłacić u polskiego dystrybutora około 1300-1600 zł. Do tego dochodzi koszt odpowiedniego stelaża (około 200 zł) oraz koszt ekspertyzy elektryka (500 zł). Uwzględniając samodzielny montaż i brak kosztu pracy instalatora, przy koszcie inwestycji na poziomie 2300 zł oszacowany przez Instrat zwrot z inwestycji w najlepszym wariancie nastąpiłby po 3 latach, a w najsłabszym z analizowanych przypadków – po około 4 latach. Okres zwrotu może być jednak krótszy w kolejnych latach – z uwagi na systematycznie rosnące koszty energii dla gospodarstw domowych.
Magazyn u balkonowego prosumenta nie ma sensu
Analitycy Instrat doszli do wniosku, że z uwagi na wygenerowaną stosunkowo niewielką nadwyżkę energii produkowanej z balkonowej fotowoltaiki, która nie zostanie zużyta na bieżące potrzeby prosumenta, instalowanie dodatkowo magazynu energii z ekonomicznego punktu widzenia nie ma sensu.
Z analiz wykonanych przez Instrat wynika, że balkonowy zestaw paneli PV o łącznej mocy 800 Wp wygeneruje nadwyżki wynoszące średnio tylko około 35 kWh rocznie, co stanowiłoby jedynie około 1 proc. zużycia energii generowanego przez gospodarstwo domowe (z przyjętym w analizie średnim zapotrzebowaniem na prąd rzędu 3100 kW w skali roku).
Przy takich warunkach magazyn energii – ładowany tylko z balkonowej fotowoltaiki – nie będzie w stanie istotnie zwiększyć autokonsumpcji lokalnie produkowanej energii – w kontekście balkonowej instalacji PV nie jest więc pomocny.
Poniższa grafika pokazuje porównanie zużycia [W] oraz generacji energii [W] z instalacji PV o mocy 800 W z panelami w orientacji na południowy wschód dla lokalizacji Warszawa. Wybrano cztery doby maja 2024 r. o różnym zużyciu i produkcji energii:
Inaczej może jednak wyglądać sytuacja w przypadku skorzystania przez balkonowego prosumenta z taryf i cen dynamicznych, które umożliwiałyby dodatkowe ładowanie magazynu energią z sieci w czasie, gdy jest ona tania oraz jej odsprzedaż w czasie zwiększonego zapotrzebowania w systemie i – co za tym idzie – wyższych cen energii.
O czym trzeba pamiętać przed inwestycją?
Aby nadwyżki energii mogły być oddawane do sieci, balkonową instalację fotowoltaiczną trzeba zgłosić do operatora sieci dystrybucyjnej. Po otrzymaniu takiego zgłoszenia operator – jak ma to miejsce także w przypadku tradycyjnych prosumentów montujących fotowoltaikę w domach jednorodzinnych – powinien w ciągu 30 dni wymienić licznik na dwukierunkowy.
Jednak właściciele mieszkań rozważający montaż balkonowej fotowoltaiki powinni zacząć od zapewnienia zgody spółdzielni mieszkaniowej / wspólnoty – jej brak może narazić balkonowego prosumenta na nakaz demontażu paneli. Więcej na ten temat w artykule: Spółdzielnia kontra balkonowy prosument – historia czytelnika, który zainwestował w zieloną energię.
Piotr Pająk
piotr.pajak@gramwzielone.pl
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.
