Ogrzewanie mieszkania za mniej niż 1000 zł rocznie. Branża wskazuje kluczowy parametr

Ogrzanie tego samego mieszkania może kosztować kilka razy mniej albo kilka razy więcej, zależnie od wybranego źródła ciepła. Polska Organizacja Rozwoju Technologii Pomp Ciepła porównała roczne wydatki na ogrzewanie typowego mieszkania przy różnych technologiach grzewczych. Z analizy wynika, że o wysokości rachunku przesądza nie tylko cena energii lub paliwa, lecz także sprawność i sezonowa efektywność urządzenia, opisywana współczynnikiem SCOP.

Analiza dotyczy mieszkania o powierzchni 50 m2 w istniejącym budynku o przyzwoitym standardzie energetycznym. Autorzy przyjęli zapotrzebowanie na energię użytkową do ogrzewania na poziomie 80 kWh/(m2·rok), co daje około 4000 kWh ciepła w ciągu roku. Zestawienie nie uwzględnia kosztów przygotowania ciepłej wody użytkowej.

Aby wytworzyć 4000 kWh ciepła, pompa ciepła o SCOP 5 potrzebuje około 800 kWh energii elektrycznej, natomiast ogrzewanie oporowe zużywa w tym celu około 4000 kWh prądu. Koszty dla wszystkich pomp ciepła oraz kotła elektrycznego wyliczono dla jednostrefowej taryfy G11.

REKLAMA

REKLAMA

Najtańszym wariantem okazała się pompa ciepła o SCOP 6, z rocznym kosztem około 800 zł. Jak zaznacza PORT PC, dobrze dobrana taryfa wielostrefowa, np. G12w, w połączeniu ze sterowaniem czasowym pracy pompy może obniżyć te kwoty o kolejnych kilkanaście procent.

Wśród analizowanych źródeł ciepła PORT PC przebadał także klimatyzator typu split z funkcją grzania. Organizacja podkreśla, że w praktyce jest on pompą ciepła typu powietrze-powietrze. Urządzenia tego typu w klasie energetycznej A++ mogą osiągać SCOP na poziomie około 5, a najwyższa klasa A+++ obejmuje modele, których SCOP wynosi co najmniej 5,10.

Czym jest SCOP i czym różni się od COP

SCOP to sezonowy współczynnik efektywności pompy ciepła. Określa, ile ciepła urządzenie dostarcza w stosunku do zużytej energii elektrycznej w ciągu całego referencyjnego sezonu grzewczego. Przy SCOP 4 pompa ciepła oddaje w sezonie około 4 kWh ciepła z każdej 1 kWh prądu, przy SCOP 5 – około 5 kWh, a przy SCOP 6 – około 6 kWh.

Taki wynik jest możliwy, ponieważ pompa ciepła nie wytwarza całego ciepła z energii elektrycznej, tylko przenosi jego większość z otoczenia. PORT PC zwraca uwagę, że SCOP nie jest tym samym co COP. Ten drugi współczynnik opisuje efektywność chwilową, wyznaczaną dla konkretnych temperatur, czyli dla pojedynczego punktu pracy urządzenia.

Różnica w SCOP przekłada się bezpośrednio na rachunki. Przy niezmienionym zapotrzebowaniu na ciepło i tej samej cenie prądu wzrost SCOP z 4 do 5 obniża zużycie energii elektrycznej i koszt ogrzewania o 20 proc., a wzrost z 4 do 6 – o jedną trzecią.

Ta sama klasa A+++, różne progi SCOP

Klasa energetyczna nie oznacza jednakowego SCOP dla wszystkich rodzajów pomp ciepła. W przypadku urządzeń powietrze-powietrze klasa dla funkcji grzania wynika bezpośrednio ze współczynnika SCOP, widocznego na etykiecie energetycznej. Dla pomp powietrze-woda i solanka-woda podstawą klasyfikacji jest sezonowa efektywność ogrzewania pomieszczeń ηs, z której SCOP wylicza się po uwzględnieniu współczynnika konwersji i korekt.

REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA

Z zestawienia wynika, że dla klimatyzatora z funkcją grzania próg klasy A+++ to SCOP 5,10, a dla pompy powietrze-woda zasilającej grzejniki wodą o temperaturze 55 st. C – orientacyjnie 3,83. W przypadku gruntowej pompy ciepła pracującej z grzejnikami granica wynosi 3,95. Dlatego PORT PC odradza porównywanie samych klas z etykiet bez informacji o typie urządzenia i warunkach jego pracy.

Na sezonową efektywność silnie wpływa też temperatura zasilania instalacji grzewczej. Ogrzewanie płaszczyznowe, czyli podłogowe, ścienne lub sufitowe, ma dużą powierzchnię oddawania ciepła, więc może pracować z wodą o temperaturze 35 st. C lub niższej. Przy takim zasilaniu próg klasy A+++ dla pompy powietrze-woda zaczyna się orientacyjnie od SCOP 4,45, a dla pompy gruntowej – od 4,58.

Podane przez PORT PC wartości to dolne granice klas, a klasa A+++ nie wyznacza górnego pułapu efektywności. Gruntowe pompy ciepła współpracujące z ogrzewaniem płaszczyznowym mogą osiągać SCOP 6,0 i więcej, a niektóre modele deklarują takie wartości dla klimatu umiarkowanego i temperatury zasilania 35°C. Jak podkreśla PORT PC, rzeczywista efektywność konkretnej instalacji zależy jednak również od doboru pompy i wymiennika gruntowego, ustawień oraz temperatury pracy systemu.

Pompy powietrze-powietrze z ograniczonym dostępem do dotacji

PORT PC wskazuje, że pompy ciepła powietrze-powietrze mają obecnie ograniczony dostęp do publicznego wsparcia. Ulga termomodernizacyjna nie pozwala odliczyć wydatków na zakup i montaż klimatyzatora z funkcją grzania, w tym urządzeń z wbudowaną pompą ciepła.

Program Czyste Powietrze formalnie obejmuje pompy ciepła powietrze-powietrze, ale wpisanie takiego urządzenia na listę ZUM wymaga spełnienia szeregu złożonych warunków. Według stanu na 23 września 2026 r. na liście znajdowało się tylko osiem modeli tego typu: cztery w klasie A++ i cztery w klasie A+++. Dla porównania pomp powietrze-woda jest na niej kilka tysięcy.

SCOP z karty produktu a rzeczywiste zużycie energii

PORT PC podkreśla, że SCOP podawany w karcie produktu odnosi się do znormalizowanych warunków pracy. Wynik osiągany w konkretnym mieszkaniu zależy m.in. od lokalnego klimatu, doboru i mocy urządzenia, sposobu użytkowania, nastaw oraz jakości montażu. Organizacja zaleca, aby traktować SCOP jako podstawowy parametr do porównywania pomp ciepła, a faktyczną sezonową efektywność oceniać na podstawie pracy instalacji w danym budynku.

Analiza została przygotowana przez PORT PC i POBE. Jej autorzy oparli się m.in. na rozporządzeniach (UE) nr 626/2011 i 811/2013, komunikacie Komisji Europejskiej 2014/C 207/02, informacjach o uldze termomodernizacyjnej z serwisu podatki.gov.pl oraz danych NFOŚiGW dotyczących programu Czyste Powietrze i listy ZUM.

Źródło: PORT PC