Gliwice budują 12‑megawatową pompę ciepła. Startuje drugi etap inwestycji

W Gliwicach rusza drugi etap budowy wielkoskalowej pompy ciepła o mocy 12 MWt, która wykorzysta energię ze ścieków komunalnych. Projekt wpisuje się w ogólnopolski trend rozwoju systemowych megapomp zmieniających model funkcjonowania miejskiego ciepłownictwa.

Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej (PEC) w Gliwicach ogłosiło przetarg na realizację drugiego etapu budowy wielkoskalowej pompy ciepła, która powstanie na terenie Centralnej Oczyszczalni Ścieków. Projekt został podzielony na trzy fazy – pierwszy etap obejmował zakontraktowanie dostawy samej przemysłowej pompy ciepła, a obecny koncentruje się na budowie infrastruktury technicznej i obiektów technologicznych niezbędnych do integracji instalacji z miejskim systemem ciepłowniczym.

Zakres prac obejmuje opracowanie dokumentacji projektowej oraz budowę hali technologicznej, instalacji przepompowni kierującej ścieki do pompy oraz fundamentów i zbiornika czynnika chłodniczego. Wśród kluczowych elementów są też rozdzielnia elektryczna ze stacją transformatorową, drogi dojazdowe oraz komplet niezbędnych sieci i instalacji wewnętrznych i zewnętrznych. Całość zakończy się uruchomieniem instalacji, testami funkcjonalnymi i przekazaniem obiektu do eksploatacji.

REKLAMA

Trzeci etap przedsięwzięcia obejmie budowę infrastruktury przyłączeniowej do miejskiej sieci ciepłowniczej.

Ciepło z odpadów także w Gliwicach

Instalacja w Gliwicach będzie dysponowała mocą nominalną 12 MWt, co czyni ją największym tego typu obiektem na Śląsku. Źródłem dolnym będzie ciepło zawarte w ściekach komunalnych – medium dotychczas bezpowrotnie traconym. Inwestorzy szacują, że zapewni ona ciepło dla kilku tysięcy mieszkańców Gliwic.

Technologia zastosowana w instalacji obejmuje system dwustopniowego sprężania z dwiema sprężarkami odśrodkowymi i wspólnym ekonomizerem, co ma umożliwić uzyskanie wysokiej efektywności energetycznej oraz temperatury wody grzewczej sięgającej 90 st. C – zgodnej z wymaganiami miejskiej sieci ciepłowniczej.

– To nie tylko ekologiczny przełom, ale także realne wzmocnienie lokalnej gospodarki energetycznej. Dzięki tej inwestycji ograniczymy emisję CO2 i zmniejszymy zużycie paliw kopalnych w ciepłownictwie – mówi Krzysztof Szaliński, prezes PEC‑Gliwice.

Według szacunków realizatorów zastosowanie pompy ciepła może doprowadzić do redukcji emisji dwutlenku węgla o około 35 tys. ton rocznie, co odpowiada emisji generowanej przy spalaniu około 560 wagonów węgla.

Pierwszy etap zakończony sukcesem

W pierwszym etapie inwestycji PEC‑Gliwice wspólnie z Przedsiębiorstwem Wodociągów i Kanalizacji Gliwice (PWiK Gliwice) wybrało dostawcę przemysłowej pompy ciepła. Zadanie to powierzono spółce Ferox Energy Systems.

Projekt o wartości 44 mln zł realizowany jest przy wsparciu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Zgodnie z harmonogramem realizacji prace nad nim mają się zakończyć w czwartym kwartale 2027  r., przy minimalnym wpływie na budżet miasta i mieszkańców.

REKLAMA

Jednocześnie inicjatywa wpisuje się w szerszą koncepcję miejskiej transformacji systemu ciepłowniczego, określaną jako gliwicki Park Zielonej Energii. W jego skład mają wejść m.in. największa w Polsce termiczna farma solarna z magazynem ciepła o pojemności 12 tys. m3 oraz blok kogeneracyjny na paliwach alternatywnych przetwarzający odpady komunalne i generujący zarówno energię elektryczną, jak i ciepło systemowe.

Więcej na temat inwestycji oraz koncepcji Parku Zielonej energii pisaliśmy w artykule: Największa na Śląsku pompa ciepła zasili miejski system ciepłowniczy energią ze ścieków.

Największa pompa w kraju już działa

Gliwicka megapompa jest kolejną tego typu inwestycją w miejskim ciepłownictwie w Polsce. Szlaki pod tym względem przetarł Wrocław, który w 2024 r. uruchomił Wrompę – największą systemową pompę ciepła w Polsce o mocy 12,5 MWt. Instalacja powstała na terenie przepompowni ścieków Port Południe przy współpracy firmy Fortum i Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji we Wrocławiu.

Ważąca ponad 100 ton wrocławska pompa odzyskuje ciepło ze ścieków komunalnych i deszczowych, podnosi jego parametry i przekazuje do wody sieciowej Fortum. Instalacja jest połączona z systemem ciepłowniczym siecią o długości około kilometra i średnicy 0,5 metra.

Jak szacuje inwestor, pompa może pokryć do 5 proc. rocznego zapotrzebowania na ciepło sieciowe we Wrocławiu, redukując jednocześnie produkcję ciepła z węgla o około 364 tys. GJ rocznie, co przekłada się na uniknięcie emisji niemal 35 tys. ton CO2 w skali roku.

Toruń i Rzeszów budują swoje instalacje

Dwie wielkoskalowe pompy ciepła powstaną wkrótce także w Toruniu. Również i te instalacje mają wykorzystywać energię z oczyszczonych ścieków komunalnych. Projekt – realizowany wspólnie przez PGE Toruń i Toruńskie Wodociągi – został podzielony na dwie fazy: do 2028 r. i 2034 r. Po ich zakończeniu szacunkowy udział odnawialnych źródeł ciepła w systemie ciepłowniczym Torunia ma wzrosnąć do około 39 proc.

W 2027 r. do grupy miast przetwarzających ścieki komunalne w ciepło z wykorzystaniem systemowej pompy ciepła ma dołączyć także Rzeszów. Powstająca tam pompa ma być rekordzistką pod względem mocy – według inwestorów ma ona osiągnąć moc około 14 MWt. Inwestycja – prowadzona wspólnie przez PGE i lokalne MPWiK – ma kosztować około 76 mln zł.